„Það fyrsta sem gerðist þegar við tókum upp evruna var að áhættan sem fylgdi gjaldeyrisviðskiptum hvarf gjörsamlega,“ segir Boris Vujčić, yfirmaður Seðlabanka Króatíu í samtali við fréttamann RÚV. Viðtalið við Vujčić í heild sinni er neðst í færslunni. Vujčić var á Íslandi í síðustu viku, og hélt meðal annars fyrirlestur í Seðlabanka Íslands, auk þess að eiga fundi með fulltrúum úr bankakerfinu og atvinnulífinu. „Áður en Króatía varð hluti af evrusvæðinu var Seðlabankinn aðallega í því að halda genginu stöðugu, og þegar krísuástand skapaðist, þá var það mikil áskorun fyrir lítið og opið efnahagskerfi; við þurfum að grípa mikið inn í, og þurftum að vera með stóran gjaldeyrisvaraforða, til að tryggja að við gætum sinnt þessu hlutverki, og það var kostnaðarsamt.“ Í fyrirlestri sínum fór Vujčić yfir reynslu Króata af því að ganga í Evrópusambandið og taka upp evruna. Króatía sótti um aðild að Evrópusambandinu árið 2003 og fékk stöðu umsóknarríkis ári síðar. Aðildarviðræður hófust 2005, en töfðust meðal annar vegna þess að deilur um svæði á landamærum Króatíu og Slóveníu höfðu ekki verið útkljáðar. Aðildarviðræðum lauk 2011 og þjóðaratkvæðagreiðsla um inngöngu í Evrópusambandið var haldin í janúar 2012, þar sem 66% af kjósendum samþykktu tillöguna um inngöngu. Vujčić segir að reynsla Króata af verunni í Evrópusambandinu hafi almennt verið góð og vitnar meðal annars í hagtölur sem sýna að þjóðarframleiðsla hefur vaxið jafnt og þétt síðan 2012. „Viðskipti við önnur ríki í Evrópusambandinu hafa vaxið jafnt og þétt síðan þá, sérstaklega fyrir smá og millistór fyrirtæki í Króatíu; fyrir þau var sérstaklega mikilvægt að losna við tolla og skrifræði sem fylgdi flutningum yfir landamæri.“ Hann bendir einnig á að stöðugleiki og festa sem fylgir því að tengjast stofnunum Evrópusambandsins hafi greitt fyrir erlendum fjárfestingum í Króatíu. Lægri vextir eftir upptöku evrunnar „Það sem fólk kunni best að meta þegar við tókum upp evruna var að vextir lækkuðu verulega,“ segir Vujčić. „Ég hef verið starfandi við Seðlabankann síðan um aldamót, og ég fékk iðulega spurninguna hvenær vextir á húsnæðislánum yrðu jafn lágir og í Þýskalandi. Í meira en tuttugu ár sagði ég fólki að það myndi gerast þegar við tækjum upp evruna. Ég er ekki viss um að allir hafi trúað mér, en eftir að við tókum upp evruna þá sjáum við að vextirnir eru sambærilegir, og reyndar aðeins lægri í Króatíu en í Þýskalandi.“ En hvað þá með þær röksemdir að upptaka evrunnar þýði að viðkomandi ríki hafi ekki lengur sama sveigjanleika í efnahagsaðgerðum þegar upp koma áskoranir sem þarf að bregðast við? „Þetta stenst þegar maður lítur á fræðin, en ekki í raunveruleikanum,“ segir Vujčić. „Þegar maður skoðar sjálfstæða peningastefnu lítilla ríkja eins og Íslands og Króatíu , eða jafnvel stærri ríkja eins og Póllands og Ungverjalands, sem eru í Evrópusambandinu en ekki með evruna, þá hafa þau takmarkaðan sveigjanleika og lítið svigrúm, því að á vissan hátt þurfa þau að velja á milli óstöðugleika í gengismálum og stöðugleika í verðlagi og vöxtum, og þegar stórir bankar á borð við Seðlabanka Evrópu breyta vöxtum eða beita tilslökunum (quantitative easing), þá hefur það áhrif á alla.“ Boris Vujčić, yfirmaður Seðlabanka Króatíu segir að reynsla Króata af inngöngu í Evrópusambandið og upptöku evrunnar hafi haft jákvæð áhrif. Vujčić fjallaði um þetta á fyrirlestri sem Seðlabanki Íslands stóð fyrir í síðustu viku.