Sjóð­stjórar sem fylgja markaðsvísitölum gætu þurft að kaupa hluta­bréf í SpaceX fyrir meira en 14 milljarða dala skömmu eftir fyrir­hugaða skráningu félagsins. Þetta kemur fram í út­tekt FT Alp­havil­le, markaðs- og fjár­festa­dálks Financial Times. Þar er bent á að það geti orðið dýrt fyrir sjóð­stjóra að hafa enga skoðun á SpaceX, félagi Elons Musk. Ástæðan er sú að þegar félag af þessari stærð fer inn í markaðsvísitölur neyðast hlut­lausir sjóðir til að kaupa bréfin. Virkir sjóð­stjórar hafa meira svigrúm, en ef þeir eiga minna í félaginu en sem nemur vægi þess í viðmiðunar­vísitölu eru þeir í reynd að veðja gegn hluta­bréfinu. Því getur sú ákvörðun að kaupa ekki SpaceX orðið sam­bæri­leg við skort­stöðu gagn­vart félaginu. Ef hluta­bréfið hækkar mikið eftir skráningu þurfa sjóð­stjórar sem voru undir­vigtaðir að út­skýra fyrir við­skipta­vinum hvers vegna þeir misstu af hækkuninni. SpaceX er metið á allt að 1.750 milljarða dala í að­draganda skráningarinnar, sam­kvæmt um­fjöllun FT. Það jafn­gildir um 92-földum tekjum síðasta árs. Um leið er félagið enn taprekið, sem gerir verðmatið mjög um­deilt. Sumir sjóð­stjórar gætu því kosið að forðast félagið og halda sig við sína hefðbundnu fjár­festingar­stefnu, hvort sem hún byggir á gæða­vexti, virðis­fjár­festingum eða öðru, en það er aðeins raun­hæft fyrir þá sem þurfa ekki að svara fyrir frávik frá stórum markaðsvísitölum. FT Alp­havil­le byggir niður­stöðu sína á gögnum frá Morningstar um þúsundir bandarískra verðbréfa­sjóða og kaup­hallar­sjóða. Gögnin ná til 6.006 verðbréfa­sjóða og 5.100 kaup­hallar­sjóða, með sam­tals 41.100 milljarða dala í eignum undir stýringu. Út­tektin beinist sér­stak­lega að 300 stærstu vísitölunum, sem ná yfir 92% eignanna í úr­takinu. Niður­staðan er að sjóðir sem annaðhvort fylgja vísitölum eða vilja forðast að taka virka af­stöðu gegn SpaceX þurfi að kaupa bréf fyrir 14,2 milljarða dala á fyrstu þremur vikum við­skipta. Sam­kvæmt út­reikningnum gætu kaup fyrir 8,5 milljarða dala komið 19. júní, önnur kaup fyrir 1 milljarð dala 26. júní og loks kaup fyrir 4,7 milljarða dala 3. júlí. Kaupþörfin er að miklu leyti af­leiðing breytinga sem vísitölu­fyrir­tæki hafa gert á reglum sínum undan­farnar vikur. FT Alp­havil­le segir að mörg þeirra hafi flýtt fyrir því að stórar nýskráningar geti komist inn í vísitölur eða slakað á skil­yrðum um frjálst flot hluta­bréfa. Áður úti­lokuðu reglur margra vísi­talna félög með mjög lágt frjálst flot frá hraðri inn­göngu. Nú hafa meðal annars CRSP, Nas­daq, FTSE Rus­sell og S&P Dow Jones breytt reglum eða tímalínum fyrir stórar nýskráningar. SpaceX kemst þó ekki inn í S&P 500 að sinni. Ef S&P 500 hefði tekið aðra ákvörðun hefði kaupþörfin orðið um 11 milljörðum dala meiri, sam­kvæmt FT Alp­havil­le. Ef vísitölu­fyrir­tækin hefðu ekki breytt hrað­leiðar­reglum sínum hefði kaupþörfin aðeins verið um 1 milljarður dala. Út­reikningurinn nær aðeins til bandarískra verðbréfa­sjóða og kaup­hallar­sjóða í gögnum Morningstar. Hann tekur ekki með líf­eyris­sjóði, tryggingafélög, sjóði stofnana eða er­lenda fjár­festa sem fylgja sömu eða svipuðum vísitölum. Sjá einnig Damodaran telur virði SpaceX ofmetið Raun­veru­leg kaupþörf gæti því verið meiri Fyrir fjár­festa snýst skráning SpaceX því ekki aðeins um mat á rekstri félagsins, framtíð geim­ferða eða trú á Elon Musk. Hún snýst líka um vél­fræði markaðarins. Þegar félag af þessari stærð kemur inn í vísitölur myndast sjálf­virk eftir­spurn. Hlut­lausir sjóðir verða að kaupa. Virkir sjóð­stjórar sem vilja ekki lenda undir viðmiðunar­vísitölu þurfa að kaupa líka, jafn­vel þótt þeir hafi enga sér­staka skoðun á verðmati félagsins. Niður­staða FT Alp­havil­le er að það sé ekki lengur ókeypis að hafa enga skoðun á SpaceX. Fyrir stóran hluta sjóðastýringariðnaðarins er spurningin ekki aðeins hvort SpaceX sé of dýrt, heldur hversu mikið það kosti að vera ekki með.