Ný dönsk ríkis­stjórn undir for­ystu jafnaðar­manna hefur boðað um­fangs­miklar breytingar á skatt­kerfinu og lofað að auka ráðstöfunar­tekjur danskra heimila. Við­skipta­blaðið greindi nýverið frá því að til stæði að lækka skatta, meðal annars með af­námi milli­skatts og svo­nefnds há­tekju­skatts. Nú sýna nýir út­reikningar dönsku hug­veitunnar Cepos, sem Børsen greinir frá, að málið er flóknara en svo. Þótt heildaráhrif skatta­pakkans kunni að verða jákvæð fyrir mörg heimili, vegna lægri matar­skatts og annarra breytinga, munu flestir Danir greiða hærri tekju­skatt ef horft er til launa­seðilsins eins og hann birtist heimilunum. Ástæðan er einkum sú að ríkis­stjórnin hyggst frysta viðmiðunar­mörk í skatt­kerfinu í tvö ár. Slík mörk eru að jafnaði upp­færð í takt við launa- og verðlagsþróun. Þegar það er ekki gert dragast skatt­greiðendur smám saman inn í hærri skatt­byrði þótt form­leg skatt­pró­senta breytist ekki. „Allar fjöl­skyldu­gerðir ættu að búast við því að greiða meira í tekju­skatt vegna frystingar skatta­markanna,“ segir Mia Amali­e Hol­stein, aðal­hag­fræðingur Cepos, í sam­tali við Børsen. Sam­kvæmt út­reikningum Cepos hækkar tekju­skattur dæmi­gerðrar launafólks­fjöl­skyldu um 4.300 danskar krónur á ári vegna frystingarinnar. Hjá svo­nefndri for­stjóra­fjöl­skyldu nemur hækkunin 12.200 dönskum krónum, hjá eftir­launa­hjónunum 2.400 krónum og hjá fjöl­skyldu á fram­færslu sveitarfélagsins sömu­leiðis 2.400 krónum. Þetta gerist þrátt fyrir að ríkis­stjórnin hyggist af­nema milli­skatt og sér­stakan há­tekju­skatt. Þær breytingar koma fyrst og fremst tekju­hærri hópum til góða. Cepos metur þannig að allra tekju­hæstu heimilin geti í heild greitt lægri tekju­skatt, meðal annars vegna af­náms sér­staka há­tekju­skattsins. Þegar horft er á allar að­gerðir ríkis­stjórnarinnar saman­lagt telur Cepos þó að flestar fjöl­skyldu­gerðir standi eftir með meira fé milli handanna. Þar vega þyngst áform um að lækka virðis­auka­skatt á mat­væli og fella hann alveg niður á ávexti og græn­meti. „Greining okkar sýnir að allar fjöl­skyldu­gerðir fá meira fé í hendurnar,“ segir Hol­stein. Sam­kvæmt út­reikningum Cepos gæti dæmi­gerð launafólks­fjöl­skylda með tvö börn staðið uppi með 8.700 danskar krónur í aukið svigrúm á ári þegar allar breytingarnar eru teknar saman. Skrif­stofu­fjöl­skylda gæti fengið 11.300 krónur, for­stjóra­fjöl­skylda 16.400 krónur og eftir­launa­hjón 21.300 krónur. Þar vega þó ekki aðeins beinar breytingar á sköttum heimila. Cepos reiknar einnig með áhrifum lægri fyrir­tækja­skatts, sem ríkis­stjórnin hyggst lækka um þrjú pró­sentu­stig, þó ekki hjá fjár­mála­fyrir­tækjum. Hug­veitan telur að lægri fyrir­tækja­skattur geti til lengri tíma aukið fjár­festingu, fram­leiðni og laun, en Børsen bendir á að slík áhrif komi ekki fram beint í heimilis­bók­haldinu og geti tekið tíma að skila sér. Áformin um lægri virðisaukaskatt á mat hafa einnig sætt gagn­rýni. Hag­fræðingar hafa varað við því að mis­munandi virðis­auka­skattur geti aukið kostnað hjá ríki og fyrir­tækjum og óvíst sé að skattalækkunin skili sér að fullu í lægra vöru­verði til neyt­enda. Niður­staðan er því tvíþætt. Ríkis­stjórnin boðar skattalækkanir og aukið ráðstöfunarfé, en sam­kvæmt út­reikningum Cepos munu flestir Danir samt sjá tekju­skatt sinn hækka. Það dregur upp ein­falda mynd af skattalækkunar­stefnu stjórnarinnar og sýnir að hluti ávinningsins byggist á lægri neyslu­sköttum og óbeinum langtímaáhrifum, fremur en beinni lækkun tekju­skatts hjá al­mennum launa­mönnum. Fyrir dönsku jafnaðar­mennina, sem hafa lagt áherslu á að ný stjórn muni létta undir með heimilum, kann þetta því að reynast skamm­góður vermir. Lof­orðið um meira fé í vasa Dana stendur í heildarút­reikningum Cepos, en á launa­seðlinum einum og sér blasir við önnur mynd: hærri tekju­skattur hjá flestum.