Frum­varp ríkis­stjórnarinnar um rýni á fjár­festingum er­lendra aðila vegna þjóðaröryggis og alls­herjar­reglu hefur sætt harðri gagn­rýni úr at­vinnulífinu og úr röðum stjórnar­and­stöðu. Mark­mið frum­varpsins er að veita stjórn­völdum heimild til að rýna og eftir at­vikum stöðva er­lendar fjár­festingar, samninga eða aðrar ráð­stafanir ef þær geta ógnað þjóðaröryggi eða alls­herjar­reglu. Um það mark­mið er í sjálfu sér ekki mikill ágreiningur. Fáir deila um að stjórn­völd þurfi úrræði til að bregðast við ef er­lendir aðilar sækjast eftir áhrifum yfir mikilvægum inn­viðum eða viðkvæmri starf­semi. Gagn­rýnin snýst hins vegar um að frum­varpið sé of víðtækt og óskýrt. Það geti náð langt út fyrir þau til­vik sem raun­veru­lega varða þjóðaröryggi og skapað óvissu í hefðbundnum við­skiptum ís­lenskra fyrir­tækja, banka og inn­viða­fyrir­tækja. Í nefndaráliti 2. minni hluta efna­hags- og við­skipta­nefndar, sem Hildur Sverris­dóttir og Vil­hjálmur Árna­son þingmenn Sjálfstæðisflokksins skrifa, er sér­stak­lega varað við áhrifum frum­varpsins á fjár­mögnun fyrir­tækja. Þar segir að fyrir­varar um til­kynningar­skyldu í skulda­bréfaút­boðum geti dregið úr áhuga er­lendra aðila á þátt­töku í slíkum út­boðum eða leitt til verri vaxta­kjara en ella. Slíkt myndi óhjákvæmi­lega skila sér í verðlagningu fjár­magns, í formi hærri vaxta, til heimila og fyrir­tækja. Þannig getur frum­varp sem á að verja þjóðaröryggi, ef það er of víðtækt, gert ís­lenskt fjár­mála­kerfi og at­vinnulíf dýrara í rekstri. Skulda­bréfaút­gáfur banka og stórra fyrir­tækja byggjast á hraða, fyrir­sjáan­leika og trausti fjár­festa. Ef er­lendir fjár­festar þurfa að gera ráð fyrir því að við­skipti þeirra geti lent í rýni ráðherra eða að upp­gjör geti tafist vegna stjórnsýslu­með­ferðar er hætt við að þeir krefjist hærri ávöxtunar eða haldi sig ein­fald­lega frá ís­lenskum út­boðum. Slík áhrif þurfa ekki að vera stór í hverju út­boði til að verða dýr yfir tíma. Hærri fjár­mögnunar­kostnaður banka skilar sér í hærri útlánsvöxtum. Hærri fjár­mögnunar­kostnaður inn­viða­fyrir­tækja skilar sér í hærri gjald­skrám. Hærri fjár­mögnunar­kostnaður at­vinnulífsins dregur úr fjár­festingu, sam­keppnis­hæfni og verðmæta­sköpun. Samtök fyrir­tækja í fjár­málaþjónustu hafa sam­kvæmt nefndarálitinu bent á að fjár­mála­fyrir­tæki þurfi skjótt og milli­liða­laust að­gengi að fjár­magns­mörkuðum til að upp­fylla kröfur um eigið fé, laust fé og hæfar skuld­bindingar. Bankarnir starfi þegar eftir ströngum evrópskum reglum og undir eftir­liti Seðla­banka Ís­lands. Þar vaknar spurningin hvort þjóðaröryggis­sjónar­mið rétt­læti að hefðbundin fjár­mögnun slíkra aðila verði færð undir nýtt rýni­kerfi ráðherra. Minni hlutinn bendir einnig á að frum­varpið geti náð til fjölmargra birgja-, rekstrar- og þjónustu­samninga. Slíkir samningar geti hlaupið á hundruðum hjá einstökum rekstraraðilum mikilvægra inn­viða. Ef stór hluti slíkra samninga verður háður til­kynningar­skyldu getur það tafið samnings­gerð, lengt tímalínur verk­efna og dregið úr áhuga er­lendra aðila á sam­starfi við ís­lensk fyrir­tæki. Meiri hluti nefndarinnar hefur lagt til breytingar á frum­varpinu, meðal annars til að bregðast við at­huga­semdum um­sagnaraðila. Minni hlutinn telur þær þó ganga of skammt. Í áliti minni hlutans er meðal annars lagt til að ákvæði um rýni láns- og fjár­mögnunar­samninga falli brott. Þá er lagt til að fjár­hæðar­mörk vegna ný­stofnaðra félaga verði hækkuð og að til­kynningar­skylda vegna birgja- og sam­starfs­samninga verði þrengd. Hildur Sverris­dóttir, þing­maður Sjálf­stæðis­flokksins, hefur sagt við Morgun­blaðið að eðli­legt sé að tak­marka með lögum er­lent eignar­hald á mikilvægum og viðkvæmum inn­viðum á Ís­landi. Hún varar þó við því að reglu­verkið verði svo þungt og óskýrt að það hamli eðli­legum við­skipta­háttum, ógni sam­keppnis­hæfni og fæli frá bráðnauð­syn­lega er­lenda fjár­festingu. Þar hittir gagn­rýnin beint í stærri pólitíska mótsögn ríkis­stjórnarinnar. Stjórnin hefur talað fyrir aukinni verðmæta­sköpun, ein­földun reglu­verks og aukinni er­lendri fjár­festingu. Frum­varpið, í þeirri mynd sem gagn­rýn­endur vara við, gæti hins vegar gert hið gagnstæða: aukið skrif­finnsku, skapað óvissu og gert ís­lensk fyrir­tæki háðari dýrara inn­lendu fjár­magni.