Gervigreind hefur á skömmum tíma farið úr því að vera ný og áhugaverð tækni yfir í að verða ein mikilvægasta breytingin í rekstrarumhverfi skipulagsheilda. Þrátt fyrir það er hætta á að við nálgumst hana fyrst og fremst sem tækniverkefni eða viðbót við núverandi starfsemi. Hluti vandans liggur í orðræðunni sjálfri. Í íslensku er orðið stefna notað bæði um það sem á ensku kallast strategy og policy . Þegar talað er um „gervigreindarstefnu“ getur því verið átt við mjög ólíka hluti. Skipulagsheild getur til dæmis sett sér verklagsreglu (e. policy) um notkun gervigreindar, sem nefnd er gervigreindarstefna. Þar getur verið fjallað um hvaða verkfæri starfsfólk má nota, hvernig meðhöndla eigi trúnaðarupplýsingar, hver beri ábyrgð og hvaða kröfur séu gerðar um öryggi og persónuvernd. Slík viðmið eru mikilvæg og verða sífellt mikilvægari. Stefna (e. strategy) er hins vegar almenn áætlun um hvernig skipulagsheild ætlar að ná langtímamarkmiðum sínum, meðal annars með hagnýtingu tækni svo sem gervigreindar. Þegar við tökum gervigreind inn í heildarstefnu vakna stærri spurningar: Hvaða áhrif mun hún hafa á reksturinn, virðissköpun og samkeppnisstöðuna til framtíðar? Þegar ný tækni getur haft veruleg áhrif á framleiðni, kostnaðaruppbyggingu, þjónustu, ákvarðanatöku og jafnvel rekstrarlíkan er hún orðin stefnumótandi breyta. Þá er ekki lengur nóg að ákveða hvernig tæknin skuli notuð. Það þarf að huga að því hvernig hún getur breytt sjálfri starfseminni. Tökum skipulagsheild sem byggir samkeppnisforskot sitt á sérfræðiþekkingu og mikilli vinnu við greiningu og úrvinnslu upplýsinga. Ef gervigreind getur gert hluta þeirrar vinnu margfalt hraðar eða með lægri kostnaði getur það haft áhrif á miklu meira en tæknistakkinn. Það getur breytt þjónustuframboði, verðlagningu, mannaflaþörf, færniþörf og því hvernig skipulagsheildin nýtir tíma starfsfólks til framtíðar. Þetta eru ekki tæknilegar ákvarðanir heldur stefnumótandi viðskipta- og rekstrarákvarðanir. Það þýðir þó ekki að skipulagsheildir eigi að hlaupa til og fjárfesta í öllum nýjustu lausnum. Raunar getur hið gagnstæða verið skynsamlegra. Skipulagsheildir þurfa að byrja á því að skilja hvar gervigreind getur haft raunveruleg áhrif á starfsemina og forgangsraða rétt eins og með allar aðrar stefnumótandi ákvarðanir. Sum tækifæri munu snúast um einfaldari og hraðari framkvæmd. Önnur geta falist í betri ákvarðanatöku, nýrri þjónustu eða nýjum leiðum til að skapa tekjur. Í sumum atvinnugreinum gæti gervigreind jafnvel breytt samkeppnisforsendum sem skipulagsheildir hafa byggt stefnu sína á árum saman. Það er líka mikilvægt að horfa lengra en til sjálfvirkni. Fyrsta kynslóð umræðunnar um gervigreind hefur að miklu leyti snúist um að gera það sama og áður, en hraðar og ódýrar. Það er mikilvægt tækifæri, en stærri breytingin gæti falist í því að endurhugsa hvernig vinna er skipulögð til framtíðar. Hvaða verkefni þurfa áfram að vera unnin af fólki, hvaða verkefni geta verið unnin með aðstoð gervigreindar og hvaða verkefni geta orðið að mestu sjálfvirk? Þegar svörin við þessum spurningum breytast hefur það áhrif á störf, hlutverk, færni, ferla og skipulag. Hversu hratt getum við hlaupið? Það er líklega ein stærsta spurningin sem stjórnendur standa frammi fyrir. Tæknin þróast hratt en skipulagsheildir geta sjaldnast þróast jafnhratt. Það tekur tíma að breyta hugarfari fólks, vinnulagi, skipulagi, menningu og innviðum skipulagsheilda. Þess vegna er ekki raunhæft að ætlast til þess að áhrif gervigreindar komi fram í einu stökki. Markmiðið ætti því ekki að vera að spá nákvæmlega fyrir um hvernig skipulagsheildin muni starfa eftir fimm ár, hvað þá tíu ár. Eins og staðan er í dag er einfaldlega ekki hægt að vita það. Mikilvægara er að byggja upp getu til að læra, prófa, aðlagast og taka nýjar ákvarðanir eftir því sem tæknin og umhverfið þróast. Stjórnendur þurfa að horfa á gervigreind sem hluta af framtíð skipulagsheildarinnar, tengja tækifærin við stefnu hennar og velja hvar skynsamlegt er að byrja. Síðan þarf að gefa starfsfólki svigrúm til að prófa, læra af reynslunni og byggja upp þá getu sem þarf til að færa árangursrík tilraunaverkefni út í stærri hluta starfseminnar. Atvinnulífið þróast sjaldnast eins hratt og tæknin gerir mögulegt. Það mun taka tíma fyrir skipulagsheildir að aðlagast gervigreind og fyrir raunveruleg áhrif hennar að koma fram. En stjórnendur verða að hugsa starfsemina í nýju ljósi. Að ætla að „bíða og sjá“ í heimi örra tæknibreytinga getur verið afdrifarík ákvörðun. Höfundur er stofnandi og ráðgjafi hjá Axia Ráðgjöf.