Út­gjöld Rúss­lands vegna stríðs Vla­dimírs Pútíns í Úkraínu stefna í að fara að minnsta kosti 2.000 milljörðum rúblna fram úr áætlun í ár, jafn­virði um 28 milljarða dala. Þetta kemur fram í bréfi Antons Silu­anov, fjár­málaráðherra Rúss­lands, sem Financial Times hefur undir höndum. Í bréfinu, sem sent var í febrúar, áætlaði fjár­málaráðu­neytið að um­fram­út­gjöld vegna stríðsins gætu numið 2.000 milljörðum rúblna á árinu. Í neikvæðari sviðs­mynd gætu þau hins vegar farið upp í 4.000 milljarða rúblna á þessu ári. Ráðu­neytið gerir jafn­framt ráð fyrir að út­gjöld vegna stríðsins fari 4.000 milljörðum rúblna fram úr áætlun bæði árin 2027 og 2028. Bréfið sýnir hversu mikill þrýstingur er kominn á ríkis­fjár­mál Rúss­lands vegna stríðsins. Rúss­nesk stjórn­völd hafa þegar ráð­stafað 16.840 milljörðum rúblna, eða um 238 milljörðum dala, til varnar- og öryggis­mála á þessu ári. Það jafn­gildir nærri 40% af fjár­lögum ársins. Þrátt fyrir það virðist kostnaðurinn við stríðs­reksturinn enn vera vanáætlaður. Silu­anov óskaði í bréfinu eftir því að ríkis­stjórnin frysti 2.900 milljarða rúblna af fyrir­huguðum út­gjöldum utan stríðsins á þessu ári til að mæta kostnaðinum. Þá óskaði hann eftir frystingu út­gjalda upp á 5.400 milljarða rúblna árið 2027 og 7.100 milljarða rúblna árið 2028. Rúss­nesk stjórn­völd höfðu gert ráð fyrir 3.800 milljarða rúblna fjár­laga­halla á árinu öllu. Á fyrstu fjórum mánuðum ársins var hallinn hins vegar þegar orðinn 5.900 milljarðar rúblna, eða 2,5% af lands­fram­leiðslu. Það er mesti halli Rúss­lands frá því Pútín fyrir­skipaði alls­herjarinn­rásina í Úkraínu árið 2022. Aukin út­gjöld vegna stríðsins gætu því þrýst ríkis­sjóði Rúss­lands enn dýpra í mínus ef ekki tekst að skera niður annars staðar. Olíu­verð hefur að vísu hækkað eftir að stríðið milli Bandaríkjanna og Írans hófst og fór yfir 100 dali á tunnu í fyrsta sinn frá árinu 2022. Það hefur bætt tekjur rúss­neska ríkisins tíma­bundið. Financial Times bendir þó á að auknar orku­tekjur muni lík­lega ekki duga til að mæta sí­vaxandi stríðs­kostnaði Kremlar. Silu­anov sagði í viðtali við rúss­neska dag­blaðið Kommersant á mið­viku­dag að fjár­málaráðu­neytið væri að endur­skoða fjár­lögin vegna breytinga á þjóðhags­legum aðstæðum og nauð­synjar þess að beina auknu fjár­magni í mikilvæg for­gangs­verk­efni. Hann gaf einnig til kynna að frekari niður­skurður gæti verið fram undan. „Vara­sjóðir okkar eru ekki enda­lausir. Við getum ekki leyft okkur neina veik­leika í ríkis­fjár­málunum á meðan svo miklar um­breytingar eiga sér stað í heiminum,“ sagði Silu­anov. Hann sagði ríkis­stjórnina stöðugt vinna að því að koma jafn­vægi á ríkis­fjár­málin. Rúss­land fékk um 200 milljarða rúblna, eða 2,8 milljarða dala, um­fram áætlun í tekjur af orkuút­flutningi í apríl, sam­kvæmt Silu­anov. Tekjur af orkuút­flutningi höfðu hins vegar verið um það bil jafn mikið undir væntingum