- What: Law professors criticize a newspaper's reporting on EU accession
- Impact: No direct security impact
Þrír lagaprófessorar við Háskólann í Reykjavík saka Morgunblaðið um að halda því ranglega fram að þeir telji ómögulegt að semja um varanlegar undanþágur í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. „Á forsíðunni segir að við teljum að engar undanþágur séu í boði við aðild. Þetta er ekki í samræmi við það sem kemur fram í álitsgerðinni og hérna er að okkar mati um að ræða óvandaða og ósanna framsetningu á henni og bara til þess fallið að afvegaleiða umræðuna, því miður.“ Þetta segir Gunnar Þór Pétursson, forseti lagadeildar Háskólans í Reykjavík, sem vann álitsgerðina ásamt Hafsteini Dan Kristjánssyni og Margréti Einarsdóttur sem einnig eru lagaprófessorar við skólann. Í undirfyrirsögn fréttar Morgunblaðsins segir: „Þrír lagaprófessorar telja engar undanþágur í boði við aðild.“ Í meginmáli er staðhæfingin hins vegar höfð eftir Heiðrúnu Lind Marteinsdóttur, framkvæmdastjóra Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi: „Heiðrún Lind Marteinsdóttir framkvæmdastjóri SFS segir nýja lögfræðilega álitsgerð þriggja lagaprófessora sýna að ekki sé raunhæft að gera ráð fyrir varanlegum undanþágum frá sameiginlegri sjávarútvegsstefnu ESB,“ segir á forsíðu Morgunblaðsins. „Fjölmörg söguleg dæmi um að það hafi fengist varanlegar undanþágur“ Álitsgerðin var unnin eftir beiðni frá forsætisráðuneytinu af hálfu ríkisstjórnarinnar. Í henni er farið yfir reglur Evrópuréttarins hvað varðar auðlindir og eignaréttindi og það sett í samhengi við aðildarsamninga og undanþágur sem fengist hafa. „Hvað undanþágur varðar þá bendum við á að það eru fjölmörg söguleg dæmi um að það hafi fengist varanlegar undanþágur og það er ekki fyrirfram útilokað, þó að við bendum á að auðvitað sé erfitt og jafnvel torsótt að fá viðamiklar undanþágur frá heilum stefnum ESB. En það er ekki útilokað,“ segir Gunnar Þór. Aðildarsamningur sé þjóðréttarsamningur sem gerður er við öll ríki Evrópusambandsins. Það sé í raun og veru pólitísk spurning hvort hægt sé að semja um undanþágur. „Ef við horfum til sögunnar þá eru nokkur dæmi um viðamiklar eða að minnsta kosti mikilvægar undanþágur sem aðildarríki hafa náð fram í aðildarsamningum. Ég verð nú líka bara að vísa til orða stækkunarstjóra ESB sem kom nú síðast í fréttirnar á Sýn í gær og tók það fram að það yrði að sjálfsögðu rætt í aðildarsamningum og það væri ekki fyrir fram útilokað hvað fram kæmi í þeim.“ Ekkert ríki farið fram á undanþágu frá sjávarútvegsstefnunni „Við bendum á í álitsgerðinni að ástæðan fyrir því að ekkert ríki hefur fengið undanþágu frá sjávarútvegsstefnunni í heild sinni sé sú að ekkert ríki hafi farið fram á það,“ segir Gunnar Þór. „Þegar verið er að meta hvað hafi náðst fram í aðildarsamningum þá þarf að horfa til þess hvað hafi verið farið fram á í aðildarviðræðum og jafnframt að sjávarútvegsstefnan skiptist í mörg svið og að það sé ekki sjálfgefið að Ísland sé að fara fram á undanþágu frá stefnunni í heild sinni.“