Innlent | Morgunblaðið | 20.5.2026 | 12:58 Svipuð samningsmarkmið og síðast Meirihluti nefndarinnar leggur áherslu á ýmis atriði í áliti sínu um aðildarviðræðurnar. Morgunblaðið/Karítas Stefán Gunnar Sveinsson [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Ísland og ESB Við viljum finna skjól og öryggi 49% Norðmanna andvígir inngöngu í ESB Vinnubrögðin vanvirðing við skyldu nefndarinnar Fella niður fund þótt 300 síður ESB-gagna séu óræddar Leggja til ítarleg samningsmarkmið og breytta spurningu » Fleiri tengdar fréttir Meirihluti utanríkismálanefndar segir ljóst í áliti sínu að taka þurfi tillit til þess tíma sem liðinn er frá því að aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið voru stöðvaðar árið 2013, þar sem breytingar hafi orðið á aðstæðum bæði hér innanlands og á alþjóðavettvangi sem taka þurfi mið af við mótun og endurskoðun á þeim samningsmarkmiðum sem Alþingi samþykkti á sínum tíma. Í áliti meirihlutans er farið sérstaklega yfir þá meginhagsmuni Íslands og samningsmarkmið sem hafa þurfi í huga og byggist sá kafli að miklu leyti á þeim tillögum sem þáverandi meirihluti utanríkismálanefndar gerði árið 2009 við afgreiðslu þingsályktunartillögunnar, sem leiddi til umsóknar Íslands. Tekið er sérstaklega fram í álitinu að eðli máls samkvæmt myndi aðild Íslands að ESB hafa í för með sér „breytingar á íslenskri löggjöf þar sem Ísland gengi í samstarf með fyrirliggjandi reglum.“ Hins vegar segir meirihlutinn að ýmis dæmi séu um það að reglum sambandsins hafi verið breytt við inngöngu nýrra ríkja vegna „sérstöðu þeirra og meginhagsmuna“ og að því þurfi að leggja áherslu á þá sérstöðu og meginhagsmuni sem Ísland hafi, komi til þess að viðræðum við ESB verði fram haldið. Stærsta hagsmunamálið Áhugavert er að bera saman álit meirihluta frá 2009 og 2026 þar sem farið er yfir hina ýmsu málaflokka sem muni skipta Ísland máli í aðildarviðræðum. Sjávarútvegsmál eru þar að sjálfsögðu á meðal, en ljóst þykir að þau muni verða eitt helsta viðfangsefnið, verði af aðildarviðræðum eftir atkvæðagreiðsluna í lok sumars. Meirihlutinn 2026 áréttar enda í áliti sínu að sjávarútvegsmálin séu „stærsta hagsmunamál Íslands þegar kemur að mögulegri aðild að ESB enda um að ræða eina af meginstoðum íslensks efnahagslífs og grundvöll að búsetu hringinn í kringum landið.“ Undirstrikar meirihlutinn nú jafnframt að fæðu- og matvælaöryggi sé þjóðaröryggismál, samanber 7. grein þjóðaröryggisstefnunnar sem samþykkt var árið 2016, en þar er sérstaklega rætt um vernd og virkni mikilvægra innviða og styrkingu áfallaþols samfélagsins. Í álitinu frá 2009 kom fram að meginmarkmiðið í viðræðum við ESB yrði að tryggja forræði Íslands yfir auðlindinni með sjálfbæra nýtingu að leiðarljósi. Fól það í sér „forræði í stjórn veiða og skiptingu aflaheimilda innan íslenskrar efnahagslögsögu sem byggð er á ráðgjöf íslenskra vísindamanna“. Í álitinu 2026 er tekið undir þetta og það raunar sagt vera „lykilkröfur“ fyrir Ísland að forræðið haldist hér. Þá vildi meirihlutinn 2009 halda í þann möguleika að „takmarka fjárfestingar erlendra aðila í íslenskum sjávarútvegi“ og tryggja „aðkomu Íslendinga að mótun sjávarútvegsstefnu ESB í framtíðinni“, en lögð var sérstök áhersla á það að það væri „frumskylda samningamanna Íslands“ að tryggja það að afrakstur auðlindarinnar félli til á Íslandi. Er tekið undir það sjónarmið í álitinu 2026, og það sagt vera „grundvallaratriði að búið verði svo um hnútana að nýting auðlindarinnar og afrakstur hennar haldist áfram á Íslandi.