í mars. Ávinningurinn af hærra olíu- og gas­verði hefur einnig verið minni en ella vegna greiðslna til rúss­neskra olíufélaga til að halda niðri bensín­verði innan­lands. Þá dregur sterkt gengi rúblunnar úr tekjum ríkisins í rúblum talið. Rúblan er nú nálægt sterkustu stöðu sinni gagn­vart dal í meira en þrjú ár. Vaxandi út­gjöld vegna stríðsins koma ofan á veikari efna­hags­horfur í Rúss­landi. Rúss­neska efna­hags­ráðu­neytið lækkaði í þessum mánuði hag­vaxtar­spá sína fyrir árið 2026 um nærri eitt pró­sentu­stig, niður í aðeins 0,4%. Ráðu­neytið gerir nú ráð fyrir 1,4% hag­vexti á næsta ári og 1,9% árið 2028. Það er mun lakari spá en í septem­ber síðastliðnum, þegar gert var ráð fyrir 2,8% hag­vexti árið 2027 og 2,5% árið 2028. So­fya Do­nets, aðal­hag­fræðingur hjá T-Invest­ments í Moskvu, segir að rúss­neska hag­kerfið sé ekki í frábæru ástandi, þótt það hafi sýnt seiglu. Fjár­lögin séu nú stærsta málið í um­ræðunni, bæði í fjölmiðlum, yfir­lýsingum seðla­bankans og bak við tjöldin. „Fólk horfir á fjár­lögin til að skilja: hver er næstur? Verður svigrúm til vaxtalækkana og hvaða skattar verða hækkaðir næst?“ segir Do­nets við Financial Times. Æðstu em­bættis­menn í efna­hags­málum í Rúss­landi hafa viður­kennt að ójafn­vægi hafi aukist í hag­kerfinu en lýsa því opin­ber­lega sem hluta af hefðbundinni hag­sveiflu. Sumir rúss­neskir em­bættis­menn eru þó farnir að tengja vandann beint við stríðsút­gjöldin. Renat Suleima­nov, þing­maður í Rúss­landi, sagði við frétta­miðil í Síberíu í síðustu viku að stríðið yrði að enda „eins fljótt og hægt er“ vegna efna­hags­legra af­leiðinga mikilla hernaðarút­gjalda. Hann sagði erfitt að tala um þróun, fjár­festingar og ráðstöfun fjár­magns þegar 40% al­ríkis­fjár­laga færu í varnar­mál og öryggis­mál. „Skriðdrekar og sprengjur hafa ekkert neyslu­virði,“ sagði Suleima­nov. Þau tryggðu störf og laun í varnariðnaði en ýttu einnig undir verðbólgu og þrengdu að öðrum út­gjöldum, svo sem félags­legri þjónustu og fjár­festingum. Í janúar hafði rúss­neska fjár­málaráðu­neytið þegar óskað eftir því að ríkis­stofnanir lækkuðu ónauð­syn­leg út­gjöld um 10% til að koma í veg fyrir að fjár­laga­hallinn yxi enn frekar. Félags­leg út­gjöld og varnar­mál voru þó undan­skilin þeim niður­skurði. Alexandra Prokopen­ko, fyrr­verandi starfs­maður rúss­neska seðla­bankans og nú sér­fræðingur hjá Car­negi­e Russia Eurasia Center í Berlín, segir bréf Silu­anov sýna að rúss­nesk stjórn­völd for­gangs­raði stríðinu á kostnað alls annars. „Fjár­málaráðu­neytið þarf peninga fyrir stríðið. Þess vegna er ekki skorið niður í varnar­málum og öryggis­málum, heldur inn­kaupum, styrkjum til fyrir­tækja og fjár­mögnun opin­berra stofnana,“ segir Prokopen­ko. Rúss­neska fjár­málaráðu­neytið svaraði ekki beiðni Financial Times um at­huga­semd. Dmi­try Peskov, tals­maður Pútíns, svaraði heldur ekki beiðni blaðsins um at­huga­semd.