Deila Einn þeirra sem kafa djúpt í umræðunni er Hreinn Loftsson, en hann hefur að undanförnu birt greinar þar sem ýmsum steinum er velt þegar kemur að mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu. Í síðustu grein sinni ­rekur Hreinn meðal annars um­ræður á þýska þinginu þegar það var með aðildarumsókn Íslands til umfjöllunar árið 2010. Það sem fram kemur í greininni kallar á frekari umræður og hún vekur spurningar sem brýnt er að fá svör við. Þar kemur fram að þýskir stjórnmálamenn lögðu ríka áherslu á sínum tíma á að Íslendingar gengist undir hina sameiginlegu sjávar­útvegsstefnu ESB og fengju engar undanþágur. Í grein Hreins segir: „Þýskaland, áhrifamesta ríki Evrópusambandsins, taldi að varanleg undanþága Íslands frá sameiginlegu fiskveiðistefnunni kæmi ekki til greina þegar verið var að undirbúa ákvörðun í sambandsþinginu, Bundestag, um aðildar­viðræður við Ísland vorið 2010. Þá var tekin jákvæð afstaða til umsóknar Íslands en um leið tilgreind þau skilyrði sem þýsk stjórnvöld og stjórnmálaflokkar töldu að ættu að gilda í viðræðunum. Stjórnarflokkarnir CDU/CSU og FDP lýstu yfir stuðningi við markmiðið um fulla aðild Íslands að Evrópusambandinu. Í tillögu þeirra frá 24. mars 2010 kom fram að Ísland þyrfti að laga löggjöf sína að regluverki sambandsins, meðal annars á sviði sjávarútvegs og hvalveiða. Þar sagði jafnframt að gera þyrfti ráðstafanir til að undirbúa þátttöku Íslands í sameiginlegri fiskveiðistefnu Evrópusambandsins. Umfjöllunin snerist ekki um hvort Ísland tæki þátt í þeirri stefnu heldur hvernig aðlögun yrði háttað.“ Og Hreinn heldur áfram: „Svipuð afstaða kom fram hjá stjórnarandstöðu­flokknum SPD undir forystu Frank-­Walter Steinmeier, núverandi forseta Þýskalands. Í tillögu flokksins frá 23. mars 2010 sagði skýrum orðum: „Eine dauerhafte Ausnahmeregelung („Opt Out“) für Island ist jedoch nicht wünschenswert.“ Í íslenskri þýðingu merkir það að varanleg undanþága fyrir Ísland væri ekki talin ­æskileg. Í annarri tillögu flokksins daginn eftir var gengið enn lengra og sagt: „Eine dauer­hafte Ausnahmeregelung für den Fischereisektor ist auszuschließen.“ Það er að segja að varanleg undanþága í sjávarútvegi væri útilokuð. Þetta voru ekki ­fræðilegar vangaveltur heldur skýr afstaða þeirra stjórnmálaafla sem voru að móta afstöðu Þýskalands áður en við­ræður hófust á milli Íslands og ESB. Málið var tekið til lokaumræðu í sambandsþinginu 22. apríl 2010 þar sem fulltrúar stjórnarflokkanna ítrekuðu að aðlögun á sviði fiskveiða væri nauðsynleg og að Íslendingar þyrftu að gera málamiðlanir í fiskveiði­málum. Að umræðunni lokinni samþykkti Bundestag tillögu stjórnarflokkanna um að styðja opnun aðildarviðræðna við Ísland. SPD og Græningjar sátu hjá við atkvæðagreiðsluna en greiddu ekki atkvæði gegn tillögunni. Þar með lá fyrir formleg afstaða þýska þingsins áður en viðræðurnar hófust.“ © Gunnhildur Lind Photography (Gunnhildur Lind Photography) Rétt er að halda því til haga að þetta er umsóknin sem ­kosið verður um hvort halda eigi áfram með þegar gengið verður til kosninga í ­ágústlok. Eins og fram kemur í grein Hreins bendir ýmislegt til þess að íslensk stjórnvöld hafi á þessum tíma ekki sóst sérstaklega eftir varanlegum undanþágum í sjávarútvegs­málum að minnsta kosti. Hreinn skrifar: „Athyglisvert er að í nefndar­áliti Evrópumála­nefndar þýska sambandsþingsins, Bundestag, frá 21. apríl 2010 er greint frá fundi nefndarinnar með Stefáni Hauki Jóhannes­syni, aðalsamningamanni Íslands gagnvart Evrópusambandinu. Þar segir orðrétt: „Hinsichtlich der noch offenen Fragen im Bereich Fischerei­politik und Walfang rechne Island nicht mit Opt-outs, ­hoffe aber auf individuelle ­Lösungen.“ Í íslenskri ­þýðingu þýðir það að varðandi þau álitaefni sem enn voru óleyst á sviði sjávarútvegs og hvalveiða hafi Ísland ekki gert ráð fyrir undanþágum en vonist eftir sérlausnum. Ef framangreind lýsing er rétt virðist íslenska samninganefndin ekki hafa ­gengið út frá því að varanlegar undanþágur frá sameiginlegu fiskveiðistefnunni væru inni í myndinni heldur að mögulega mætti semja um sérstakar útfærslur innan ramma reglna Evrópusambandsins.