Lögfræðingur Sólhesta ehf. segir fyrirtækið hafa sýnt vilja til að vinna í góðu samstarfi við eftirlitsaðila og Matvælastofnun. Aðstandendur hestaleigunnar hafi ætlað sér að uppfylla allar kröfur sem gerðar eru til slíkrar starfsemi er varðar meðferð dýra. MAST hafi boðað stöðvun á starfseminni eftir að fyrirtækið hafði þegar ráðist í úrbætur vegna athugasemda stofnunarinnar. MAST boðaði stöðvun á starfsemi Sólhesta í mars. Í maí féll stofnunin frá stöðvuninni eftir að úrbætur voru gerðar á starfsemi hestaleigunnar. „Mínir umbjóðendur, sem eru eigendur fyrirtækisins, hafa verið svolítið ósáttir við hvernig þessu er stillt upp. Það eru rangfærslur að þeirra mati við margt. Það skiptir líka máli að hafa í huga að þau eru svona tiltölulega nýtekin við, það er að segja þau eru nýlega búin að taka við þessum rekstri,“ segir Sævar Þór Jónsson, lögfræðingur Sólhesta, í viðtali við fréttastofu. Eigendur Sólhesta tóku við fyrirtækinu um mitt síðasta ár. Matvælastofnun fór tíu sinnum í eftirlit með Sólhestum á milli janúar og apríl á þessu ári. Þegar unnið að úrbótum þegar stöðvun á starfsemi var boðuð Sævar Þór segir að augljóst hafi verið þegar eigendur tóku við rekstrinum að ráðast þyrfti í ýmsar breytingar á honum, til dæmis hvað varðaði starfsmannahald. „Það var í raun og veru í ferli þegar að þessi úttekt fór fram hjá MAST. Þess vegna var svolítið sérstakt að það var byrjað á því að gera margar breytingar á starfseminni, sem voru meira að segja hafnar, þegar MAST sendi inn þessa tilkynningu um að það ætti að stöðva þessa starfsemi,“ segir Sævar Þór. Sólhestar gagnrýndu eftirlit MAST í andmælum við boðaðri stöðvun. „Þeirra svar við því var einfaldlega þetta: Við erum ekki hafin yfir gagnrýni. Þannig að þeir taka undir það að eflaust hafi þeir kannski farið fram úr sér að einhverju leyti.“ Í svari MAST við andmælum Sólhesta segir: „MAST hefur ýmsar athugasemdir við andmælin. Málið leystist reyndar ekki á grundvelli þeirra heldur vegna úrbóta sem tókst að ná fram með boðuðum þvingunaraðgerðum. Eftirlitsfólk MAST reynir að vanda sig eftir bestu getu í eftirliti þótt vinnubrögð þess séu að sjálfsögðu ekki hafin yfir gagnrýni.“ Samskipti MAST og Sólhesta ehf. vegna boðaðrar vinnustöðvunar Matvælastofnun sendi Sólhestum boðun á stöðvun á starfsemi vegna alvarlegra brota á dýravelferð 25. mars og er vísað til skýrslu þar sem sex frávik voru skráð, þar af þrjú alvarleg. Öll sneru þau að dýravelferðarlögum að undanskildu einu sem taldist brot á matvælalögum. Andmælafrestur var til og með 29. mars. Degi síðar sendir Sævar Þór bréf til MAST þar sem óskað er eftir að andmælafrestur verði framlengdur til og með 24. apríl. Í bréfinu segir að öll hross sem athugasemdir hafi verið gerðar við hafi verið tekin úr vinnu og flutt í hvíld og hraust hross tekin inn í þeirra stað. Eftirlitsaðilar staðfestu það í eftirliti 24. mars. Unnið sé að frekari greiningu á fóðri. Þá segir að eigendur Sólhesta axli ábyrgð og sýni fullan samstarfsvilja. „Með vísan til meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga, teljum við að þessar öru og umfangsmiklu úrbætur eigi að veita svigrúm til frestunar á meðan andmæli eru fullunnin, fremur en að grípa til íþyngjandi stöðvunar