Innlent | Morgunblaðið | 13.8.2026 | 10:45 Engin áform uppi um friðun á ref Engar tillögur eru uppi um heildstæða friðun á ref samkvæmt Náttúruverndarstofnun sem hefur fyrr sagt að forsendur veiðanna séu brostnar. mbl.is/Jónas Erlendsson Flóki Larsen [email protected] Setja bókamerki Engin áform eru uppi um alfriðun á ref af hálfu Náttúruverndarstofnunar. Frá þessu greinir Fróði Guðmundur Jónsson, sérfræðingur í lífríkis- og veiðistjórnun hjá stofnuninni. 7.268 refir voru veiddir hér á landi í fyrra. Morgunblaðið hefur undanfarnar vikur fjallað um þá yfirlýsingu stofnunarinnar að forsendur refaveiða væru brostnar og að ráðast þyrfti í endurskoðun á þeim. Umrædd yfirlýsing kom fram í áætlun stofnunarinnar fyrir næstu tvö ár. Var þetta byggt á þeim forsendum að mjög fá tjón vegna dýrbíta hefðu verið tilkynnt undanfarin ár. Ljóst er hins vegar að Náttúruverndarstofnun berast aðeins tilkynningar um hluta af þeim tjónum vegna dýrbíta sem menn verða fyrir hérlendis. Fróði segir Náttúruverndarstofnun meðvitaða um það. Tjónin talin á örfáum fingrum Tjón af völdum refa eru tilkynnt af grenjaskyttum í gegnum eyðublöð um veiðina til sveitarfélaganna. „Við erum með samninga við sveitarfélögin. Þau fá endurgreiðslu á hluta kostnaðarins við refaveiðar hjá okkur, gegn því að þau skili á hverju ári skýrslu sem inniheldur upplýsingar um veidd dýr, bæði refi og minka, kostnað og svo kvittanir frá veiðimönnum og svolitlar ítarupplýsingar um refina, á hvaða grenjum var leitað og hvort þau voru grendýr, hlaupadýr eða yrðlingar. Í því eyðublaði sem þeir skila til okkar, á hverju ári fyrir 15. október, er flipi sem heitir tjón af völdum refa. Þar eiga þeir að skrifa inn hver tjónþolinn er, nafn og jörð hans, hvert eðli tjónsins var og hvernig það var metið, umfangið, áætlað fjárhagslegt tjón og hve mikil greiðsluþátttaka tjónþola var. Almennt eru skil á gögnum varðandi veidda refi, á hvaða grenjum var leitað, kostnað og allt svoleiðis nokkuð fín en það er eiginlega aldrei fyllt út í hitt. Segja má að þau sé hægt að telja á fingrum annarrar handar á hverju ári, örugglega á einum eða tveimur fingrum það sem hægt er að telja formlega í gegnum skýrslurnar, ef það. En að sjálfsögðu erum við öll meðvituð um að hann fari í mófugla, egg, unga og svoleiðis. Það er aðeins loðnara hvernig maður stýrir tjóni á dýri sem lifir villt í náttúrunni. En ef við erum bara að pæla í sauðfé, þá er nánast ekkert tilkynnt,“ segir Fróði. Viðmælendur, sem Morgunblaðið ræddi við í Skagafirði, grenjaskytta og starfsmaður sveitarfélagsins, sögðu að nokkur dæmi hefðu verið um tjón á sauðfé þar í ár. Blaðið hefur einnig undir höndum myndir af stálpuðu lambi sem varð að aflífa nýlega eftir að tófa réðist að því í Húnavatnssýslu. Önnur grenjaskytta sem Morgunblaðið ræddi við, á Suðurlandi, sagði hins vegar að hún hefði ekki orðið dýrbíts vör í mörg ár. Fróði segir Náttúruverndarstofnun stundum berast tilkynningar um tjón frá bændum í tölvupósti. Þær séu skráðar en hann segist sýna þeim umkvörtunum bænda skilning að undanfarin