Innlent | Morgunblaðið | 18.8.2026 | 8:18 | Uppfært 8:37 ESB-skatturinn gæti orðið 90 milljarðar Brussel Höfuðstöðvar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í Berlaymont-byggingunni, musteri skrifræðis. Morgunblaðið/Sibba Andrés Magnússon [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Ísland og ESB Viðræður við ESB fela í sér aðlögun Á annan tug þúsunda greitt atkvæði Vildi áður taka upp evru en hefur snúist hugur Telur minni hita í umræðunni en í öðrum kosningum Nærri uppselt á kappræðurnar » Fleiri tengdar fréttir Deilan um hvað aðild Íslands að Evrópusambandinu (ESB) kynni að kosta ríkissjóð árlega ef af henni yrði hefur sett sinn svip á kosningabaráttuna síðustu daga. Þar er dregið fram hver árlegur „ESB-skattur“, aðildargjöld að ESB, gæti orðið og hart um það deilt, en samt er það nú svo að mögulega reynist skatturinn mun hærri en nokkur hefur þorað að halda fram. Hreyfingin Áfram Ísland segir að árlegar greiðslur gætu numið um 50 milljörðum króna, sem greinilega fór mjög í taugarnar á andstæðingunum í Já til að sjá , sem líktu þeirri tölu við 350 milljón pundin á Brexit-rútunni frægu, sem ekki þótti nákvæm. Það ber sjálfsagt vott um aukna hörku í baráttunni, en sá samanburður er ekki sérlega sanngjarn. Útreikningar Samtaka skattgreiðenda (SS), sem liggja að baki 50 milljörðunum, virðast í meginatriðum standast sem mat á ætluðum brúttógreiðslum til ESB ef Ísland gerðist aðili að því. Frétt af mbl.is Segja kostnaðinn fimmfalt hærri Frétt af mbl.is Viðræður við ESB fela í sér aðlögun Ekkert fast í hendi Sennilegir, sem útreikningar Samtaka skattgreiðenda kunna að vera, sanna þeir vitaskuld ekkert um hvað Ísland kynni að þurfa að borga á endanum. Það veit enginn með vissu, enda um það samið í aðildarsamningi, í samræmi við gildandi tekjukerfi ESB og hugsanleg aðlögunarákvæði. Talan gæti því vel orðið lægri – eða hærri. Rétt er líka að leiðrétta algengan rugling. Talan 2-7 milljarðar króna er oft nefnd í þessu samhengi, jafnvel á upplýsingavef stjórnarráðsins, en hún birtist fyrst í nefndaráliti meiri hluta stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og byggist á minnisblaði utanríkisráðuneytisins. Þar er hins vegar ekki verið að reikna brúttóframlag Íslands. Byrjað er á áætluðu nettóframlagi, 10-15 milljörðum, út frá reynslu Finna á liðinni öld. Síðan eru dregnir frá um átta milljarðar sem Ísland greiðir nú vegna EES-samstarfsins. Eftir standa 2-7 milljarðar í „raunaukningu útgjalda“. Þetta skýrir bæði hina lágu tölu og ótrúlegu vikmörk. Fimm milljarða óvissa kann að vera þolanleg þegar metin er 15-20 milljarða stærð en er út í hött þegar niðurstaðan verður 2-7. Það er fremur ágiskun en öryggisbil, en segir auðvitað sína sögu um nákvæmnina. Það er líka galli í báðum nálgunum að ekki er fyllilega gerð grein fyrir því sem kemur í hlut Íslands í Evrópusamstarfi nú þegar. Sé allur núverandi EES-kostnaður dreginn frá framtíðargreiðslum þyrfti einnig að bæta við þeim tekjum eða styrkjum sem þá hverfa svo raunaukningin sé ekki kerfisbundið vanmetin. Þetta atriði grefur einkum undan nettótölum ráðuneytisins, ekki