Ný ríkis­stjórn Dan­merkur boðar víðtækar skatta­breytingar þar sem skattar á fyrir­tæki, launa­tekjur og mat­væli verða lækkaðir. Sam­kvæmt um­fjöllun Børsen hafa Jafnaðar­menn, Sósíalíski þjóðar­flokkurinn, Modera­ter­ne og Radika­le Ven­stre náð sam­komu­lagi um myndun nýrrar ríkis­stjórnar undir for­sæti Mette Frederik­sen. Enheds­listen og Alternati­vet verða þing­legt bak­land stjórnarinnar. Í stjórnarsátt­málanum, sem verður kynntur síðar í dag, er meðal annars gert ráð fyrir að fyrir­tækja­skattur verði lækkaður um þrjú pró­sentu­stig. Þar af verða tvö pró­sentu­stig al­menn lækkun en eitt pró­sentu­stig sértækari lækkun. Fjár­mála­geirinn verður þó undan­skilinn, sam­kvæmt heimildum Børsen. Þá á að af­nema tvo skatta á hærri launa­tekjur. Annars vegar svo­kallaðan milli­skatt, sem leggst á tekjur yfir til­teknum mörkum, og hins vegar sér­stakan há­tekju­skatt á allra hæstu tekjur, sem hefur í dönsku um­ræðunni verið kallaður topp-topp-skattur. Milli­skatturinn leggst á ein­stak­linga með árs­tekjur á bilinu 641.200 til 777.900 danskra króna eftir vinnu­markaðs­fram­lagi. Samsvarar 12,3 milljónum til 14,9 milljónum íslenskra króna. Hug­veitan Cepos áætlar að af­nám hans lækki jaðar­skatt á síðustu krónuna um 6,9 pró­sentu­stig hjá þeim sem falla undir skattinn. Hvetja til fjárfestingar í hlutabréfum Mia Amali­e Hol­stein, aðal­hag­fræðingur Cepos, segir við Børsen að meira en hálf milljón Dana muni njóta skattalækkana sem geti numið allt að 10.000 dönskum krónum á ári. Skattalækkanirnar ná einnig til sparnaðar og fjár­festinga al­mennings. Ríkis­stjórnin hyggst hækka há­mark á sér­stökum hluta­bréfa­sparnaðar­reikningi upp í 500.000 danskar krónur. Slíkur reikningur nýtur sér­stakrar skatta­legrar með­ferðar í Dan­mörku og er hugsaður til að hvetja al­menning til að fjár­festa í hluta­bréfum. Þá á að hækka þau mörk sem ráða því hvenær hærra skatt­hlut­fall tekur við af fjár­magns­tekjum af hluta­bréfum, svo sem arð­greiðslum og sölu­hagnaði. Með öðrum orðum verður hægt að fá hærri tekjur af hluta­bréfum áður en þær falla undir hærra skatt­hlut­fall. Virðis­auka­skattur á mat­væli verður einnig lækkaður. Stjórnin hyggst lækka virðis­auka­skatt á öll mat­væli um helming og fella hann alveg niður á ávexti og græn­meti. Mark­miðið er að létta undir með heimilum í dag­legum út­gjöldum. Yfir 600 þúsund fyrir fjölskyldufólk Sam­kvæmt út­reikningum PFA, sem Børsen fjallar um, geta skattalækkanir og lægri skattar á mat­væli skilað heimilum tals­verðum ávinningi. Ein­stak­lingur sem greiðir milli­skatt gæti fengið allt að 14.450 dönskum krónum meira í ráðstöfunar­tekjur á ári þegar bæði skattalækkun og lægri matar­skattar eru teknir með. Barn­laus fjöl­skylda þar sem annar full­orðinn greiðir milli­skatt gæti fengið allt að 18.650 dönskum krónum meira á ári. Mestur ávinningur gæti orðið hjá fjöl­skyldu með tvö börn þar sem báðir full­orðnir greiða milli­skatt. Þar gæti af­nám milli­skatts skilað allt að 20.500 dönskum krónum og lægri skattar á mat­væli um 12.000 dönskum krónum til viðbótar, eða sam­tals allt að 32.500 dönskum krónum á ári. Samsvarar það um 623 þúsund íslenskum krónum á gengi dagins. Þetta eru um­tals­verðar breytingar á danska skatt­kerfinu og marka skýra áherslu nýrrar stjórnar á að auka ráðstöfunar­tekjur heimila og bæta sam­keppnis­stöðu at­vinnulífsins. Stjórnin setur sér jafn­framt það mark­mið að auka velsæld, mælda sem lands­fram­leiðslu, um 70 milljarða danskra króna til ársins 2035. Það sam­svarar um 2,3% af ár­legri lands­fram­leiðslu Dan­merkur í dag. Þá á að fjölga fólki á vinnu­markaði um 35.000 stöðu­gildi til ársins 2035, þar af um 15.000 stöðu­gildi fyrir árið 2030. Skattalækkanirnar verða þó ekki án mót­vægisað­gerða. Ein