á starfsemi á meðan málið er í vinnslu,“ segir í bréfinu. Þann 27. mars svarar MAST bréfinu. Í svarinu segir að gott sé að úrbætur hafi verið gerðar. Stofnunin geti hins vegar ekki fallist á að framlengja andmælafrestinn um hátt í fjórar vikur. Frestur var veittur til og með 9. apríl. Þá segir að ný gögn hafi borist í formi ábendinga þar sem mjög slæmu ástandi sé lýst: „Hross hafi örmagnast í reiðtúr, halt hross sent í reiðtúr, hrossin fái ekki meðhöndlun við lús eða sárum, starfsfólki sé meinað að gefa nóg, brynningu að auki ábótavant og hrossin fái ekki næga hvíld. Einnig sé hófhirðu áfátt þannig að hrossin séu með ofvaxna hófa og slitnar skeifur. Renni því til og hnjóti undir ferðamönnum svo þeir detti af baki,“ segir í svarinu. Þann 8. apríl sendi Sævar Þór andmæli Sólhesta við boðaðri stöðvun á starfsemi. Í andmælabréfinu er meðal annars gagnrýnt eftirlit MAST og skoðunarskýrslur og greint frá úrbótum sem gerðar hafi verið, til að mynda ráðning bústjóra, og greint frá því að hey hafi verið sent í rannsókn og reynst í lagi. Tveimur dögum síðar, 10. apríl, sendir MAST Sólhestum bréf þar sem kemur fram að stofnunin hafi ákveðið að falla frá áður boðaðri stöðvun í „ljósi tiltekinna úrbóta sem gerðar hafa verið á starfsemi hestaleigunnar og einnig vegna ráðningar Gústafs Loftssonar sem bústjóra.“ Þá er vakin athygli á því að í rekstri hestaleigunnar hafi verið framin brot á lögum um velferð dýra og reglugerð um velferð hrossa og að stofnuninni sé heimilt að boða stjórnvaldssekt þegar um slíkt sé að ræða. Það verði tekið til sérstakrar athugunar í framhaldinu. Í þeim gögnum sem fréttastofa hefur undir höndum er ekki að sjá að fyrirtækið hafi verið sektað. Matvælastofnun sendi Sævari Þór síðan svar við andmælum Sólhesta ehf. þann 12. maí. „MAST hefur ýmsar athugasemdir við andmælin. Málið leystist reyndar ekki á grundvelli þeirra heldur vegna úrbóta sem tókst að ná fram með boðuðum þvingunaraðgerðum. Eftirlitsfólk MAST reynir að vanda sig eftir bestu getu í eftirliti þótt vinnubrögð þess séu að sjálfsögðu ekki hafin yfir gagnrýni,“ segir í svarinu. Ágreiningur um gæði eftirlits Sævar Þór segir mikilvægt að hafa í huga að ekki leið langur tími á milli þess að MAST sendi boðun um stöðvun á starfsemi og fallið var frá henni. Stöðvunin var boðuð 25. mars og fallið var frá henni 10. apríl. Í millitíðinni sendi hann MAST andmæli Sólhesta við stöðvuninni. „Í samskiptum við þá var þeim bent á það, sem var rétt, að það var verið að fara út í miklar breytingar sem voru nú þegar hafnar. MAST fór í úttekt á því og komst að þeirri niðurstöðu að svo var rétt,“ segir Sævar Þór. Það sé ámælisvert að starfsmenn MAST hafi verið illa undirbúnir í vettvangskönnunum. „Þeir voru að mínu mati illa áttaðir. Þeir höfðu ekki til dæmis virk mælingatæki. Þeir voru að gera athugasemdir við hesta sem þeir höfðu ekki einu sinni nöfnin á og voru að nefna nöfn á hestum sem bara áttu ekki við,“ segir Sævar Þór. MAST hefur svarað fyrir þá gagnrýni. „Í andmælunum er bent á að örmerkjaskanni eftirlitsmanns hafi verið óvirkur við fyrstu úttektina 14. janúar sem hafi leitt til rangra fullyrðinga um ómerkta hesta. Það er rétt að skanninn bilaði. Því var gripið til þess ráðs að spyrja