Ísland á langt í land með að ná alþjóðlegum markmiðum um verndun hafsvæða en staðan er töluvert betri á landi. Líffræðingur hjá Náttúruminjasafni Íslands segir brýnt að breyta skilgreiningu fyrir friðlýst hafsvæði og fjölga þeim. Árið 2022 samþykktu Sameinuðu þjóðirnar alþjóðleg markmið um líffræðilega fjölbreytni sem fela meðal annars í sér verndun 30% land- og hafsvæða fyrir 2030 . Fresturinn til að ná því er nærri hálfnaður. Á Íslandi er árangurinn á landi nú þegar rúmlega 20% en á hafi er hann aðeins 2%, segir Sæunn Júlía Sigurjónsdóttir, líffræðingur hjá Náttúruminjasafni Íslands. „Við erum með ýmsar svæðislokanir út af fiskveiðum en markmiðið með þeim lokunum er ekki verndun líffræðilegrar fjölbreytni heldur verndun fiskistofna. Þess vegna gildir það ekki upp í þessi 30%,“ segir Sæunn. Aðgerðaráætlun handan við hornið Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hefur gefið út stefnu um líffræðilega fjölbreytni sem tekur mið af markmiðum Sameinuðu þjóðanna. Samkvæmt henni er stefnt að því að árið 2030 hafi „30% lands, ferskvatns, strand- og hafsvæða á Íslandi verið skilgreind sem svæði sem njóta virkrar verndunar, stjórnunar og vöktunar“. Stefnt er að því að aðgerðaráætlun verði birt í Samráðsgátt stjórnvalda á næstu dögum. Sæunn segist hins vegar ekki hafa rekist á nein markmið í stefnunni sem fjalla um að skilgreina ný verndarsvæði á hafi. Verndarsvæði styrki fiskistofna „Það eru ekki, að ég held, neinar áætlanir um það í aðgerðaráætluninni um að setja á fót ný svæði, heldur frekar að skoða þau sem eru þegar vernduð undir fiskveiðistjórnunarlögum,“ segir Sæunn. Meiri áhersla á verndarsvæði bitni ekki á sjávarútvegi heldur sé til þess fallin að styrkja fiskistofna. „Sjávarútvegurinn þarf að vera með í að skilgreina svæði sem eru mikilvæg, til dæmis sem uppeldisstöðvar fyrir fisk og þar sem er mikið af smáfiski – því það eru mikilvægustu svæðin fyrir næstu kynslóðir,“ segir Sæunn. „Við höfum mjög stuttan tíma til stefnu og þurfum algjörlega að spýta í lófana.“ Brýnt að auka fræðslu og áhuga almennings Sæunn segir stefnuna og aðgerðaráætlunina þó vera stórt og mikilvægt skref, ekki síst vegna þess að náttúruvernd og umhverfismál hafi undanfarið fengið minni athygli en áður fyrr. „Þetta er samtvinnað öðrum vandamálum sem við stöndum frammi fyrir, eins og mengun, og jafnvel stríðsrekstur er mjög nátengdur vandamálum sem tengjast líffræðilegri fjölbreytni.“ Leggja þurfi meiri áherslu á fræðslu og þekkingu um líffræðilega fjölbreytni og styrkja tengsl landsmanna við íslenska náttúru og auka áhuga á að vernda hana. „Við þurfum að átta okkur á því að þetta er eitt af þessum stóru málum sem við þurfum að vinna í samhliða öllu öðru. Það þýðir ekki að hin skipti minna máli heldur þarf að lyfta þessu upp á sama pall.“