grunnmati SS á brúttóframlaginu. Frétt af mbl.is Ábati við ESB meiri en kostnaður Tekjustofnar ESB metnir Samtök skattgreiðenda byrja á hinum endanum. Þau leggja saman tekjustofna ESB. Framlag sem miðast við vergar þjóðartekjur Íslands er metið á 27-35 milljarða, hlutdeild í virðisaukaskattsstofni á 5-6 milljarða, plastgjald á 1-2 milljarða og þátttaka í afsláttum annarra nettógreiðenda á um 2½ milljarð. Við bætast 7-8 milljarðar í tolltekjur sem rynnu til ESB. Niðurstaðan er 43-53 milljarðar brúttó, með miðgildi nærri 47 milljörðum. Það er rekjanlegri stærð en 2-7 milljarðarnir. Hins vegar er ekki jafnvíst að áætlun SS um hvað kæmi aftur til Íslands standi. Þar eru 3-12 milljarðar nefndir, án jafnítarlegra skýringa, og vikmörkin afar há. Umræddir fjármunir sem renna aftur til Íslands, oft nefndir endurgreiðslur, eru hins vegar ekki reiðufé sem fjármálaráðherra getur ráðstafað að þörfum. Ísland hefði áhrif á landsáætlanir og innlendir aðilar gætu sótt í sjóði, en það er framkvæmdastjórn ESB sem samþykkir fjárveitingarnar og greiðir gegn skilyrðum. Það eru styrkir, ekki tekjur ríkissjóðs. Frétt af mbl.is Ekki marktækur munur milli jás og neis Stórhækkun á leiðinni En þótt menn þrefi um hvort 2-7 eða 47-50 milljarðar króna séu sennilegasta upphæðin, sem Íslandi yrði gert að greiða til ESB á ári, þá er annað sem þarf frekar að hafa í huga. Það er hvernig fjárlög ESB líta út eftir 2027. Jafnvel þó svo villtustu draumar Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur utanríkisráðherra rættust, þá kæmi ekki til aðildar fyrr en á nýjum áratug og þá er afar sennilegt að aðildargjöldin verði miklu, miklu hærri en nú. Framkvæmdastjórn ESB hefur lagt til nær tveggja billjóna evra fjárlagaramma fyrir 2028-2034. Samkvæmt Evrópska endurskoðunarréttinum er það 59% hækkun á verðlagi hvers árs, eða 39% á föstu verðlagi 2025. Þar vekur tekjuhliðin sérstakar áhyggjur. Endurskoðunarrétturinn segir að árleg framlög ríkjanna hækki um 81%, úr um 130 milljörðum evra í 235 milljarða, á verðlagi hvers árs. Á föstu verðlagi 2025 er hækkunin 48%. Mismunurinn skiptir miklu máli. Ef 81% er einfaldlega lagt ofan á 50 milljarða fæst rúmlega 90 milljarða framtíðarupphæð, en leiðrétt fyrir verðlagi væri sambærileg stærð nær 70 milljörðum króna í dag. Áður en lesendur fá aðsvif verður þó að taka fram að tillaga framkvæmdastjórnarinnar er ósamþykkt. Þessum fyrirætlunum var illa tekið á þýska þinginu í vor, en ríkisstjórnin sagði þá ógnarþenslu fjárlaga ESB óverjandi og hafnaði nýjum fyrirtækjaálögum ESB. Hollenska stjórnin telur óbreytta tillögu bæta tæpum 4 milljörðum evra á ári við greiðslubyrði landsins og tók henni ekki vel. Fleiri ríkisstjórnir þeirra ríkja ESB, sem greiða inn í sambandið frekar en að þiggja þaðan fé, hafa lýst andstöðu sinni. Frétt af mbl.is Ekki eiginlegar samningaviðræður ESB vantar mikinn pening Fjárþörfin kemur þó ekki upp úr engu. ESB hefur ætlað sér stærri hlutverk, t.d. vegna varnarmála, bættrar samkeppnishæfni, orkuinnviða, landamæra og stuðnings við Úkraínu. Allt kostar það. Svo þarf að greiða af sameiginlegum skuldum „NextGenerationEU“, sem er vísir að skuldabandalagi ESB eftir að sambandið tók 750 milljarða evra lán vegna heimsfaraldursins, en á næsta fjárlagatímabili þarf að fara að borga inn á lánið. Það væri þá óvæntur glaðningur ef Ísland gengi til liðs við sambandið. Eru þá ónefnd Evrópuskuldabréfin, sem Emmanuel Macron Frakklandsforseti vill láta gefa út af nýjum „ríkissjóði“ ESB. Enginn veit hvort árleg áskrift Íslands að ESB yrði 40 milljarðar, 50 milljarðar eða 90 milljarðar. Það verður varla ljóst fyrr en um seinan. En hún verður ekki á bilinu 2-7 milljarðar, svo mikið er víst. Og fái framkvæmdastjórnin framgengt ósk sinni um stóraukna tekjuöflun gætu milljarðarnir 50 reynst hóflegt viðmið fyrir lítið en auðugt aðildarríki. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Ísland og ESB Viðræður við ESB fela í sér aðlögun Á annan tug þúsunda greitt atkvæði Vildi áður taka upp evru en hefur snúist hugur Telur minni hita í umræðunni en í öðrum kosningum Nærri uppselt á kappræðurnar » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Þrír létust í þyrluslysi Myndskeið: Landsliðskonan með magnað mark Salernisaðstaða víða ófullnægjandi Glæsilegur árangur Íslendinga ESB-skatturinn gæti orðið 90 milljarðar Umræðan Börn og sala áfengis á netinu Öryggi Íslands í breyttum heimi Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Aukinn verkefnaskortur hjá verktökum og hönnuðum „Þetta var svo ofboðslega sárt“ „Blessaður, er í miðri frelsissviptingu“ Viðræður við ESB fela í sér aðlögun Mest lesið Í gær Í vikunni Vilja láta lækka skyldusparnaðinn „Við fáum hann aldrei aftur til okkar“ Fólk sem ratað hefur í einhverja ógæfu Viðræður við ESB fela í sér aðlögun Lögreglustjórar og menn á reynslulausn „Ófremdarástand“ á íbúðamarkaði Allt að 18 stiga hiti í dag Verð á máltíðum hækki í 1.900 kr. „Ég kýs að taka með mér allt sem er jákvætt og gott“ „Blessaður, er í miðri frelsissviptingu“ Fór í hjartastopp í kjölfar hitakrampa Tveir skildir eftir í sjálfheldu í Parísarhjólinu Andlát: Bogi Ísak Nilsson Segir mannát hreinan uppspuna Sögð hafa ráðist inn og beitt mann miklu ofbeldi „Blessaður, er í miðri frelsissviptingu“ Útlendingastofnun tók fram fyrir hendur lögreglu „Reyðarjárn“ úr langreyði Vildi áður taka upp evru en hefur snúist hugur Málið komið á borð breskra yfirvalda Skátaflokki vísað af móti Hafa þegar borgað átta milljónir og ná ekki í neinn „Þetta sýnir frekar sorglega sögu“ Viðbúnaður vegna líkfundar við Austurbæjarskóla Sá þriðji færður fyrir dómara Erlendir sérfræðingar kallaðir til vegna líkamsleifanna Maðurinn sem lést var íslenskur Fór í hjartastopp í kjölfar hitakrampa Heimilar krufningu á líki óþekkts manns eftir slys Inga Sæland minnkar við sig Nýjast á mbl.is » Þrír létust í þyrluslysi Myndskeið: Landsliðskonan með magnað mark Salernisaðstaða víða ófullnægjandi Glæsilegur árangur Íslendinga ESB-skatturinn gæti orðið 90 milljarðar Umræðan Börn og sala áfengis á netinu Öryggi Íslands í breyttum heimi Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Trump hótar að sprengja Óman í „tætlur“ Verstu gróðureldar í Belgíu í heila öld