ár hafi ekki verið mjög augljóst hvernig eigi að tilkynna tjón. Æðarbóndinn Margrét Rögnvaldsdóttir lýsti reynslu sinni af því í Morgunblaðinu 27. júlí og sagði ferlið vera óaðgengilegt. „Ef það berast engar upplýsingar um tjón þá erum við greinilega ekki að ná nógu vel utan um þetta þannig að það þarf að breyta kerfinu einhvern veginn, eins og hvernig á að breyta tilkynningunum eða skráningum á tjóni,“ segir Fróði. „Það eru engin áform uppi um að fara í einhverja alfriðun á ref. En það er alveg hægt að skoða alls konar lausnir eins og með þessar endurgreiðslur, hvort þurfi að breyta þeim eða einblína meira á refinn á ákveðnum landssvæðum, landshlutum eða bæjum í kringum æðarvörp, mófuglavörp eða sauðfé. Það stendur alls ekki til að friða refinn en maður veit ekkert hvað gerist í framtíðinni. Það sem stendur til er að nýta þessi gögn sem liggja fyrir og fara djúpt ofan í kjölinn á þessu með hagsmunaaðilum. Það eru veiðimenn, sveitarfélög, æðarræktarbændur, sauðfjárbændur, veiðifélög, Fuglavernd og fleiri sem eiga að koma að þeirri vinnu.“ Fróði Guðmundur Jónsson Stórt stofnlíkan í vinnslu „Við teljum bara að það sé tilefni til þess að fara í endurskoðun á þessu. Meðal annars vegna þess að það er að verða til gott stofnlíkan frá Náttúrufræðistofnun. Þegar við höfum mannskap og fjármuni í það langar okkur að hóa saman öllum helstu hagsmunaaðilum og og finna einhverja lausn sem allir geta verið nokkuð sammála um,“ segir Fróði. Náttúruverndarstofnun hefur unnið að stofnlíkaninu með styrk frá Rannís undanfarin ár en Ester Rut Unnsteinsdóttir spendýravistfræðingur fer fyrir verkefninu með kollegum sínum frá Skotlandi og Kanada. „Það er í raun tól sem á að nota til þess að meta stofninn, stærð hans og aldurshlutföll og fleira til,“ segir Fróði. „Þetta er búið að vera langan tíma í vinnslu en núna er þetta eiginlega loksins að verða tilbúið og þá er hægt að fara í aðeins dýpri vinnu.“ Er það verkefni sem þið ráðist í eftir sumarið? „Það tekur kannski tvö til þrjú ár. Við gáfum út stjórnar- og verndunaráætlun fyrir rjúpuna 2024. Það gaf mjög góða raun og nú erum við að vinna í svona áætlun fyrir hreindýr. Þetta er tíma- og orkufrekt og kostar peninga, yfirleitt með aðkomu einhverra erlendra sérfræðinga og samþykktum frá ráðuneyti til dæmis. Það er smá pakki en samningar eru gerðir við sveitarfélög til þriggja ára. Núna er verið að ganga frá samningum frá 2026-2028 þannig að það er litið til þess að í lok þess samningstímabils verði vonandi hægt að kíkja betur á þetta. Öllum er hollt að setjast reglulega niður við sama borð og reyna að skoða hvernig er hægt að setja upp besta mögulega kerfið,“ segir Fróði að lokum. