Margir velta því nú fyrir sér hvað aðild að Evrópusambandinu myndi kosta Íslendinga. Ísland yrði eitt ríkasta landið innan sambandsins og myndi því greiða verulegt framlag til sjóða þess. Framlag aðildarríkjanna er reiknað sem fast hlutfall af þjóðartekjum. Þau ríki sem greiða mest greiða 0,78% til 0,93% af landsframleiðslu, sem myndi þýða allt að 50 milljarða króna fyri Ísland. Verði hins vegar tillaga framkvæmdastjórnar sambandsins að fjárhagsáætlun 2028 til 2034 samþykkt óbreytt hækkar hlutfallið í um 0,98% og greiðslan færi í 58 milljarða árið 2028 og 65 milljarða árið 2031. Á móti fellur niður núverandi kostnaður vegna EES-samningsins, um 8 milljarðar á ári. Úr sjóðum sambandsins kæmu til landsins greiðslur í formi landbúnaðarstuðnings, byggðastyrkja og rannsóknarfjár. Það myndi því kosta ríkissjóðinn tæpa 60 milljarða að vera í þessum ágæta klúbbi þjóða. Óljósara er hversu mikið kæmi til baka úr sjóðum sambandsins í formi styrkja. Það skiptir minna máli því 50-60 milljarðar yrðu raunveruleg útgjöld ríkissjóðs. *** Hvaðan kæmu peningarnir? Halli ríkissjóðs árið 2025 nam 182 milljörðum króna samkvæmt ríkisreikningi. Hallinn var 55,9 milljarðar árið áður. Margir liðir sem birtast í ríkisreikningi eru ekki teknir með í fjárlögum. Fjárlögin gefa því ekki góða mynd af afkomu ríkisins. Má þar helst nefna lífeyrisskuldbindingu, þar sem reiknað er í árslok hvaða áhrif launabreytingar ársins hjá ríkisstarfsmönnum hafa á skuldbindingu ríkis­sjóðs. Það er raunar óskiljanlegt að ekki skuli vera búið að færa þennan lið inn í fjárlög, líkt og hjá sveitarfélögunum. Þegar Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra lagði fram fjárlagafrumvarpið fyrir 2026 sagði hann að gert væri ráð fyrir 15 milljarða króna halla, eða 0,3% af vergri landsframleiðslu. Þegar fjárlögin voru samþykkt 19. desember 2025 var hallinn kominn í 35 milljarða króna, eða 0,5% af VLF. Nýjustu tölur Hagstofunnar frá júníbyrjun benda til þess að hallinn sé enn meiri. Þær taka þó til alls hins opinbera en ekki aðeins ríkisins. Sjá einnig Gallup: Yfir 85% gefa stjórninni fall­ein­kunn *** Árið 2027 eða 2031? Með því að innleiða stöðugleikareglu og stöðva hallareksturinn, með 100 milljarða hagræðingu í fjármálaáætlun og hallalausum fjárlögum 2027 í fyrsta skipti í tíu ár. Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra, á Alþingi 6. nóvember 2025. Við ætlum að ná jafnvægi í ríkisfjármálum, stöðva hallarekstur ríkissjóðs þegar árið 2027. Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra, á Alþingi 14. apríl 2026. Það er eindreginn ásetningur og markmið þessarar ríkisstjórnar að skila hallalausum fjárlögum árið 2027. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra, á Alþingi 1. júní 2026. *** Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn birti árlega úttekt sína á Íslandi í júlí. Starfsmenn sjóðsins spá því að afkoma hins opinbera verði fyrst í jafnvægi árið 2031. Í spánni er hallinn 1,5% af landsframleiðslu í ár, 0,6% árið 2027, 0,4% árið 2028, 0,2% árið 2029 og 0,1% árið 2030. Inni í tölum gjaldeyrissjóðsins eru aðeins lögfestar ákvarðanir. Ríkisstjórnin gæti því breytt spá sjóðsins, til dæmis með skattahækkunum. Ríkisstjórnin lagði til þjóðaratkvæðagreiðslu