Innlent | mbl | 15.6.2026 | 22:57 Ýmis sóknarfæri til að mæta vaxandi blóðgjafaþörf Þorbjörn Jónsson, yfirlæknir Blóðbankans, segir öldrun þjóðarinnar og aukinn ferðamannafjöldi vega þungt í vaxandi þörf á blóðgjöfum. Samsett mynd/mbl.is/Eggert Jóhannesson/Ljósmynd/Landspítalinn Valgerður Birna Magnúsdóttir [email protected] Setja bókamerki Yfirlæknir við Blóðbanka Landspítalans segir vaxandi skort á blóðgjöfum ekki hafa haft alvarlegar afleiðingar fyrir sjúklinga enn, en um 2.500 nýja blóðgjafa vantar á ári. Ástæða þess að þörfin sé vaxandi sé margþætt – öldrun þjóðarinnar og aukinn ferðamannafjöldi vegi þar til að mynda þungt, en sóknarfæri gætu falist í því að fá fleiri konur og ungt fólk til þess að gerast blóðgjafar. Þörf ríkir á um 2.500 nýjum blóðgjöfum á ári til þess að standa undir blóðþörf heilbrigðiskerfisins, að því er fram kemur í aðsendri grein Ólafs Helga Kjartanssonar stjórnarmanns í Blóðgjafafélagi Íslands í Morgunblaðinu í dag. Frétt af mbl.is Þörf á þúsundum blóðgjafa kalli eftir „blóðbyltingu“ Tækniframfarir krafist aukins blóðforða Þorbjörn Jónsson, yfirlæknir Blóðbanka- og ónæmisþjónustu Landspítalans, segir öldrun þjóðarinnar, ferðamannaflaum og tækniframfarir innan læknavísindanna vera meðal ástæðna þess að fleiri blóðgjafa vantar til þess að standast eftirspurn. „Íslenska þjóðin er að eldast, og það útheimtir auðvitað meiri heilbrigðisþjónustu og þar með talið meiri blóðnotkun,“ segir hann í samtali við mbl.is. Blóðnotkun hafi jafnframt aukist vegna þeirrar miklu fjölgunar sem orðið hefur á ferðamönnum hingað til lands undanfarna tvo áratugi samhliða auknu álagi á heilbrigðiskerfið vegna slysa og almennra veikinda. Þá segir hann tækniframfarir innan læknisfræðinnar hafa gert það mögulegt að bregðast við fleiri sjúkdómum og kvillum á annan hátt en áður hefur verið gert, sem krefjist gjarnan aukinnar blóðnotkunar. Frétt af mbl.is Fylla þarf á lager Blóðbankans Þorbjörn segir tækniframfarir innan læknisfræðinnar hafa gert það mögulegt að bregðast við fleiri sjúkdómum og kvillum á annan hátt en áður hefur verið gert. mbl.is/Eyþór Ungt fólk duglegt við að gerast blóðgjafar Þörfin fyrir nýja blóðgjafa sprettur að hluta til frá þessari auknu blóðþörf, en Þorbjörn segir hana einnig fólgna í eðlilegri endurnýjun á blóðgjafahópnum. „Þegar fólk eldist verður hæfi þess til þess að gerast blóðgjafi auðvitað minni. Svo fær fólk á öllum aldri ýmiss konar sjúkdóma, eða byrjar að taka einhver lyf sem gera það að verkum að það getur ekki haldið áfram að vera blóðgjafar. Þá þarf einhver að koma í þeirra stað,“ segir hann. „Þess vegna þurfum við að halda vel á spöðunum þegar kemur að því að fá aukna nýliðun á blóðgjöfum.“ Hann segir að ungt fólk sé duglegt við að gerast blóðgjafar, þó Blóðbankanum geti reynst torvelt að fá það til þess að verja tíma til blóðgjafar í öllu dagsins amstri. Frétt af mbl.is Vilja fjölga blóðgjöfum um 33% Enginn blóðskortur þrátt fyrir blóðgjafaskort Aðspurður um hvort þessi skortur á blóðgjöfum hafi þegar haft einhverjar afleiðingar í för með sér fyrir skjólstæðinga heilbrigðiskerfisins segir Þorbjörn svo ekki vera. „Við reynum náttúrulega að halda alltaf uppi því sem við myndum kalla lágmarksbirgðum, eða öryggisbirgðum, af blóði þannig að það verði ekki blóðskortur sem valdi því að það þurfi til dæmis að aflýsa aðgerðum eða eitthvað slíkt,“ segir Þorbjörn og segir slíkar aflýsingar á aðgerðum eiga sér rætur annars staðar innan heilbrigðiskerfisins. Það ríki þannig séð ekki skortur á blóði þrátt fyrir þennan blóðgjafaskort. „Það er vegna þess að starfsfólk okkar er á kafi allan daginn við að hafa samband við blóðgjafa, fá þá til þess að koma og vera í samskiptum við þá, en vegna þess að við erum ein úti í Atlantshafi verðum við alltaf að vera sjálfum okkur nóg og eigum erfiðara með að bregðast við blóðskorti. Þetta hefur alveg gengið upp í gegnum tíðina þó það sé alltaf ákveðinn skortur á blóðgjöfum,“ segir hann. „En það er óhætt að segja að þetta sé barningur.