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Engin áform uppi um friðun á ref Messi sneri óvænt aftur Taken to hospital after fall Yfir 70 prósent á móti aðildarviðræðunum Ekki eitthvað sem við pabbi ræðum við matarborðið Umræðan Atvinnuleysi ungs fólks vex mikið – tökum á því strax! Virðing fyrir verðmætasköpun Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Myndir: Þakklát óveðri í aðdraganda sólmyrkvahátíðar Áhugavert að sjá hvernig fólk hegðar sér eftir á Sólmyrkvi er hafinn Árásin ekki handahófskennd Mest lesið Í gær Í vikunni Inga Sæland minnkar við sig Sterkaj látinn laus og vísað úr landi Skoðuðu myndefni af sakborningi í ræktinni Gestir sáu almyrkvann: „Nú er bara að fagna“ Bandero gæti allt eins dagað uppi í íslenskri höfn Fluttur til aðhlynningar eftir fall Einn handtekinn á leið frá Látrabjargi Myndir: Almyrkvinn sást vel frá Látrabjargi Þurfti lögreglu eftir að hafa læst sig inni í bíl Maðurinn sem lést var íslenskur Skátaflokki vísað af móti „Þetta sýnir frekar sorglega sögu“ Almyrkvinn: Streymi frá Vestfjörðum Hafa þegar borgað átta milljónir og ná ekki í neinn Maðurinn sem lést var íslenskur „Maður hefur brotnað nokkrum sinnum niður“ Gefa ókeypis ferð til að sjá almyrkvann árið 2196 Beint: Loksins komið að stóru stundinni Sólmyrkvi er hafinn Myndir: Almyrkva náð Skátaflokki vísað af móti Sögðu að mamma hefði ekki vaknað Hafa þegar borgað átta milljónir og ná ekki í neinn „Þetta sýnir frekar sorglega sögu“ Rannsaka manndráp á Kársnesi „Erfiðasta ákvörðun sem ég hef þurft að taka“ Viðbúnaður vegna líkfundar við Austurbæjarskóla Eldur kviknaði í Bónus: „Hefði ekki mátt loga lengi“ Svartklæddir menn sáust á hlaupum í götunni Sá þriðji færður fyrir dómara Nýjast á mbl.is » Engin áform uppi um friðun á ref Messi sneri óvænt aftur Taken to hospital after fall Yfir 70 prósent á móti aðildarviðræðunum Ekki eitthvað sem við pabbi ræðum við matarborðið Umræðan Atvinnuleysi ungs fólks vex mikið – tökum á því strax! Virðing fyrir verðmætasköpun Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Myndaveisla: Margmenni á Ægisíðunni Bílvelta á Vesturlandi: Umferðin farin að þyngjast „Klikkuð“ umferð á Hellissandi og pylsur rjúka út Myndir: Almyrkva náð Mest lesið Í gær Í vikunni Inga Sæland minnkar við sig Sterkaj látinn laus og vísað úr landi Skoðuðu myndefni af sakborningi í ræktinni Gestir sáu almyrkvann: „Nú er bara að fagna“ Bandero gæti allt eins dagað uppi í íslenskri höfn Fluttur til aðhlynningar eftir fall Einn handtekinn á leið frá Látrabjargi Myndir: Almyrkvinn sást vel frá Látrabjargi Þurfti lögreglu eftir að hafa læst sig inni í bíl Maðurinn sem lést var íslenskur Skátaflokki vísað af móti „Þetta sýnir frekar sorglega sögu“ Almyrkvinn: Streymi frá Vestfjörðum Hafa þegar borgað átta milljónir og ná ekki í neinn Maðurinn sem lést var íslenskur „Maður hefur brotnað nokkrum sinnum niður“ Gefa ókeypis ferð til að sjá almyrkvann árið 2196 Beint: Loksins komið að stóru stundinni Sólmyrkvi er hafinn Myndir: Almyrkva náð Skátaflokki vísað af móti Sögðu að mamma hefði ekki vaknað Hafa þegar borgað átta milljónir og ná ekki í neinn „Þetta sýnir frekar sorglega sögu“ Rannsaka manndráp á Kársnesi „Erfiðasta ákvörðun sem ég hef þurft að taka“ Viðbúnaður vegna líkfundar við Austurbæjarskóla Eldur kviknaði í Bónus: „Hefði ekki mátt loga lengi“ Svartklæddir menn sáust á hlaupum í götunni Sá þriðji færður fyrir dómara