um áframhald viðræðna við Evrópusambandið ári fyrr en hún ætlaði. Hún átti því eftir að svara mörgum spurningum. Sú stærsta er auðvitað samningsmarkmiðin. En Óðinn telur að spurningin um hvernig eigi að greiða fyrir aðildina að sambandinu sé ekki síður stór. Mikilvægustu verkefni íslenskra stjórnmála í dag eru verðbólga og vextir. Rætist spá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins er ljóst að verðbólgan, sem verið hefur mjög þrálát, verður það miklu lengur en svartsýnustu menn hafa hingað til spáð. Og þar með vaxtastigið einnig. Ríkisstjórnin virðist hafa algjörlega gefist upp á verkefninu þvert á margítrekuð loforð sín. *** Króatía er þiggjandi Króatía tók upp evruna 1. janúar 2023 og varð tuttugasta ríkið í myntbandalaginu. Talsmenn evrunnar benda gjarnan á þetta ágæta land sem dæmi um óskaplega vel heppnaða upptöku evrunnar. Hagvöxturinn er langt yfir meðaltali evrusvæðisins, atvinnuleysið er í sögulegu lágmarki og húsnæðisvextir eru komnir í 2,9%, lægri en meðaltal evrusvæðisins. En vöxturinn hófst árið 2015, átta árum fyrir upptöku evrunnar. Atvinnuleysið fór úr 16,2% það ár í 6,6% árið 2019, allt á meðan landið var með eigin gjaldmiðil. Evran skipti því engu sérstöku máli heldur miklu heldur framlögin frá Evrópusambandinu. *** Skýringarnar liggja annars staðar Efnahagsbati eftir lengstu kreppu í sögu landsins frá því að það öðlaðist sjálfstæði árið 1991 og mikill vöxtur ferðaþjónustunnar, sem stendur undir nærri fjórðungi hagkerfisins, skýra stóran hluta uppsveiflunnar. Þá fækkaði íbúum úr 4,3 milljónum árið 2011 í 3,9 milljónir árið 2021, sem er fækkun um rúmlega 400 þúsund manns, heila íslenska þjóð, eða 9,6%. Króatía hefur greitt um 5,3 milljarða evra, eða um 750 milljarða króna, til fjárlaga sambandsins frá því að landið gekk í sambandið árið 2013. Á sama tímabili hefur það fengið um 17 milljarða evra til baka, eða um 2.400 milljarða króna. Það eru rúmlega þrjár ­evrur fyrir hverja greidda evru. Þar að auki hefur Króatíu verið úthlutað um 10 milljörðum evra úr endurreisnarsjóðnum á árunum 2021-2026, þar af 5,8 milljörðum í beina styrki. Beinu styrkirnir samsvöruðu um 17% af landsframleiðslu landsins þegar samið var um þá. *** Vextina ákveða menn í Frankfurt Verðbólgan var 4,2% í júní en 2,8% á evrusvæðinu. Vextina ákveða menn í Evrópska seðlabankanum í Frankfurt eftir meðaltalinu og Króatar geta ekkert gert í því. Atvinnuleysi í Króatíu féll úr 6,6% árið 2019 í 4,3% í júní, um rúman þriðjung. Atvinnuleysi ungs fólks fór úr 16,7% í 16,1% á sama tíma og stendur því í stað. Uppsveiflan skilaði sér til allra nema þeirra yngstu, og það er sá hópur sem flytur burt. Landsframleiðsla árið 2025 á mann í ­Króatíu var um 27.000 dalir en um 99.000 dalir á Íslandi. Króatía er í flokki þeirra ríkja sem byggða- og landbúnaðarsjóðir sambandsins voru stofnaðir fyrir. Ísland yrði í flokki þeirra sem fjármagna sjóðina. Króatía er því ekki hreint dæmi um hvað evran gerir fyrir land. Landið óx hratt af öðrum ástæðum, fékk úr almennum sjóðum sambandsins rúmlega þrefalt það sem það greiddi og tók síðan upp evruna. Það er því ólíku saman að jafna, Íslandi og Króatíu. Pistillinn birtist í Viðskiptablaðinu sem kom út 12. ágúst 2026.