Kristrún Frostadóttir, forsætisráðherra, sagði á blaðamannafundi með Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands í vikunni, að þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhaldandi viðræður við Evrópusambandið væru á næstu leyti. Nefndi hún að atkvæðagreiðslan færi fram á „næstu“ eða „komandi mánuðum“. Grænlandsáhugi Trumps setur atkvæðagreiðslu um ESB í nýtt samhengi Tusk, sjálfur mikill Evrópusinni og um tíma formaður leiðtogaráðs ESB, fagnaði orðum Kristrúnar á fundinum og sagði Pólland gott dæmi um hversu miklum árangri væri hægt að ná með aðild Evrópusambandinu. Tusk lagði á það áherslu í sinni kosningabaráttu að bæta samband Póllands og framkvæmdastjórnar ESB. Ummæli Kristrúnar um fyrirhugaða þjóðaratkvæðagreiðslu vöktu talsverða athygli í erlendum fjölmiðlum; í breyttri skipan heimsmála - þar sem Bandaríkjaforseti ásælist Grænland - þykja það töluverð tíðindi ef næsti nágranni lætur í ljós minnsta áhuga á Evrópusambandinu. „Ísland kýs á næstu mánuðum um aðildarviðræður“ var fyrirsögnin í textalýsingu breska blaðsins Guardian, Reuters gerði sér einnig mat úr orðum forsætisráðherra og aðeins eru þrír dagar síðan stjórnmálavefurinn Politico hafði eftir embættismönnum í Brussel að íslenskir ráðamenn vildu flýta málinu öllu og halda jafnvel þjóðaratkvæðagreiðslu í ágúst. Aðstoðarmaður forsætisráðherra ítrekaði í svari til Spegilsins að engin dagsetning hefði verið ákveðin og vitnaði um leið til orða ráðherrans í Silfrinu fyrr í þessum mánuði þar sem hún hefði talað á svipuðum nótum. Þá sagði Kristrún akkúrat að von væri á þingsályktunartllögunni á „næstu vikum“ og að það yrði kosið um hana á „næstu mánuðum.“ Landskjörstjórn setur reglur um kynningu Í lögum um þjóðaratkvæðagreiðslu, sem finna má á vef Landskjörstjórnar, kemur fram að þjóðaratkvæðagreiðsla megi ekki fara fram fyrr en í fyrsta lagi þremur mánuðum eftir að þingsályktunartillaga þess efnis hefur verið samþykkt á Alþingi og í síðasta lagi ári eftir. Komi þingsályktunartillagan ekki fram á næstu dögum fer tíminn að verða naumur; fresturinn til að leggja fram stjórnarmál er til 30. mars og það yrði veisla fyrir stjórnarandstöðuna ef leggja þyrfti fram jafn mikilvægt mál með afbrigðum. Þar er í höndum Landskjörstjórnar að standa fyrir víðtækri kynningu á þingsályktunartillögunni. Það gæti til að mynda verið í formi bæklings sem borinn yrði í hvert hús. Og það er Landskjörstjórnar að setja reglur um fyrirkomulag kynningar; þær reglur hafa ekki verið settar en eru í vinnslu. Þrír mánuðir þykja knappur tímarammi til að undirbúa atkvæðagreiðslu af þessu tagi og kynningarefni þótt kosningarnar sjálfar séu í sjálfu sér einfaldar og ekkert frábrugðnar öðrum nýafstöðnum kosningum. Nærtækast væri líklega að horfa til forsetakosninganna fyrir tveimur árum. Sigmundur telur ríkisstjórnina þurfa að gera hreint fyrir sínum dyrum En aftur að pólitíkinni. Utanríkisráðherra hefur sjálf lýst yfir að þingsályktunartillagan komi fram á þessu vorþingi. Samkvæmt svörum aðstoðarmanns utanríkisráðherra er enn stefnt að því að leggja fram þingsályktunartillögu um þjóðaratkvæðagreiðslu á vorþingi, endanleg dagsetning liggi þó ekki fyrir en skýrist væntanlega á „næstu vikum“. Ekki reyndist gerlegt að fá viðtal við ráðherrann. Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, telur ríkisstjórnina verða að gera hreint fyrir sínum dyrum. Að hans mati sé alveg ótækt hvernig ríkisstjórnin hafi nálgast þetta mál. „Og að maður þurfi að lesa í fréttir í erlendum fjölmiðlum, hafðar einhverjum embættismönnum í Brüssell, sem hafa þær væntanlega frá íslensku ríkisstjórninni, þannig að það orðið tímabært að ríkisstjórnin geri hreint fyrir sínum dyrum í þessum efnum.