“ Þorbjörn segir hlutfall kvenna af blóðgjafarhópnum heldur hærra erlendis en hér á landi, en á Íslandi telja konur einungis um 40% virkra blóðgjafa. mbl.is/Ómar Óskarsson Vilja fjölga blóðgjöfum úr hópi kvenna Því vilji forstöðufólk Blóðbankans gjarnan fjölga blóðgjöfum – ekki síst úr hópi kvenna, sem telja nú einungis um 40% virkra blóðgjafa hér á Íslandi. „Við erum aðeins eftirbátar annarra landa að þessu leyti til, enda hlutfall kvenna af blóðgjafahópnum heldur hærra erlendis,“ segir Þorbjörn og bætir því við að brottfall kvenna úr blóðgjafarhópnum sé alltaf töluvert vegna barneigna. „Þó það hafi breyst hérna hjá okkur á síðustu kannski tíu, tuttugu árum þá teljum við að það séu alveg möguleikar í því að ná betur til þessa hóps.“ Blogga um frétt Nýjast á mbl.is » Myndskeið: Þrumufleygur í Seattle „Gulverjar eru stærstir og ríkastir“ Ekki mikið eftir af rannsókninni Tottenham blandar sér í baráttuna Agnes hélt upp á 50 ára afmælið með stæl Umræðan Fatlað fólk í samgönguáætlun Pakkaferðin Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Seðlabanki gagnrýndi gjaldmiðlaskýrslu Tugmilljarða áhrif á bankana fjóra Fundi lokið: „Þungt og erfitt samtal“ Fleiri leiðir inn á húsnæðismarkað Mest lesið Í gær Í vikunni Fátíður en sláandi atburður Árásin í húsi fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd Tugmilljarða áhrif á bankana fjóra Erlendir ferðamenn lentu í árekstrinum Svar ráðherra „jaðri við rugl“ Biðla til fólks að athuga með símtæki sín Fundi lokið: „Þungt og erfitt samtal“ Einn stunginn með hnífi og þrír handteknir Formaðurinn veikur heima í atkvæðagreiðslu Ráðherra setur reglur um síma Afritaði skilaboð og dreifði til starfsmanna Færa kóða á gult: Hrinan líklega sú kröftugasta Strætó illa farinn eftir árekstur Vilja stöðva íslenskar sérlausnir Full ástæða til þess að vera á varðbergi „Þetta verður svona algjört lífsgæðasvæði“ „Ég var í nýjum skóm í barnastærð“ Landhelgisgæslan aðstoðaði við leit Þrír slösuðust í árekstri á Norðurlandi Óku á göngugötu í miðbænum Stefnir í hlýjasta dag sumarsins Matarkarfan 40% ódýrari á Íslandi Réðst á dreng í sundi Flugstjórar með tæpar þrjár milljónir Afritaði skilaboð og dreifði til starfsmanna Pottinum fargað: „Okkur finnst þetta sóun“ Óttast er að hundruð missi vinnuna Meirapróf til að aka strumpastrætó Gjaldtaka aukin með innviðafélagi Höfðu afskipti af ágengum sölumönnum í Eyjum Nýjast á mbl.is » Myndskeið: Þrumufleygur í Seattle „Gulverjar eru stærstir og ríkastir“ Ekki mikið eftir af rannsókninni Tottenham blandar sér í baráttuna Agnes hélt upp á 50 ára afmælið með stæl Umræðan Fatlað fólk í samgönguáætlun Pakkaferðin Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Svar ráðherra „jaðri við rugl“ Fundi lokið: „Þungt og erfitt samtal“ Ríkið sakað um að brjóta samkomulag Tugmilljarða áhrif á bankana fjóra Mest lesið Í gær Í vikunni Fátíður en sláandi atburður Árásin í húsi fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd Tugmilljarða áhrif á bankana fjóra Erlendir ferðamenn lentu í árekstrinum Svar ráðherra „jaðri við rugl“ Biðla til fólks að athuga með símtæki sín Fundi lokið: „Þungt og erfitt samtal“ Einn stunginn með hnífi og þrír handteknir Formaðurinn veikur heima í atkvæðagreiðslu Ráðherra setur reglur um síma Afritaði skilaboð og dreifði til starfsmanna Færa kóða á gult: Hrinan líklega sú kröftugasta Strætó illa farinn eftir árekstur Vilja stöðva íslenskar sérlausnir Full ástæða til þess að vera á varðbergi „Þetta verður svona algjört lífsgæðasvæði“ „Ég var í nýjum skóm í barnastærð“ Landhelgisgæslan aðstoðaði við leit Þrír slösuðust í árekstri á Norðurlandi Óku á göngugötu í miðbænum Stefnir í hlýjasta dag sumarsins Matarkarfan 40% ódýrari á Íslandi Réðst á dreng í sundi Flugstjórar með tæpar þrjár milljónir Afritaði skilaboð og dreifði til starfsmanna Pottinum fargað: „Okkur finnst þetta sóun“ Óttast er að hundruð missi vinnuna Meirapróf til að aka strumpastrætó Gjaldtaka aukin með innviðafélagi Höfðu afskipti af ágengum sölumönnum í Eyjum