Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, fyrrverandi ráðherra og alþingismaður, sagði af sér þingmennsku í apríl. Hún var fyrst kosin á þing fyrir Sjálfstæðisflokkinn 2013. Á næstu dögum tekur hún við stöðu sendiherra Íslands í London. Þórdís var gestur Viktoríu Hermannsdóttur í Segðu mér á Rás 1. Þar fer hún meðal annars yfir ferilinn og ákvörðunina um að bjóða sig ekki fram til formennsku í Sjálfstæðisflokknum. „Það var alls konar sko, ég var auðvitað alveg búin að hugsa það mjög vandlega hvort ég myndi gera þetta,” segir Þórdís Kolbrún þegar hún er spurð hvernig tilfinning það var að hætta á þingi. Hún segir það ekki hafa verið auðvelda ákvörðun. „Það var mjög ljúfsárt, mér leið vel með þetta tímabil og þennan tíma en auðvitað er þetta mjög stór ákvörðun. Ég vildi ekki festast í: hver er ég ef ég er ekki stjórnmálamaður? En samt þegar þú ert búin að gefa allt í að vera stjórnmálamaður í tíu ár, þar á undan aðstoðarmaður ráðherra, framkvæmdastjóri þingflokks og svona búin að vera í þessari kreðsu frá 2013, þetta eru ákveðin umskipti, tímabil sem maður fer í gegnum.” Þórdís viðurkennir að það hafi verið erfitt að kveðja. Þetta er virðulega Alþingi, þetta er Alþingi okkar allra. Ég er kjörinn þingmaður og þetta var ekkert auðvelt en ég held samt að þetta hafi verið rétt ákvörðun á þessum tímapunkti. Hún segist aldrei hafa ætlað að gera þingmennsku að ævistarfi. Auðvitað er ég langt frá því að velja mér ævistarf, ég er ekki orðin fertug, en ég man þegar ég byrjaði á þingi þá hugsaði ég, þó ég verði hérna fjögur kjörtímabil þá er ég samt bara rétt rúmlega fertug. Hún segist aldrei hafa tekið endanlega ákvörðun um starfsframa. „Ég er ekki enn búin að ákveða hvað ég ætla að verða þegar ég verð stór og ég vona að ég ákveði það aldrei.” Hún segir að það hafi verið erfiðara að ákveða að bjóða sig ekki fram til formanns Sjálfstæðisflokksins en að segja skilið við stjórnmálin. Ég hafði verið varaformaður í öll þessi ár og tók ákvörðun um að bjóða mig ekki fram sem formann. Það var í rauninni fyrir mér talsvert stærri ákvörðun heldur en að vera ekki lengur í ríkisstjórn og fara úr því að vera ráðherra og þingmaður yfir í að vera þingmaður í stjórnarandstöðu. Fyrri ákvörðunin var mín, seinni ákvörðunin leidd af ytri aðstæðum þar sem við fórum í gegnum kosningar. Þannig að taka þá ákvörðun, þá auðvitað hugsaði ég: hvað svo? Eftir kosningar vissi hún að hún vildi vera þingmaður. Ég var búin að vera þingmaður í bráðum tíu ár en ég hafði aldrei verið starfandi þingmaður af því ég varð ráðherra um leið þannig að ég vildi fá að vera starfandi þingmaður, sitja í fastanefnd og prófa það. Ég vildi líka gefa mér smá andrými til að hugsa og finna út úr því hvað ég vildi. Og nota tímann líka til þess að vera meira ég sjálf, einhvern veginn. Tala um það sem mig langaði að tala um, segja það sem mig raunverulega langaði til að segja. Hún segir ráðherra ekki hafa sama frelsi og þingmaður í stjórnarandstöðu. „Það fylgir auðvitað, þó það séu gríðarleg forréttindi og ótrúlega lærdómsríkt og ég hefði ekki vilja skipta því fyrir nokkurn skapaðan hlut, að vera í ríkisstjórn í þetta langan tíma og vera varaformaður í Sjálfstæðisflokknum, þá auðvitað það bindur alltaf hendur þínar meira en að vera óbreyttur þingmaður í stjórnarandstöðu. Svona með þessa reynslu á bakinu. Hún hafi bæði viljað fá tímann og nýta hann vel. Ég var ekki að leita að neinu, ég var ekki að sækja um neitt, ég var ekki að biðja neinn um að kasta út einhverju neti. Ekkert svoleiðis. En ég hugsaði alveg, hvar geri ég mest gagn? Á endanum hafi það verið ástæða þess að hún sló til. „Ég held að ég muni geta gert meira gagn sem sendiherra Íslands í London á þessum tíma með þessa reynslu og tengslanet heldur en í stjórnarandstöðu niðri á þingi.” Þórdís segir þetta hafa verið erfiða ákvörðun því hún hafi ætlað að bjóða fram krafta sína. „Hún var erfið að því leyti að hún var stór. Ég var fyrst ómeðvitað, svo meðvitað, svo alveg opinberlega búin að sjá fram á að bjóða fram krafta mína en svo bara myndi gerast það sem myndi gerast. Hún var erfið að því leytinu til