Afbrotafræðingur segir reynslulausn og brottvísun manns sem dæmdur var til sextán ára fangelsis fyrir manndráp vekja upp ýmsar spurningar um fælingarmátt, öryggi og réttlæti. Staða fangelsismála og skortur á innviðum sé áhyggjuefni. Albaníumaðurinn Angjelin Sterkaj var dæmdur til 16 ára fangelsisvistar fyrir morðið á Armando Beqiri í Rauðagerði árið 2021. Þar sem þriðjungur refsitíma Sterkaj er liðinn hefur honum verið veitt reynslulausn og vísað úr landi á grundvelli nýlegrar lagabreytingar dómsmálaráðherra. Margrét Valdimarsdóttir, dósent í félags- og afbrotafræði við Háskóla Íslands, segir skiljanlegt að ýmsar spurningar vakni við ákvarðanir sem þessar. Vissan um refsingu hafi minnkað og þá hafi réttarkerfið í heild sinni minni fælingarmátt og sem sé alvarlegt í sjálfu sér. „Það fyrsta sem skiptir máli er fælingarmátturinn af því að það á að vera tilgangur fangelsisrefsinga að það sé fælingarmáttur í því að dæma einhvern í fangelsi.“ „Þá má velta fyrir sér hvort að það að einhver sé skemur í íslensku fangelsi og þurfi strax að yfirgefa landið með endurkomubanni sem getur í einhverjum tilfellum verið varanlegt og varðað allt Schengen-svæðið, eða hvort það sé meiri fælingarmáttur í því að vera aðeins lengur í íslensku fangelsi og geta þá tekið út hluta af sínum dómi í samfélaginu með ökklaband eða á vernd.“ Tilgangur fangelsisvistar að vernda borgarana Margrét segir fangelsi á Íslandi lengi hafa glímt við plássleysi sem valdi því að dómar fyrnist. Það dragi úr fælingarmætti refsinga. Tilgangurinn með fangelsisvist sé að vernda borgarana og breytingarnar geti því í einhverjum tilfellum komið í veg fyrir hættulegir afbrotamenn snúi aftur í íslenskt samfélag. „En svo held ég að þriðji punkturinn sé, sem er mikilvægur líka og varðar réttlætiskennd almennings. Er það sanngjarnt að einhver sem brýtur af sér mjög alvarlega í íslensku samfélagi, að viðkomandi sitji skemur í íslensku fangelsi heldur en fyrir breytinguna eða heldur en einhver sem er íslenskur ríkisborgari?“ Ákvörðun dómsmálaráðherra er ætlað að bregðast við viðvarandi álagi og plássleysi álagi á fangelsiskerfinu þar sem innviðir hafa ekki vaxið í samræmi við fólksfjölgun, segir Margrét. „Þetta er tímabundin breyting sem á að vera í eitt ár. Og ég held að við séum því miður á þeim stað að þrátt fyrir að þetta sé ekki gallalaus breyting þurfum við að gera hana til að létta á álaginu.“