Innlent | Morgunblaðið | 26.5.2026 | 10:25 Þorri atkvæða í 100 atkvæða bunkum Reykjavík birti fyrstu tölur úr sveitarstjórnarkosningunum ríflega 3 klukkustundum á eftir Kópavogi. mbl.is/Eyþór Ólafur E. Jóhannsson [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Sveitarstjórnarkosningar Valdimar kveður: Síðustu dagar verið krefjandi Safna undirskriftum gegn nýjum meirihluta Hafa náð samkomulagi um meirihluta í Hafnarfirði Hefja formlegar viðræður í Hafnarfirði Nýr meirihluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknar » Fleiri tengdar fréttir Athygli vakti að fyrstu atkvæðatölur úr stærstu sveitarfélögunum í nýliðnum sveitarstjórnarkosningum voru úr Kópavogi, en þær voru kunngjörðar um klukkan 22.15 að kvöldi kjördags og aðeins 15 mínútum eftir að kjörfundi lauk. Aftur á móti birtust fyrstu tölur úr Reykjavík ekki fyrr en um klukkan 01.20. Frétt af mbl.is Síðbúnar tölur röskuðu kosningavökum Svo virðist sem skilvirkni í atkvæðatalningu í Kópavogi sé skýringin á því af hverju fyrstu tölur þaðan voru birtar jafn snemma og raun ber vitni, en við flokkun atkvæða þar voru 100 atkvæði í meginþorra hvers atkvæðabunka. Þegar tölurnar úr Kópavogi voru birtar höfðu verið talin ríflega 10.000 atkvæði, en alls greiddi 20.951 kjósandi atkvæði í Kópavogi. Lokatölur birtust klukkan 04.04. Gildir atkvæðaseðlar voru 20.467 talsins og kjörsókn 67,7%. Þegar fyrstu tölur úr Reykjavík birtust höfðu verið talin um 43.000 atkvæði. Lokatölur úr Reykjavík voru síðan birtar klukkan 03.53, en alls greiddu 71.976 atkvæði í Reykjavík. Hefst að kjörfundi loknum „Skýringin er einfaldlega sú að við virðum ákvæði kosningalaga um það að ekki megi hefja talningu atkvæða fyrr en kjörfundi lýkur sem er klukkan 10 að kveldi. Kosningalögin eru alveg afdráttarlaus með það. Í mínum huga er enginn annar valkostur en að virða skýrt ákvæði kosningalaga, jafnvel þótt ég myndi gjarnan vilja að því ákvæði yrði breytt,“ segir Eva Bryndís Helgadóttir, formaður yfirkjörstjórnar í Reykjavík. Það ákvæði kosningalaga sem hún vitnar hér til er í lögum frá árinu 2021, þar sem segir að talningu atkvæða megi ekki hefja fyrr en eftir kl. 22 að kvöldi kjördags, en talning skuli hefjast svo fljótt sem verða megi að kjörfundi loknum. Hvað flokkun atkvæða varðar, kveða lögin á um að heimilt sé að hefja flokkun atkvæða og undirbúning talningar áður en kjörfundi lýkur. Sé það gert skuli það fara fram fyrir luktum dyrum, í lokuðu, innsigluðu og vöktuðu rými, uns kjörfundi er lokið. Spurð hvort lög heimili ekki að atkvæði séu flokkuð áður en kjörfundi lýkur segir Eva Bryndís að það sé heimilt, en ekki megi telja atkvæðin. Hvort hún líti á það sem talningu ef atkvæði eru flokkuð í 100 atkvæða bunka, segist hún álíta svo vera. Reglugerð um talningu „Til þess að geta flokkað í 100 atkvæða bunka þá þarf að telja atkvæðin. Það er í gildi reglugerð um talningu atkvæða og við talningu ber að flokka atkvæði í bunka og þeir eru allir númeraðir eftir kúnstarinnar reglum, en það er hluti af talningunni að telja þau,“ segir Eva Bryndís. Reglugerðin sem hún vísar hér til er reglugerð um