en ég var svo sannfærð, ég hef ekki séð eftir þessari ákvörðun í eina mínútu síðan ég tók hana. Ég fann bara innan í mér að hún var rétt fyrir mig á þessum tímapunkti og mögulega fyrir eitthvað annað líka. Það var samspil af alls konar. Það breyttist ýmislegt,” segir hún og vísar í það þegar Katrín Jakobsdóttir ákvað að hætta sem forsætisráðherra og bjóða sig fram til forseta. „Maginn minn sagði bara, ég er ekki viss um að þetta sé rétti tíminn og ég sé endilega rétta manneskjan fyrir flokkinn eins og kraftarnir í honum eru núna. Það er ekki nóg að vinna landsfund. Svo kemur næsti dagur. Ég fann bara að mig langaði að geta fylgt minni sannfæringu meira en, ef ég á að vera alveg heiðarleg, ég hefði getað sem formaður í Sjálfstæðisflokknum á þessum tímapunkti.” Þórdís Kolbrún er alin upp á Akranesi og æfði sund af kappi þegar hún var lítil. Hún segir það ekki hafa legið beinast við þegar hún var barn að hún færi út í stjórnmál. Alls ekki. Einhverjar vinkonur mínar myndu örugglega alveg geta sagt: já við vorum alveg vissar um að hún myndi fara í pólitík. Ég var ekki pólítískt barn, alveg alls ekki. Það var ekki verið að horfa á þingstörf á mínu heimili. Ég var alin upp við mjög sterk gildi en þau voru meira svona: þú þarft að standa á eigin fótum, þú berð ábyrgð á sjálfri þér, við veitum þér ramma og gerum kröfur en þetta er undir þér komið og þú hefur alla burði til þess að gera það sem þú ætlar þér Amma hennar bjó í sömu götu og hafði mikil áhrif á hana þegar hún var að alast upp. „Ég var rosalega mikið hjá henni, sem lítið barn, barn, unglingur og sótti mikið í hana. Ef ég var ekki á sundmótum þá gisti ég mikið þar um helgar. Hún var fædd 1915 og ólst upp í Arnardal, vestur á fjörðum, og var yngst sinna systkina í stórum systkinahóp. Það var allt annað Ísland sem hún ólst upp í,“ segir Þórdís. Ég held að þessi gamla sál sem ég er komi talsvert þaðan. Þar sem var alltaf bara ótrúlega rólegt. Afi dó ungur þannig að hún var alltaf bara ein, þar spiluðum við klukkustundunum saman, horfðum á lögregluhundinn Rex og það var alltaf einhvern veginn svo notalegt. Það mótaði mig talsvert.” Þórdís Kolbrún gekk í Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi og fór síðan í lögfræði í Háskólanum í Reykjavík. Hún fór til Austurríkis sem skiptinemi þegar hún var í fjölbraut og segir það hafa kennt sér margt. „Ég kunni ekki stakt orð í þýsku. Mér fannst það mjög erfitt fyrst, ég grenjaði alveg mikið. Mér fannst þetta svo langur tími, heilt ár. Þá hugsa ég um börnin mín sem ég er að taka með til útlanda og það er talsvert meira en eitt ár og þau eru ekki 18 ára,” segir hún og vísar þar í yfirvofandi flutninga fjölskyldunnar til London. „Mér fannst það mjög erfitt. Bæði það að tala ekki neitt og þekkja engan. En það var held ég ein besta ákvörðun sem ég hef tekið. Það var bara engin annar. Þú varðst bara að læra að standa á eigin fótum,“ rifjar hún upp. Hún saknaði þess að borða ristað brauð við eldhúsborðið, fara í Nettó og snúast með móður sinni og þess háttar. Það voru þessir litlu hlutir. Það var ekki beint skólaböllin eða partýin með einhverjum vinum. Það voru meira þessi minni atriði sem á endanum kannski lífið snýst um. Og það var ágætis lærdómur. Svo þegar maður kom aftur heim þá fann maður hvað maður sjálfur hafði lært og þroskast. Svo kom maður aftur heim og það var svona þannig séð allt við hið sama þó að allir hefðu lifað sitt ár. En meginlandið hafði sannarlega sína kosti. Ég gat hoppað upp í lest og farið bara eitthvað. Á þessum tíma, þó ég hafi mjög verið að spara peninginn, var evran 67 krónur eða e-ð, allt mjög ódýrt. Þótt ég hafi einhvern veginn lifað eins og hún væri 150 krónur. Hún tók meðal annars rútu til Bratislava, arkaði um Slóveníu og Slóvakíu, Feneyjar, Búdapest. „Það var svo mikið frelsi að geta bara farið út um allt. Þetta er ekki stórborg stórborg, en samt alveg borg með ótrúlega mikla sögu, og auðvitað læra þýsku þó ég því miður ég hafi ekki haldið henni nægilega vel við. Ég lærði smá svona götuþýsku, ég lærði hana með því að tala. Málfræðin er ekki upp á marga fiska,” segir hún