stærsta breytingin sem stjórnin opnar á snýr að húsnæðis­markaði. Sam­kvæmt Børsen hyggst ríkis­stjórnin skipa sér­fræðinga­nefnd sem á að skoða hvort skatt­leggja eigi hagnað af sölu íbúðar­húsnæðis. Slíkur skattur myndi þýða að eig­endur greiddu skatt af hluta þess hagnaðar sem myndast þegar íbúð er seld á hærra verði en hún var keypt á. Hug­myndin er um­deild, enda hefur hagnaður af sölu eigin íbúðar lengi verið skatt­frjáls í Dan­mörku að upp­fylltum skil­yrðum. Um­ræðan kemur í kjölfar mikilla hækkana á íbúða­verði, einkum í Kaup­manna­höfn. Stjórnin vill þó að mögu­leg skatt­lagning á sölu­hagnað verði skoðuð sam­hliða lægri ár­legum fast­eigna­sköttum. Þannig gæti skatt­byrðin að ein­hverju leyti færst frá því að eiga og búa í húsnæði yfir á þann tíma þegar hagnaður er inn­leystur við sölu. Stjórnin hyggst jafn­framt setja svo­nefnda eigin­fjár­tryggingu. Hún á að tryggja að núverandi eig­endur greiði ekki skatt af hækkunum sem þegar hafa orðið áður en nýtt kerfi tæki gildi. Nýtt húsnæðis­skatt­kerfi kæmi í fyrsta lagi til fram­kvæmda eftir næstu þing­kosningar. Þá vill stjórnin setja þak á vaxtafrádrátt húsnæðislána. Þakið yrði 150.000 danskar krónur fyrir ein­stak­linga og 300.000 danskar krónur fyrir hjón. Þar virðist hluti fjár­mögnunar skattalækkananna eiga að koma. Fleiri breytingar eru boðaðar á húsnæðis­markaði. Stjórnin vill út­víkka kerfi ríkis­tryggðra íbúðalána, vinna sér­staka húsnæðisáætlun fyrir Kaup­manna­höfn og Frederiks­berg til ársins 2030, hraða upp­byggingu, fjölga al­mennum íbúðum og náms­mannaíbúðum og tak­marka skammtíma­leigu, meðal annars svo­kölluð skugga­hótel. Þá á að gera ráð fyrir að minnsta kosti 4.000 nýjum náms­manna- og ung­mennaíbúðum í Kaup­manna­höfn fram til 2030 og auðvelda breytingar á at­vinnu­húsnæði, risum og kjöllurum í íbúðir. Endurvekja gamlan frídag Fjár­mögnunin er þó ekki að fullu ljós. Auk þaks á vaxtafrádrátt hyggst ríkis­stjórnin halda í sykur- og súkku­laðigjöld, sem áður hafði staðið til að af­nema. Þá verður ráðist í endur­skoðun á stuðnings­kerfum til at­vinnulífsins, meðal annars með breytingum á frádrætti vegna rannsókna og þróunar. Stjórnin hyggst einnig frysta öll fjár­hæðar­mörk í skattalögum í tvö ár. Slík frysting getur skilað ríkinu auknum tekjum þegar laun og verðlag hækka, því frí­tekjumörk og önnur mörk hækka þá ekki í takt við tekjur. Á erfða­skatts­sviði verður frí­tekju­mark hækkað í 550.000 danskar krónur, en nýr 30% há­marks­skattur lagður á dánar­bú yfir 10 milljónum danskra króna. Stjórnin hyggst einnig endur­vekja bæna­daginn mikla sem frí­dag frá árinu 2030, að til­teknum skil­yrðum upp­fylltum. Dagurinn var af­numinn sem frí­dagur af fyrri stjórn til að auka vinnu­fram­boð og fjár­magna aukin út­gjöld til varnar­mála. Cepos bendir á að endur­upp­taka frí­dagsins myndi sam­kvæmt fjár­málaráðu­neytinu draga úr at­vinnuþátt­töku um 8.500 stöðu­gildi. Stjórnin hyggst vega það upp með öðrum að­gerðum. „Allt verður ókeypis“ Mona Juul, leið­togi Íhalds­flokksins, hefur þegar gagn­rýnt áformin og sagt kald­hæðnis­lega að „allt verði ókeypis“. Hún segir enn vanta skýr svör um hvernig eigi að fjár­magna skattalækkanir, lægri matar­skatta, gjald­frjálsari þjónustu og önnur út­gjöld. Ríkis­stjórnin hyggst einnig gera tann­lækningar ríkis­greiddar á næstu tíu árum, af­nema þak á ókeypis frjó­semis­með­ferð og vinna að nýju vel­ferðar­sam­komu­lagi með aðilum vinnu­markaðarins. Niður­staðan er um­fangs­mikið pólitískt sam­komu­lag þar sem lækkun skatta á fyrir­tæki, launa­tekjur og mat­væli er sett fremst. Á móti koma breiðari og um­deildari tekjuöflunar­að­gerðir, ekki síst á húsnæðis­markaði, þar sem danskir íbúða­eig­endur gætu í framtíðinni þurft að greiða skatt af sölu­hagnaði.