Security News

Cybersecurity news aggregator

INFO News RÚV

Evrópa hefur ekki keypt jafn mikið af vopnum síðan í kalda stríðinu

Read Full Article →

Vopnasendingar milli ríkja jukust um 9,2% á árunum 2021–2025 ef miðað er við fimm ára tímabilið þar á undan. Þetta er mesta aukning sem mælist frá árunum 2011–2015, samkvæmt nýjum gögnum Alþjóðlegu friðarrannsóknastofnunarinnar í Stokkhólmi, SIPRI. Aukningin skýrist fyrst og fremst af vopnasendingum til Úkraínu eftir innrás Rússlands árið 2022 og því að mörg Evrópuríki hafa aukið vopnakaup til að styrkja eigin varnir. Evrópa kaupir mun meira af vopnum Evrópuríki tóku á móti 33% allra vopnasendinga í heiminum á tímabilinu 2021–2025. Breytingin er veruleg, innflutningur jókst um 210% frá tímabilinu 2016–2020 og engin önnur álfa tekur við jafn miklu magni vopna, samkvæmt SIPRI. Á á fimm ára tímabilinu þar á undan tóku Evrópuríki við 12% allra vopnasendinga svo að breytingin er mikil. Evrópa er þar með stærsti viðtakandi slíkra hergagna í fyrsta sinn síðan á sjöunda áratug síðustu aldar, þegar kalda stríðið stóð sem hæst. Úkraína var stærsti einstaki viðtakandi vopna og fékk 9,7% allra slíkra sendinga á tímabilinu. Þar á eftir komu Indland, Sádi-Arabía, Katar og Pakistan. Samkvæmt sérfræðingum SIPRI skýrist aukningin í Evrópu bæði af hernaðaraðstoð við Úkraínu og því að mörg önnur Evrópuríki hafi aukið vopnakaup til að efla eigin hernaðargetu og fælingarmátt. Þetta megi rekja til þess að í Evrópu gæti vaxandi áhyggja af hugsanlegri ógn frá Rússlandi sem og um framtíðarhlutverk Bandaríkjanna í vörnum Evrópu. Mikill munur milli ríkja Þróunin er þó ekki eins í öllum Evrópuríkjum. Pólland hefur til dæmis aukið vopnakaup sín mjög hratt á undanförnum árum og er orðið einn stærsti kaupandi vopna í Evrópu. Áberandi er að ríki í Austur-Evrópu, ekki síst þau sem eru með landamæri að Rússlandi, hafa fyllt á vopnabúr sín umfram aðra. Bretland og Holland eru einnig meðal stærstu kaupenda álfunnar. Af Norðurlöndum koma Noregur og Danmörk fram á lista SIPRI yfir stærstu innflytjendur hergagna í heiminum, en Svíþjóð er sem fyrr stór útflytjandi. Ríki með öflugan eigin hergagnaiðnað, eins og Frakkland, Svíþjóð og Ítalía, flytja hins vegar inn minna af slíkum vopnum þar sem þau framleiða stóran hluta búnaðar síns sjálf og því gefa tölur SIPRI ekki góða mynd af heildarvopnabúrum þeirra. Í sumum ríkjum hefur innflutningur jafnvel dregist saman; til dæmis minnkaði hann í Sviss um helming á tímabilinu sem má ekki síst rekja til hlutleysstefnu landsins. Heilt yfir benda gögnin til þess að mörg ríki í Evrópu leggi nú aukna áherslu á enduruppbyggingu herafla eftir áratuga niðurskurð. Orrustuþotur og loftvarnir Evrópuríki kaupa mest af hergögnum frá Bandaríkjunum. Þar vega þyngst orrustuþotur og langdræg loftvarnakerfi. SIPRI bendir á að þetta endurspegli breytt öryggisumhverfi í Evrópu, þar sem ríki leggja meiri áherslu á varnir gegn loftárásum og langdrægum flaugum. Hvaða vopn telur SIPRI? orrustuþotur og herþyrlur skriðdreka og önnur brynvarin ökutæki stórskotaliðskerfi loftvarnakerfi herskip og kafbáta flaugar og ratsjárbúnað. Handvopn, skotfæri og ýmiss konar hergögn sem ekki teljast til stórra vopnakerfa eru hins vegar ekki hluti af þessum mælingum. Bandaríkin styrkja stöðu sína Bandaríkin voru langstærsti útflytjandi slíkra vopna í heiminum á árunum 2021–2025 með 42% alls útflutnings. Í fyrsta sinn í tvo áratugi fór stærsti hluti bandarískra vopnasendinga til Evrópu fremur en til ríkja í Mið-Austurlöndum. Frakkland var næststærsti útflytjandinn en útflutningur Rússlands dróst hins vegar verulega saman. Samkvæmt SIPRI má rekja það meðal annars til þess að stríðið í Úkraínu hafi bundið mikið af framleiðslugetu rússneska hergagnaiðnaðarins og að sum ríki hafi dregið úr kaupum frá Rússlandi. Samhengi SIPRI hefur safnað gögnum um vopnasendingar milli ríkja frá árinu 1950. Til að greina þróun til lengri tíma eru tölurnar yfirleitt birtar fyrir fimm ára tímabil, þar sem umfang slíkra sendinga getur sveiflast mikið milli einstakra ára.

Share this article