brosandi. Eftir fjölbraut lá leiðin í HR og þegar Þórdís Kolbrún var 25 ára varð hún framkvæmdastjóri þingflokks Sjálfstæðisflokksins og segist hafa lært margt þar. „Ég man að ég sat eins og svampur, eða ugla, og fylgdist með öllu. Hélt, áður en ég kom inn, að ég vissi mjög vel hvernig lög yrðu til verandi lögfræðingur með fókus á stjórnskipunarrétt og búin að skrifa um það og eitthvað. En svo í alvörulífinu þá fer það ekki bara eftir því hvernig þingskaparlög eru skrifuð heldur líka pólitíkin, samskipti fólks í meirihluta og minnihluta, lykilfólk í þingflokkum og allt þetta sem þú getur ekki lært án þess að vera þar. Mér hefur alltaf fundist starfið sem ég er í hverju sinni vera ákveðið draumastarf.” Þarna vann hún í eitt og hálft ár þar til hún var ráðin aðstoðarmaður Ólafar Nordal heitinnarm, sem hafði mikil áhrif á hana. Ég áttaði mig ekki á því þá en svo var það augljóst eftir á að hyggja að hún var mentor fyrir mig. Kannski var það ljóst fyrir öðrum en ekki mér að hún hefði kallað mig til þess, kannski hluti af ástæðunni að fjárfesta í þessari ungu konu eða allavega bjóða upp á það. Það var ótrúlega mikill skóli. Ótrúlega gaman. Mjög merkileg manneskja hún Ólöf og ég bý alltaf að því að hafa unnið með henni og fyrir hana. Ég er mjög þakklát fyrir þann tíma.” Þórdís Kolbrún segir að þær hafi verið nánar á sinn hátt. „Hún var bæði mjög prívat og opin á ákveðinn hátt. Hún var talsverð tilfinningavera, ákveðin, ótrúlega greind og ég kynnist henni á tímabili þar sem hún var búin að ganga í gegnum erfið veikindi og var að ganga í gegnum erfið veikindi. Svo kom þarna góður tími og svo auðvitað veikist hún aftur. Fólk auðvitað, það hefur alltaf áhrif. Hún var svo full af lífi og leyfði mér alveg að leita til hennar og læra og vaxa. Hvatti mig mjög þegar ég ákvað að fara í prófkjör fyrir kosningarnar.” Á næstu dögum flytur Þórdís Kolbrún til London þar sem hún tekur við starfi sendiherra. Hún segir starf utanríkisráðherra hafa mótað mest starfsferil hennar og sýn á heiminn. Árin sem utanríkisráðherra, þau mótuðu mig rosalega. Ég man þegar ég var að taka við þessu embætti þá hugsaði ég: hvernig er ég að fara setja mark mitt á þetta embætti? Að vera utanríkisráðherra? Við erum ekki að fara taka neinar stórar nýjar ákvarðanir í utanríkismálum. Við erum lítið land. Við erum með frekar fastmótaða utanríkisstefnu, við mætum á staðinn og gerum okkar. Þegar hún tók við ráðuneytinu vissi hún að það yrði lærdómríkt. Svo bókstaflega fyrsti dagurinn í nýju embætti þá afhendi ég lyklana að mínu embætti, tek við lyklunum að utanríkisráðuneytinu og keyri út á keflavíkurflugvöll á NATO-fund í Riga. Þá strax voru upplýsingar um líkur á hækkandi spennustigi af Rússlands hálfu. Hún segir að sinni kynslóð hafi verið lofað að ekkert í þessa veru myndi gerast aftur í álfunni. Ég hélt að þessi sterka hugmyndafræði sem maður er með inni í sér, þú ert samt almennt að fjalla um einhver útfærsluatriði á því. Útfærslu í menntakerfi, eða heilbrigðisþjónustu, vegaframkvæmdum, skattamálum eða eitthvað. Þarna varstu kominn í kjarnann; frelsi, fullveldi, alþjóðlega viðurkennd landamæri. Það skipti máli að mæta á staðinn og vanda sig. Að rækta tengslanet, segja hug sinn og þora að segja hug sinn. Og þora að vera maður sjálfur þegar maður segir hug sinn, ekki bara vera troða þér í eitthvað piparkökuform og láta eins og þú sért karlmaður á sextugsaldri sem fer með sína talpunkta. Heimurinn sé að breytast hratt og það hafi áhrif á Ísland. „Þótt það muni gerast yfir einhvern tíma þá var rosalega erfitt að skilja við það. Mér fannst þess virði að reyna finna einhvern vettvang þar sem maður gæti áfram gert gagn,” segir Þórdís Kolbrún að lokum. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir stendur á tímamótum. Hún er hætt á þingi og verður sendiherra á næstu dögum. Í Segðu mér á Rás 1 ræðir hún ákvörðunina um að bjóða sig ekki fram til formanns í Sjálfstæðisflokknum og að hætta á á þingi. Hægt er að hlusta á viðtalið við Þórdísi í heild sinni í Segðu mér með Viktoríu Hermannsdóttur sem er að finna hér í spilaranum og á öllum helstu hlaðvarpsveitum.