Verðmætasköpun hér á landi er í dag knúin af fjölbreyttum útflutningi. Hann er ein helsta undirstaða íslensks hagkerfis og skapar stóran hluta gjaldeyristekna þjóðarinnar. Heildarútflutningur vöru og þjónustu árið 2025 nam 1.988 milljörðum króna, og byggist útflutningur þjóðarbúsins að mestu á fjórum meginstoðum. Lengi vel voru ferðaþjónusta, sjávarútvegur og orkusækinn iðnaður helstu stoðirnar en á undanförnum árum hefur tækni- og hugverkaiðnaður sömuleiðis vaxið hratt. Iðnaður í heild er tæknilega séð stærsta útflutningsgreinin hér á landi en útflutningstekjur námu 790 milljörðum króna í fyrra, sem samsvarar um það bil 40 prósentum af heildarútflutningstekjum. Þegar talað er um helstu útflutningsstoðir er iðnaði aftur á móti skipt upp í stóriðju og hugverkaiðnað. Þess vegna er talað um ferðaþjónustuna sem stærstu gjaldeyrisskapandi stoð hagkerfisins. Greinin byggir á sérstöðu landsins, til að mynda þegar kemur að náttúru, en á hverju ári heimsækja milljónir ferðamanna Ísland og skapa tekjur fyrir fjölmörg fyrirtæki. Útflutningstekjur ferðaþjónustunnar námu 629 milljörðum króna í fyrra. Það samsvarar um 32% af öllum útflutningstekjum hagkerfisins. Ferðaþjónustan er stærsta stoðin þegar kemur að útflutningi. © Morgunblaðið/Karítas (Morgunblaðið/Karítas) Orkufrekur iðnaður eða stóriðja er næst stærsta stoðin en greinin byggir á nýtingu endurnýjanlegrar orku og framleiðir aðallega vörur til útflutnings. Árið 2025 námu útflutningstekjur iðnaðarvara um 479 milljörðum króna og þar af komu um 318 milljarðar einungis frá útflutningi áls og álafurða. Stóriðjan hefur þó glímt við ýmsar áskoranir að undanförnu sem hafa og munu skerða útflutningstekjur greinarinnar. Má þar meðal annars nefna orkuskerðingar, bilanir hjá Norðuráli, lokun PCC Bakka og skert framleiðslugeta Elkem. Hugverkaiðnaðurinn sækir í sig veðrið Sjávarútvegurinn hefur þá lengi vel verið ein mikilvægasta og elsta atvinnugrein Íslands og gegnt lykilhlutverki í verðmætasköpun hér á landi í gegnum tíðina. Íslenskur sjávarútvegur var þar til í fyrra þriðja stærsta stoðin þegar kemur að útflutningi og nam útflutningsverðmæti sjávarafurða um 359 milljörðum króna í fyrra, sem samsvarar um 18% af heildarútflutningstekjum. Í fyrra tók tækni- og hugverkaiðnaður aftur á móti fram úr sjávarútveginum sem þriðja stærsta stoðin. Undir tækni- og hugverkaiðnað falla fyrirtæki sem byggja verðmætasköpun sína fyrst og fremst á sérfræðiþekkingu og útflutningi þjónustu. Árið 2025 námu útflutningstekjur 369 milljörðum króna, sem samsvarar 18% af heildarútflutningstekjum hagkerfisins. Til samanburðar námu útflutningstekjurnar 64 milljörðum króna árið 2010. Tækni- og hugverkaiðnaður er orðin þriðja stoðin. Sjávarútvegurinn mikilvægastur Í könnun sem Gallup framkvæmdi fyrir Viðskiptablaðið í mars síðastliðnum. Í könnuninni var spurt: Hvaða atvinnugrein telur þú mikilvægasta fyrir íslenskt hagkerfi? Langflestir telja sjávarútveg mikilvægustu atvinnugreinina, eða fjórir af hverjum tíu. Næst á eftir kemur tækni og nýsköpun, sem 24% sögðu að væri mikilvægust. Þrátt fyrir þær miklu gjaldeyristekjur sem ferðaþjónustan skapar voru aðeins 18% sem töldu greinina mikilvægasta. Hvað orkuiðnað varðar, þar sem helst ber að nefna stóriðju, töldu 13,8% að sú grein væri mikilvægust. Innan við 1% svöruðu fjármálaþjónusta og 2,7% töldu aðra atvinnugrein mikilvægasta. Nánar er fjallað um málið í veglegu tímriti Frjálsrar verslunar , áskrifendur geta lesið greina hér . Hægt er að kaupa ritið hér .