“ *** Það er stundum eins og blaðamenn átti sig ekki almennilega á því hvað fyrirtækjarekstur gengur út á og markast fréttaflutningurinn þá af því skilningsleysi. Í markaðshagkerfi er grundvallarhlutverk fyrirtækja að mæta þörfum og eftirspurn neytenda með vörum og þjónustu sem fólk er reiðubúið að greiða fyrir. Til þess þurfa fyrir­tækin að starfa með þeim hætti að reksturinn skili eigendum og fjárfestum ásættan­legri ávöxtun. ­Takist það verða til verðmæti sem nýtast ekki aðeins hluthöfum heldur samfélaginu í heild: fyrir­tæki ráða starfsfólk, greiða laun og skatta og fjárfesta í nýsköpun og stuðla þannig að aukinni framleiðni, hagvexti og bættum lífskjörum. *** Ágætt dæmi um skilnings­leysi blaðamanna á tilgangi reksturs fyrir­tækja mátti sjá í síðustu viku. Þá tilkynnti Kvika að ­bankinn hefði sagt upp ­ellefu starfsmönnum og var það ­liður í hagræðingaraðgerðum ­bankans. ­ Sama dag og tilkynnt var um uppsagnirnar var samþykkt á hluthafafundi bankans að greiða út til hluthafa sérstaka arðgreiðslu að upphæð tíu milljarða króna. Tillaga þess efnis var lögð fram þegar ljóst var að Samkeppniseftirlitið myndi standa í vegi fyrir sameiningu Kviku og Arion banka fyrr á þessu ári. Vísir kaus að tengja þessi tvo mál í fréttaflutningi ­sínum þann daginn. Þá birtist frétt skrifuð af Eiði Þór Árnasyni undir fyrirsögninni: Sam­þykktu tíu milljarða arð­greiðslu sama dag og greint var frá upp­sögnum. Í fréttinni segir: „Stjórnendur Kviku greindu frá því 12. maí að hagnaður af áframhaldandi starfsemi samstæðunnar fyrir skatta hafi numið 1,8 milljörðum króna á fyrsta ársfjórðungi þessa árs. Var þetta 158 prósenta aukning frá sama tímabili í fyrra. Þá sagði Ármann Þorvaldsson, forstjóri Kviku, að fyrsti ársfjórðungur hafi verið mjög góður í rekstri bankans, vaxtatekjur haldið áfram að aukast, kostnaðaraðhald farið að skila sér og áfram væri góður vöxtur í lykilþáttum starfseminnar. Árið 2025 nam hagnaður Kviku af áframhaldandi starfsemi 6,2 milljörðum króna fyrir skatta og var talan 5,8 milljarðar króna árið 2024. Samhliða árshlutauppgjörinu í maí var tilkynnt að stjórn bankans hefði boðað til hluthafafundar þann 4. júní þar sem umrædd arðgreiðsla yrði lögð til. Miðað yrði við 2,35 krónur á hvern hlut sem samsvari rúmum 10 milljörðum króna.“ Var þessari frétt deilt víða á samfélagsmiðlum og virkir í athugasemdum hneyksluðust á framgöngu Kvikumanna, enda var leikurinn væntanlega til þess gerður. *** En vandinn er að arðgreiðslan og uppsagnirnar tengjast ekki með beinum hætti og eru þetta í raun tvö óskyld mál þegar kemur að rekstri bankans. Arðgreiðslan er greidd vegna reksturs liðinna ára og hagræðingin er til þess að mæta fyrirsjáanlegum kostnaðarhækkunum í rekstri bankans. Eins og segir í tilkynningu Kviku til Kauphallarinnar í maí situr bankinn á umfram eigin fé – sem er fé í eigu hluthafa bankans eðli málsins samkvæmt – sem ekki er þörf fyrir í rekstrinum: „Á aðalfundi 18. mars kom fram að eiginfjárstaða félagsins yrði áfram mjög sterk og að stjórn myndi meta ­frekari útgreiðslur síðar á árinu. Í ljósi þess að samruni Kviku og Arion banka verður ekki að veruleika er nú til staðar aukið svigrúm til að skila fjár­munum til hluthafa.“ Hagræðing er ríkur þáttur í rekstri fyrirtækja enda er hlutverk stjórnenda að tryggja sem skilvirkastan og arðbærastan rekstur. Miðað við stöðuna í efnahagslífinu um ­þessar mundir og þá staðreynd að stjórnvöld ætla að hækka hinn svokallaða bankaskatt á næsta ári er skiljanlegt að fjármálafyrirtæki reyni að straumlínulaga reksturinn enn frekar og það hefur ekkert með arðgreiðslur að gera. Fjölmiðlarýni er einn af föstum dálkum Viðskiptablaðsins. Þessi pistill birtist fyrst í blaðinu sem kom út 10. júní 2026.