talningu atkvæða frá árinu 2024, en þar segir m.a. um flokkun atkvæða, að við alþingis- og sveitarstjórnarkosningar skuli flokka atkvæðaseðla eftir listabókstöfum sem við sé merkt á hverjum kjörseðli. Þó skuli halda aðgreindum breyttum atkvæðaseðlum, auðum og ógildum seðlum sem og vafaatkvæðum. Þá er mælt fyrir um fyrirkomulag talningar á þann veg, að „þegar talning hefst skulu atkvæðaseðlar taldir í hæfilega bunka eftir listabókstöfum, frambjóðendum eða svarkostum eftir því sem við á. Yfirkjörstjórn ákveður fjölda atkvæða í bunka, en bunkarnir skulu vel aðgreindir, s.s. með teygju. Atkvæðaseðlar sem ekki ná viðmiði heils bunka skulu settir í teygju og merktir með miða þar sem fjöldi atkvæða er tilgreindur,“ eins og komist er að orði í umræddu ákvæði. Þá segir að eftir að talningu sé lokið skuli bunkum með atkvæðaseðlum komið fyrir á sérstökum stað og fjöldi þeirra lagður saman. Þá er og mælt fyrir um afstemmingar, skráningar og talningarskýrslur. Eva Bryndís segir að í ljósi þess að talningarsalur sé innsiglaður og talningarfóllk geti ekki haft nein samskipti við umheiminn, væri eðlilegt að heimila jafnframt að atkvæðin séu talin, þótt kjörfundi sé ekki lokið. Kjördeildir í Kópavogi 26 Í Kópavogi var fyrirkomulag talningarinnar þannig að þegar kjörgögnin voru komin í hús, eftir að skipt hafði verið um kjörkassa á miðjum kjördegi, var talningarsalurinn innsiglaður, þ.e. allar hurðir eru innsiglaðar með fulltrúa frá yfirkjörstjórn sem er þátttakandi í talningunni, byrgt er fyrir alla sýn inn í talningarsalinn, bæði glugga og myndavélar. Þá er ekki heimilt að vera með nettengingu í talningarsalnum, hvorki símar né snjallúr eru leyfð og þannig lokað fyrir alla samskiptamáta. Á staðnum er aðeins talningarfólk, ásamt fulltrúa yfirkjörstjórnar og umboðsmönnum framboðslistanna. Alls voru 26 kjördeildir í Kópavogi og einn kjörkassi í hverri þeirra. Skipt var um kjörkassa einu sinni á kjördag, þannig að til talningar komu alls atkvæði úr 52 kjörkössum, níu kassar í hverri lotu ef frá er talin síðasta lotan sem í voru sjö kassar. Opna níu kassa í einu „Þegar búið er að ganga úr skugga um þetta hefst flokkun atkvæða. Færibandið hjá okkur gengur út á það að við opnum níu kjörkassa í einu og áður en þeir eru opnaðir er gengið úr skugga um að innsigli á þeim séu órofin sem var hjá okkur í öllum tilvikum. Síðan er hver og einn kjörkassi affermdur. Í hverjum kjörkassa er blað sem segir til um fjölda atkvæða í honum. Sá sem heldur utan um afstemminguna úr þeim kassa gætir að því að þeir sem stemma af fjölda atkvæða úr kassanum viti ekki niðurstöðutöluna. Ef sú tala stemmir við töluna á blaðinu, eru atkvæðin úr kassanum tilbúin til forflokkunar. Þannig er farið að með alla kassana níu áður en forflokkun atkvæða hefst,“ segir Pálmi Þór Másson bæjarritari Kópavogs í samtali við Morgunblaðið, en hann stýrir talningunni í bænum. Forflokkun atkvæða „Ef ske kynni að atkvæðafjöldinn úr kjörkassanum stemmdi ekki, þá eru þau talin fjórum sinnum í allt, af mismunandi talningamönnum, þannig að við séum alveg viss um hvað við tökum á móti mörgum atkvæðum inn á