Frumkvöðullinn Freyr Þormóðsson er meðal stofnenda bandaríska geimrannsóknafyrirtækisins Exploration Laboratories ( ExLabs ) sem þróar ómönnuð geimför. Helsta markmið ExLabs er að greina stóra loftsteina, sem kalla má borgarbana, m.a. til að vernda jarðarbúa ef einn slíkur myndi stefna á jörðina í framtíðinni. Síðasti stóri loftsteinninn sem lenti á jörðinni sprakk í Tunguska-svæðinu í Síberíu árið 1908. Höggáhrif slíkra borgarbana geta verið 20-föld á við kjarnorkusprenginguna í Hiroshima árið 1945 að sögn Freys. „Í dag er aðeins búið að greina um 4% af þeim loftsteinum sem ferðast í kringum sólina og koma alltaf aftur og aftur en breyta aðeins um baug. Við viljum fara í leiðangra til að greina þessa loftsteina, ákvarða stærð þeirra, þyngd, innihald og hvernig þeir haga sér þegar þeir ferðast í kringum sólina og koma nálægt jörðu. Því meira sem við vitum um þá, því betur getum við brugðist við ef þeir stefna á jörðu.“ Freyr segir að sem betur fer sé til tækni í dag til að koma í veg fyrir slíka atburði í framtíðinni með því að ýta við loftsteinum og fá þá til að breyta um stefnu. Jónadrif og kjarnasamruni geti nýst við að skapa það þrýstiafl sem þurfi til í þeim efnum. „Þetta er ekki ólíkt því þegar lítill dráttarbátur ýtir við risastóru tankskipi, sem dugar til að láta það breyta um stefnu. Við getum átt við stóra loftsteina á nákvæmlega sama hátt. Þetta krefst hins vegar mikillar fjárfestingar og samvinnu milli stjórnvalda og leiðandi einkafyrirtækja í geimiðnaðinum.“ NASA stefnir á að senda geimsjónaukann NEO Surveyor út í geim með SpaceX Falcon 9-eldflaug í september 2027. Freyr segir að sjónaukinn muni hjálpa mikið til við að auka yfirsýn yfir þá loftsteina sem ferðist í kringum sólina. „Það er að verða bylting í því hvað við sjáum mikið.“ ExLabs er með samstarfssamning við JPL-rannsóknarstofnunina til þess að takast á við þetta vandamál. Stjórnendateymi ExLabs í höfuðstöðvum félagsins við flugvöllinn í Long Beach. Í dag starfa um 20 manns hjá félaginu. © Aðsend mynd (AÐSEND) Fyrsta geimfarið í smíðum ExLabs stefnir að því að senda sitt fyrsta geimfar út í geim á fyrri helmingi 2028. Með geimfarinu horfir fyrirtækið sérstaklega til þess að fljúga að loftsteininum Apophis og ferðast við hlið hans, á hans hraða, þegar hann flýgur 32 þúsund kílómetrum framhjá jörðu á föstudeginum 13. apríl 2029. „Ég get lofað því að hann fer framhjá jörðu að þessu sinni. Hann kemur hins vegar nálægt og mun sigla fyrir neðan efstu gervihnettina. Yfir milljarður manns mun sjá Apophis – sem er stærri en flugmóðurskip – með berum augum. Við ætlum að skoða og rannsaka loftsteininn og fylgja honum eftir til að sjá hvernig hann hegðar sér.“ Spurður um kostnað geimfarsins segir Freyr að hann hlaupi á tugum milljóna dala og áætlar að hann gæti orðið á bilinu 50-60 milljónir dala, eða 6-8 milljarðar króna. Það sé hins vegar eftirtektarvert að þessi kostnaður sé aðeins brot í samanburði við ýmis geimför og leiðangra stóru geimvísindastofnananna. Teikning af geimfari ExLabs. © Aðsend mynd (AÐSEND) Þegar geimfarið hefur náð Apophis mun það flytja búnað yfir á loftsteininn til að sækja gögn um innihald hans, úr hverju hann er byggður, þungamiðju hans, þéttleika o.fl. Hingað til hafa geimvísindastofnanir þurft að reiða sig á gögn frá geimsjónaukum og reynt að greina innihald loftsteina út frá endurvarpi ljóss. Að sögn Freys verða ferðir til loftsteina árlegur viðburður eftir 2030, með það í huga að safna upplýsingum og undirbúa langtímamarkmið fyrirtækisins. Fréttin er hluti af ítarlegu viðtali við Frey í tímariti Frjálsrar verslunar . Áskrifendur geta lesið greinina í heild sinni hér . Hægt er að kaupa ritið hér .