eftirlitsþega um tiltekin hross, nafn og uppruna svo hægt væri að fletta þeim upp í gagnagrunninum WorldFeng,“ segir í svari MAST við andmælum Sólhesta. „Í ljós kom að eftirlitsþegar voru ekki vissir um sum hrossin og þekktu ekki sín eigin hross. Þau nöfn sem voru skráð í skýrsluna eru þau nöfn sem þeir gáfu MAST upp. Í andmælunum er því haldið fram að þessi tæknilega bilun hafi valdið misskilningi og óáreiðanleika í auðkenningu hrossa og þar með skýrslugerð. MAST getur ekki fallist á það.“ Tekist á um alvarleika brota Sævar Þór segir að ekki hafi verið um ítrekaðar aðfinnslur eða frávik að ræða. „Þetta var ekki ítrekað. Það var ekki verið ítrekað að brjóta á lögum um velferð dýra, það er bara ekki þannig. Því er alveg harðlega mótmælt. Það er látið líta þannig út að þetta hafi verið mjög alvarleg atvik en þau voru ekki það alvarleg að það tókst, á tiltölulega skömmum tíma, að kippa þessu í lag,“ segir hann. MAST segir að ákvörðun um að nýta lagaheimild til að boða stöðvun á atvinnustarfsemi sé ekki tekin af léttúð. „Í andmælunum er því einnig haldið fram að boðuð stöðvun á starfsemi Sólhesta ehf hafi talist óhófleg íhlutun í ljósi þeirra umfangsmiklu úrbóta sem félagið hafði þegar ráðist í og þeirrar samvinnu sem það hefði sýnt. Brot Sólhesta hafi hvorki verið alvarleg né ítrekuð sem sé forsenda fyrir því að stöðvunarheimildinni sé beitt [...] Hið rétta er að brotin voru alvarleg (mikið af alltof grönnum hrossum) og sérstaklega ámælisvert þegar hross voru nýtt sem opinber eftirlitsaðili með dýravelferð hafði bannað notkun á, fyrr sama dag. Allar þær úrbætur sem Sólhestar ehf. stóðu fyrir voru gerðar eftir að MAST steig inn í þessa atburðarás.“ Þá segir að metið hafi verið forkastanlegt að forsvarsmenn hestaleigu leyfi hrossi í sinni umsjá að verða grindhorað eða horað. Hægt sé að sekta fyrir það eitt og að láta hross í slíku ásigkomulagi vinna líkt og hafi verið raunin. „Það var ítrekað bent á þetta í eftirlitsheimsóknum, en ábendingar bárust um að hross í þessu ásigkomulagi voru notuð undir ferðamenn um leið og eftirlitsfólk væri búið að yfirgefa svæðið,“ segir í svari MAST. Holdafar hrossa Sævar Þór bendir á að einnig hafi verið ágreiningur um hvort hey hafi verið skemmt. „Það var fenginn matsmaður til að meta það og það var komist að þeirri niðurstöðu að svo væri ekki. Svo var fenginn annar dýralæknir til að meta holdafar þessara hesta og hann komst að þeirri niðurstöðu að það væri allavega ekki eins slæmt og MAST vildi halda fram og taldi það eðlilegt.“ MAST segir að ósamræmi í mati eftirlitsaðila MAST og óháðs dýralæknis á holdafari hrossa hafi ekki verið eins mikið og haldið sé fram. „Þetta er ekki rétt þar sem óháður dýralæknir var líka að holdastiga hross niður í 1,5. Hún skrifaði vissulega ekki niður örmerki eða nöfn á þeim hrossum sem hefði verið betra en hún var að holdastiga svipað,“ segir í svari MAST við andmælum Sólhesta. Hross undir holdastigi 3,0 eru ekki, eða tæplega, í reiðhestsholdum. „Stofnunin vill af þessu tilefni taka sérstaklega fram að starfsmenn hennar hafa áratuga reynslu í að holdastiga hross. Haldin eru endurmenntunarnámskeið fyrir eftirlitsfólk svo það eru fáir jafnfærir að holdastiga dýr en einmitt starfsmenn MAST.“