færibandið hjá okkur. Ef þannig fer að atkvæðafjöldinn stemmi ekki við töluna á blaðinu í kassanum, er það fært í gerðarbók,“ segir hann. „Síðan fer fram forflokkun atkvæða sem snýst um það að atkvæðaseðlunum er snúið rétt og þeim síðan raðað í bunka þannig að auðveldara sé að rannsaka hvern kjörseðil fyrir sig. Þegar þessu er lokið eru atkvæðin flokkuð eftir listabókstöfum. Þegar það er afstaðið er hver og einn atkvæðaseðill með sama listabókstaf flokkaður í breytt og óbreytt atkvæði. Það þýðir að ef búið er að strika yfir nafn á listanum eða breyta númeraröð er það flokkað sem breytt atkvæði, en önnur eru óbreytt. Síðan eru atkvæðin flokkuð í bunka og gefin skráningarnúmer og fara þaðan í skráningu á tvo mismunandi skráningarstaði á talningarstað og safnast upp þar í jafnar bunkastæður óháð listabókstöfum. Þegar þetta er afstaðið eru þessir bunkar settir á borð sem merkt eru hverjum listabókstaf, en við ákvörðun um fjölda borðanna er litið til líklegs fjölda atkvæða m.v. kannanir,“ segir Pálmi Þór. „Úr skráningu eru atkvæðin flutt á endastöð, þar sem atkvæðabunkarnir safnast upp. Þar verður fyrst sýnilegt hvað hver og einn listabókstafur er að fá mörg atkvæði, en við flokkum ekki bunkana niður á listabókstaf fyrr en eftir að klukkan slær tíu og staðfest er að kjörfundi sé þar með lokið. Þá eru teknar saman upplýsingar um fjölda atkvæðabunka. Við reynum að hafa atkvæðabunkana jafn stóra og höfum að jafnaði 100 atkvæði í hverjum þeirra,“ segir hann. Ekki 100 atkvæði í öllum „Það er reyndar ekki þannig að í öllum bunkum séu 100 atkvæði. Við klárum að flokka atkvæðin úr þessum níu kössum. Það kunna að vera færri atkvæði í bunka þegar flokkuninni er lokið. Í lok dags geta verið þó nokkuð margir slíkir bunkar. Það er því ekki hægt að telja bara bunkana. Það þarf að vita nákvæmlega um fjölda atkvæða í hverjum bunka, þótt í meginþorra þeirra séu 100 atkvæði, þá eru líka færri atkvæði í mörgum bunkum,“ segir Pálmi Þór. Hann segir að þegar seinni hluti atkvæðanna hafi verið talinn, þ.e. í þeim kjörkössum sem komu til talningar eftir að kjörfundi lauk, hafi þar einnig verið atkvæði sem greidd voru utan kjörfundar. Vinna við flokkun og talningu utankjörfundaratkvæða segir hann seinlega, þar sem að opna þurfi umslög með hverju og einu atkvæði. „Atkvæðin eru síðan talin eftir lokun kjörstaða. Í öllu þessu ferli er passað upp á að öll flokkun og talning sé tvígerð af mismunandi talningarfólki. Ef bunki stemmir ekki á milli talningarmanna, er þriðji talningarmaðurinn kallaður til og bunkinn talinn að nýju,“ segir hann. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Tengdar fréttir Sveitarstjórnarkosningar Valdimar kveður: Síðustu dagar verið krefjandi Safna undirskriftum gegn nýjum meirihluta Hafa náð samkomulagi um meirihluta í Hafnarfirði Hefja formlegar viðræður í Hafnarfirði Nýr meirihluti Sjálfstæðisflokks og Framsóknar » Fleiri tengdar fréttir Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nýjast á mbl.is » Sagður hafa hótað starfsmönnum ofbeldi Leitað að heitu vatni í Reykjavík Hlaut 100% atkvæða Verður launahæst í heimi Mynd