“ Meirihlutinn 2026 telur einnig mikilvægt að árétta þær reglur sem gilda munu um fjárfestingar erlendra aðila í íslenskum sjávarútvegi, og er þar vísað til þeirrar undanþágu sem EES-samningurinn hefur veitt Íslandi frá meginreglu ESB um fjárfestingafrelsi þegar kemur að sjávarútvegi. Efnahagslögsagan sérstakt fiskveiðistjórnunarsvæði Taldi meirihlutinn 2009 að einn raunhæfur möguleiki til þess að tryggja forræði íslenskra stjórnvalda innan efnahagslögsögunnar væri að skilgreina hana sem sérstakt íslenskt fiskveiðistjórnunarsvæði, en þá væru ekki réttindi til staðar fyrir erlend fiskveiðiskip til veiða innan lögsögunnar úr staðbundnum íslenskum stofnum. Þessa tillögu hefur meirihlutinn 2026 tekið nær orðrétt upp í áliti sínu. Þá er á báðum stöðum bent á meginreglu ESB um hlutfallslegan stöðugleika, sem gæti tryggt stöðu Íslands gagnvart sínum staðbundnu stofnum, en í álitinu nú er kveðið nokkuð fastar að orði, þar sem meginreglan er nú sögð fela það þegar í sér að erlend skip fái ekki réttindi hér til veiða úr staðbundnum stofnum. Þó sé „fyllsta ástæða til að festa það enn frekar í sessi í aðildarsamningi sem er frumréttur sambandsins.“ Vert er að geta þess hér að í áltinu frá 2009 voru reglur ESB um brottkast sérstaklega nefndar, en meirihlutinn taldi það „algerlega útilokað“ að Ísland tæki þær reglur yfir. Nú er tekið fram að þær reglur hafi þróast til betri vegar, en engu að síður er áréttað að það gangi gegn sjónarmiðum Íslands um aðild ef landið verði látið lúta þeim eða ef þær verða látnar gilda með „einum eða öðrum hætti innan íslenskrar fiskveiðilögsögu“. Í áliti meirihlutans 2009 er það sagt afar mikilvægt að Íslendingar fari með samningsforræði þegar kemur að stjórn veiða úr deilistofnum eins og hægt er, þannig að réttindi Íslands til að veiða úr þeim verði sem best tryggð. Segir þar að tryggja þurfi að sú hlutdeild sem þegar hafi verið samið um haldist, auk þess sem brýnt er mikilvægi þess að ljúka samningum um aðra stofna. Meirihlutinn nú segir einnig afar mikilvægt að tryggja hagsmuni Íslands í nýtingu deilistofna og fer meirihlutinn þar nærri ofangreindu orðalagi frá árinu 2009. Er raunar sérstaklega tekið fram að það að ljúka samningum um aðra deilistofna hljóti að vera sjálfstætt markmið Íslands óháð mögulegum aðildarviðræðum til að vernda viðkomandi stofna. Þá er í álitinu nú sú viðbót að sérstaklega er rætt um fiskeldi, enda hefur það stóraukist frá árinu 2009. Telur meirihlutinn að það yrði til hagsbóta fyrir greinina ef samhliða aðild myndu tollar á eldisfisk til ESB og Bretlands falla niður, eins og með allar aðrar sjávarafurðir, og byði það upp á aukna möguleika í vinnslu á Íslandi. Að lokum má nefna að meirihlutinn 2009 taldi það óhætt að fullyrða að sjávarútvegsmálin myndi „bera hæst í væntanlegum aðildarviðræðum við sambandið“. Annað kom hins vegar á daginn, þar sem sjávarútvegskaflinn var ekki opnaður áður en viðræðum var hætt árið 2013. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Ísland og ESB Við viljum finna skjól og öryggi 49% Norðmanna andvígir inngöngu í ESB Vinnubrögðin vanvirðing við skyldu nefndarinnar Fella niður fund þótt 300 síður ESB-gagna séu óræddar Leggja til ítarleg samningsmarkmið og breytta spurningu » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Einum hring frá miklum áfanga Sjálfstæðisflokkurinn í viðræðum til vinstri Hjón handtekin sökuð um njósnir fyrir Kína Lögreglan óskar eftir vitnum og upplýsingum Vestmannaeyjar verða bragðmiðja landsins um helgina Umræðan Fræðsla umfram frasa Söguleg aftaka Hóla í Hjaltadal Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Hægt landris og lítil skjálftavirkni „Klappstýrur stýrivaxta“ tali upp verðbólguvæntingar Útbreiðslan hófst fyrir nokkrum mánuðum Hildur ræðir við aðra oddvita í dag Mest lesið Í gær Í vikunni Blóðugur reikningur á Tenerife Andlát: Elín R. Líndal Stýrt úr „dótakassa“ borgarstjórans Útilokar ekki að veðurbreytir verði notaður á Þingvöllum Staðfestir að samstarf með Miðflokki sé útilokað SFS hjóla í RÚV vegna kvikmyndar „Ég og Orri höfum starfað mjög vel saman“ Réðust á starfsmann skoðunarstöðvar „Háir vextir í svona langan tíma hafa áhrif“ Hildur ræðir við aðra oddvita í dag Hildur nýr oddviti: „Svona maður er Guðmundur“ Réðust á starfsmann skoðunarstöðvar Sló leikskólabarn í andlitið og son sinn einnig Flestir strikuðu yfir Ásdísi Vill skoða borgarstjórn án meirihluta „Fólk er hrætt við Miðflokkinn“ Sumarið kemur af fullum þunga á morgun Hildur og Pétur áttu 40 mínútna fund Hildur ekkert haft samband Hótaði að senda syni kynferðislegt myndefni Beint: Brugðist við kosningunum Þorgerður: Skýrt hverjum Viðreisn vinni ekki með Myndskeið: Létu höggin dynja og hræktu á manninn Blóðugur reikningur á Tenerife Borgin gaf upp vitlausar lokatölur Vann 130 milljónir Greiddi sama flugið tvisvar Spáir falli ríkisstjórnarinnar eftir kosningaafhroð Hvaða meirihluta er hægt að mynda í borginni? Ný könnun sýnir hversu litlu munar í borginni Nýjast á mbl.is » Einum hring frá miklum áfanga Sjálfstæðisflokkurinn í viðræðum til vinstri Hjón handtekin sökuð um njósnir fyrir Kína Lögreglan óskar eftir vitnum og upplýsingum Vestmannaeyjar verða bragðmiðja landsins um helgina Umræðan Fræðsla umfram frasa Söguleg aftaka Hóla í Hjaltadal Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Hefur verulegar áhyggjur af vegferð Seðlabankans Við viljum finna skjól og öryggi Stýrivextir hækkaðir um 0,25 prósentustig Staðfestir að samstarf með Miðflokki sé útilokað Mest lesið Í gær Í vikunni Blóðugur reikningur á Tenerife Andlát: Elín R. Líndal Stýrt úr „dótakassa“ borgarstjórans Útilokar ekki að veðurbreytir verði notaður á Þingvöllum Staðfestir að samstarf með Miðflokki sé útilokað SFS hjóla í RÚV vegna kvikmyndar „Ég og Orri h