- What: Political criticism of government's handling of Icelandair and ETS
- Impact: No direct effect on security or consumers
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, gagnrýndi ríkisstjórnina harðlega í óundirbúnum fyrirspurnum á Alþingi og sagði stöðu efnahagsmála kalla á afgerandi inngrip stjórnvalda. Hann beindi spurningum sínum að Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra og tengdi stöðu Icelandair við innleiðingu ETS-kerfisins, viðskiptakerfis Evrópusambandsins með losunarheimildir. „Það fór ekki vel með verðmætasköpunarhaustið, ekki heldur með vaxtalækkunarvorið og ekki stefnir í að þetta verði atvinnusköpunarsumar hjá okkur,“ sagði Sigmundur og bætti við að gengið hefði „afskaplega erfiðlega að ná tökum á ríkisfjármálunum“. Hann sagði ríkisútgjöld hafa aukist meira en nokkru sinni fyrr og að skattar og ýmis gjöld hefðu verið hækkuð. Þá gagnrýndi hann hagræðingarátak ríkisstjórnarinnar og sagði að þrátt fyrir að þúsundir tillagna hefðu borist almenningi hefði lítið orðið úr framkvæmdum. Sjá einnig Margar hagræðingaraðgerðir í vanskilum „Nú kemur á daginn, að öllum þessum tíma liðnum, að fimm þeirra hefur verið hrint í framkvæmd og það er ekki einu sinni hafin vinna við u.þ.b. helminginn af þeim,“ sagði Sigmundur. Hann spurði hvort ríkisstjórnin hefði ekki vilja til að standa við kosningaloforð og ná tökum á efnahagsmálum, vöxtum og verðbólgu. „Er það vegna þess að ríkisstjórnin er bara með hugann við Evrópusambandið? Má allt reka á reiðanum fram að því? Hvers vegna bregst ríkisstjórnin ekki við síversnandi stöðu í íslensku efnahagslífi?“ Kristrún vísaði gagnrýninni á bug og sagði ríkisstjórnina þegar hafa náð árangri í ríkisfjármálum. Hún sagði hallann á fjárlögum hafa verið helmingaðan og skuldir ríkissjóðs lækkað um 7,5 prósent á fyrsta ári ríkisstjórnarinnar. Þá nefndi hún sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka og uppgjör ÍL-sjóðs. Þess ber þó að nefna að bæði þau verkefni hófust í tíð síðustu ríkisstjórnar. „Það er því ýmislegt sem hefur gengið vel og við skulum halda því til haga,“ sagði Kristrún. Hún sagði hagræðingaraðgerðir ríkisstjórnarinnar meðal annars birtast í fjármálaáætlun, þar sem gert væri ráð fyrir um 170 milljörðum króna í hagræðingu. Þá sagði hún ríkisstofnunum hafa fækkað um fimm prósent á átján mánuðum og stefnt væri að því að fækkunin yrði hátt í fimmtán prósent á kjörtímabilinu. Sigmundur svaraði því til að það væri vissulega rétt að það tæki tíma að snúa skipinu við, „en það væri æskilegt að því yrði allavega beint í rétta átt“. Hann sagði ríkisstjórnina helst telja sér til tekna mál sem tengdust fyrri ríkisstjórn, sem hann sagði hafa verið „alveg afleita“. Þá beindi hann umræðunni að Icelandair og ETS-kerfinu. „Ein leið til þess að bregðast við með afgerandi hætti væri að bregðast við þeirri stöðu sem Icelandair er statt í núna. Það flugfélag er ekki bara eins og hvert annað fyrirtæki; það er á vissan hátt líflína landsins við útlönd,“ sagði Sigmundur. Hann spurði hvort ekki væri tímabært að forsætisráðherra og eftir atvikum utanríkisráðherra hefðu samband við Evrópusambandið og útskýrðu að Ísland gæti ekki tekið þátt í kerfinu. „Er ekki tímabært að hæstv. forsætisráðherra, og eftir atvikum utanríkisráðherra, hafi samband við ESB og útskýri fyrir þeim að Ísland muni ekki og geti ekki tekið þátt í þeirri ETS-delluinnleiðingu sem illu heilli var fallist á á síðasta kjörtímabili? Aðstæður bara leyfi það ekki,“ sagði Sigmundur. Hann sagði málið varða „neyðarrétt“, fullveldisrétt og nauðsyn Íslands til að hverfa frá innleiðingunni. Þá sagði hann að bregðast hefði átt við þegar refsitollar voru lagðir á íslenska kísiljárnframleiðslu, „en nú er það aldeilis orðið tímabært“. Kristrún sagði ríkisstjórnina vinna að því daglega að halda sérstöðu Íslands á lofti gagnvart Evrópusambandinu. Hún sagði Ísland hingað til hafa fengið undanþágu frá ETS-kerfinu. „Það er unnið að því alla daga að halda því til haga hver sérstaða Íslands er og sú barátta er enn í gangi,“ sagði Kristrún. Hún sagði stjórnvöld hafa fengið „ágætishljómgrunn“ fyrir málstað Íslands gagnvart Evrópusambandinu. „Það eru allir meðvitaðir um að það þarf að halda sérstöðu Íslands á lofti hvað það varðar og það gerum við daglega gagnvart Evrópusambandinu,“ sagði forsætisráðherra. Kristrún hafnaði því að ríkisstjórnin væri ekki að beina málum í rétta átt og nefndi meðal annars einföldun leyfisferla í orkumálum, breytingar á eftirlitsumhverfi fyrirtækja, afnám jafnlaunavottunar, sameiningu atvinnu- og dvalarleyfa og einföldun byggingarreglugerðar. „Já, þessu er ekki öllu lokið en hlutirnir eru að fara í rétta átt,“ sagði Kristrún.