“ Sigmundi finnst vísbendingar vera um að eitthvað sé að fara að gerast og í hans huga snýst málið um hvernig Ísland eigi að aðlagast Evrópusambandinu. „Hin ýmsu samtök Evrópusinna eru farin að dreifa áróðri um væntnalega aðild Íslands. Þar virðist vera talsverð upplýsingaóreiða og menn að beita óskhyggju eða með í ráðum.“ Tillaga á þessum tímapunkti ótækt af hálfu stjórnvalda Honum finnst þetta áhugavert á margan hátt en þó sérstaklega vegna stöðu ESB. Þar geti einhverjir hugsað sér að Ísland gangi í sambandið til að sýna að þar séu nú ekki allt á vonarvöl. „Hvers vegna ætti það að henta íslensku ríkisstjórninni að taka upp þráðinn þar sem Össur Skarphéðinsson og Jóhanna Sigurðardóttir skildu við hana?“ Spyr Sigmundur. „Hún getur ekki verið önnur að þau vilji drífa sig þarna inn, geri sér grein fyrir því að það er ekkert um að semja heldur sé þetta spurning um að halda áfram að útskýra hvernig við aðlögumst Evrópusambandinu.“ Þegar samningaviðræðunum var slitið á sínum tíma höfðu tuttugu og sjö kaflar af þrjátíu og þremur verið opnaðir og búið var að loka ellefu þeirra; mörgum samdægurs. Tveir erfiðustu kaflarnir, um landbúnað annars vegar og sjávarútveg hins vegar, höfðu ekki einu sinni verið opnaðir. Sigmundur telur að þegar þingsályktunartillagan kemur fram setji það ekki aðeins störf þingsins í uppnám. „Þetta mun setja samfélagið í uppnám þegar ríkisstjórnin ætti að beita sér í því sem hún lofaði fyrir kosningar; að koma efnahagslífinu í eðlilegt horf. Að hún ætli sér á þessum tímapunkti að steypa samfélaginu í átök um að Ísland gangi í Evrópusambandið á sínu hnignunarskeiði finnst mér ótækt af hálfu stjórnvalda.“ Sigmundur var forsætisráðherra árið 2015 þegar hann telur að aðildarumsókn Íslands hafi verið dreginn til baka. Hann er þeirrar skoðunar að engin aðildarumsókn sé fyrir hendi. Um þetta hefur reyndar verið þrefað í ellefu ár. Skorar á ríkisstjórnina að koma fram með tillöguna sem fyrst Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er talað um þjóðaratkvæðagreiðslu eigi síðar en 2027; Ólafur Adolfsson, þingflokksformaður Sjálfstæðisflokksins, túlkar orð forsætisráðherra á blaðamannafundinum í Póllandi í gær sem svo að kosningarnar verði á þessu ári. Hann telur ríkisstjórnina skulda skýr svör; hvenær og hvernig þetta verði. „Ég held að það væri heiðarlegast af stjórnarflokkunum að skýra það fyrir fólk og þingi hvenær á raunverulega að kjósa og koma þá fram með þessa þingsályktunartillögu.“ Ólafur bendir á að þingið hafi nóg fyrir stafni miðað við málin sem liggja fyrir og skynsamlegt fyrir ríkisstjórnina að koma sem fyrst fram með þetta mál til að hægt sé að ræða það almennilega.. „Og ef það á að kjósa í ágúst er ljóst að það verður ekki mikil umræða því þá verða allir í sumarfríi.“ Sjálfum finnst honum þetta ekki vera rétti tímapunkturinn til að koma fram með slíka tillögu og heiðarlegast þætti honum ef spurningin yrði: Viltu ganga í Evrópusambandið eða ekki? „Við eigum ekkert að vera tipla í kringum þetta og þá fáum við bara skýr svör með þetta. Ég held að það sé heiðarlegast og þetta er það sem vakir fyrir ríkisstjórninni. Við fáum engar sérlausnir og ekkert til sem heitir aðlögunarviðræður eða kíkja í pakkinn og þess vegna væri heiðarlegast að opna þetta með þessum hætti.“