Andy Burn­ham, nýr for­sætis­ráðherra Bret­lands, gæti orðið mis­heppnaður leið­togi sem landið þarf á að halda til að raun­veru­legar um­bætur verði loks pólitískt mögu­legar. Þetta er megin­rök­semdin í nýjum leiðara­pistli Financial Times, þar sem því er haldið fram að Bret­land muni ekki ráðast í róttækar breytingar á ríkis­fjár­málum, vel­ferðar­kerfi og opin­berum út­gjöldum fyrr en allar aðrar leiðir hafi verið reyndar til þrautar. Greinar­höfundur segir mögu­legt að Burn­ham reynist ekki eins vinstri­sinnaður og margir óttist. Hann gæti talað til vinstri en stjórnað nær miðjunni, jafn­vel með hóf­legum niður­skurði í vel­ferðar­kerfinu. Þá gæti hann nýtt stöðu sína innan Verka­manna­flokksins til að gera breytingar sem hefðbundnari leið­togar ættu erfiðara með að selja flokksmönnum. Sú sviðs­mynd væri þó ekki endi­lega sú besta fyrir Bret­land, að mati greinar­höfundar. Hún gæti ein­fald­lega fram­lengt ástand þar sem landið er hvorki í nógu miklum vanda til að knýja fram stórar um­bætur né nógu vel rekið til að al­menningur sé sáttur. Þarf að reyna óbreytta kerfið til þrautar Í greininni er því haldið fram að vandinn liggi ekki síst í um­fangi ríkisins í Bret­landi. Vel­ferðar­kerfið sé orðið þungur baggi á at­vinnulífi, ríkis­fjár­málum og jafn­vel varnar­málum, en stjórn­málin hafi ekki enn náð þeim punkti að sárs­auka­fullar um­bætur verði ó­hjá­kvæmi­legar. Burn­ham sé því síðasta stóra til­raunin til að halda áfram á sömu braut. Ef sann­færður tals­maður meiri ríkisút­gjalda, skatta­hækkana og ríkis­af­skipta fær að reyna sína leið til enda og hún bregst gæti það skapað pólitískt svigrúm fyrir næsta leið­toga til að ráðast í róttækari breytingar. Greinar­höfundur líkir stöðunni við áttunda ára­tuginn í Bret­landi. Hug­myndir sem síðar voru kenndar við Margaret Thatcher hafi verið til um­ræðu áður en hún komst til valda, en það hafi þurft frekari kreppu og mis­heppnaða ríkis­stjórn til að kjó­sendur segðu loks hingað og ekki lengra. Rík vestræn lýðræðis­ríki ráðist sjaldan í sárs­auka­fullar kerfis­breytingar af framsýni einni saman. Yfir­leitt þurfi kreppu, markaðsþrýsting eða aug­ljóst stjórnsýsluá­fall til að brjóta niður mót­stöðu gegn breytingum. Skuldastaðan og vel­ferðar­kerfið Í pistlinum er dregin upp dökk mynd af breskum ríkis­fjár­málum. Bret­land hafi ekki skilað jafn­vægi í rekstri ríkis­sjóðs frá alda­mótum. Landið hafi jafn­vel verið rekið með halla í að­draganda fjár­mála­hrunsins 2008, eftir langt hag­vaxtar­skeið. Þá sé opin­ber skuldastaða áhyggju­efni til lengri tíma. Sam­kvæmt grunnsviðs­mynd bresku fjár­laga­stofnunarinnar gæti hrein skuld hins opin­bera nálgast 300% af lands­fram­leiðslu á áttunda ára­tug aldarinnar ef ekkert breytist. Greinar­höfundur bendir einnig á að skatt­byrðin hafi aukist, vel­ferðar­kerfið taki stærri hluta þjóðar­fram­leiðslu en fyrir Thatcher-tímann og að Bret­land greiði nú hærri vexti af ríkis­skuldum en Grikk­land. Þá séu aðeins London og suðaustur­hluti Eng­lands rekin með af­gangi í svæðis­bundnum saman­burði. Þrátt fyrir þetta telji margir innan breskra stjórn­mála, þar á meðal Burn­ham, að vandinn liggi í svo­kallaðri nýfrjáls­hyggju. Greinar­höfundur hafnar því og segir það fremur slag­orð en raun­veru­lega greiningu á stöðunni. Meiri út­gjöld, hærri skattar og fleiri inn­grip Í greininni er varað við því að Burn­ham gæti reynt að svara vandanum með verðstýringu, niður­greiðslum og nýrri iðnaðar­stefnu. Slík stefna gæti reynst kostnaðarsöm og ómark­viss, sér­stak­lega í ríki sem hefur átt í miklum vand­ræðum með að klára stór inn­viða­verk­efni. Þar er meðal annars vísað til þess að breska ríkinu hafi ekki tekist að klára fyrir­hugaða hrað­lestar­tengingu milli Birming­ham og Manchester án þess að verk­efnið yrði að pólitísku og fjár­hags­legu vanda­máli. Rökin eru ekki þau að aukin ríkis­af­skipti muni leysa vandann, heldur að sú stefna þurfi hug­san­lega að mis­takast með nógu skýrum hætti áður en bresk stjórn­mál geta tekið aðra stefnu. Með öðrum orðum þurfi óbreytt kerfi að ganga nógu langt til að and­stæð stefna verði loks trúverðug og pólitískt fram­kvæman­leg. Greinar­höfundur viður­kennir að það sé óþægi­leg niður­staða að vona að for­sætis­ráðherra eigin lands mis­heppnist. En hann spyr um leið hvort slíkt áfall geti verið nauð­syn­legt ef það eykur líkurnar á að Bret­land nái loks tökum á vanda sínum. Um­bætur sjaldan fyrir­byggjandi Í lok greinarinnar er bent á að stórar efna­hags­um­bætur í ríkum lýðræðis­ríkjum hafi yfir­leitt komið eftir áfall, ekki áður en vandinn varð óviðráðan­legur. Suður-Evrópa hafi þurft evru­kreppuna eftir 2009 til að skera niður út­gjöld. Um­bætur í Ástralíu undir Bob Hawke og Paul Keating, í Bret­landi undir Thatcher og í Bandaríkjunum undir Ronald Reagan hafi allar komið í kjölfar stöðnunar, verðbólgu og efna­hags­vanda áttunda ára­tugarins. François Mitterrand hafi sömu­leiðis neyðst til stefnu­breytingar árið 1983 eftir markaðsá­fall sem stjórn hans átti sjálf þátt í að skapa. Burn­ham geti orðið leið­toginn sem reynir gamla kerfið til þrautar og mis­tekst nógu skýrt til að næsti leið­togi fái loks um­boð til breytinga.