Það er hægt að draga margvíslegan lærdóm af nýafstöðnum sveitarstjórnarkosningum. Niðurstöður þeirra voru ekki uppgjör við einstaka meirihluta hér eða þar eða ákveðin málefni, heldur fyrst og fremst var niðurstaðan sú að fólk kallar eftir að ákvarðanir stjórnmálamanna verði nær fólkinu sjálfu. Úrslitin sýndu líka að þegar við Sjálfstæðismenn stöndum saman um land allt og tölum skýrt fyrir okkar stefnu, þá hefur slíkur málflutningur hljómgrunn. Stjórnmál á sveitarstjórnarstigi eru sérstök að því leyti að þau komast ekki undan veruleikanum. Foreldrar vita hvernig leikskólamálin ganga og fólk veit hvort ruslið er sótt á réttum tíma, hvort göturnar eru sópaðar og þegar gjaldskrár hækka. Fólk sér þegar skattfé þess er nýtt af ráðdeild. Þetta er mögulega ástæðan fyrir því að sveitarstjórnarmál kalla fram svo skýra pólitíska hugsun. Þau minna okkur á að stjórnmál snúast ekki fyrst og fremst um kerfi. Þau snúast um fólk og um daglegt líf. Fólk gerir þá sjálfsögðu kröfu að hlutirnir séu í lagi. Það var þessi krafa sem mér fannst hljóma skýrt í niðurstöðu kosninganna. Fólk vill stjórnmálamenn sem bera virðingu fyrir skattfé almennings og að hið opinbera sé til fyrir borgarana og ekki öfugt. Þessi hugsun á ekki aðeins við um sveitarfélögin. Hún á líka við um ríkið. Milton Friedman sagði eitt sinn að ein af stóru mistökunum í stjórnmálum væri að dæma stefnu og úrræði eftir fyrirætlununum að baki þeim, en ekki árangrinum sem þau skila. Þessi orð eiga vel við nú þegar fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar liggur fyrir. Það er göfugt að tala um hallalaus fjárlög og það er raunar nauðsynlegt markmið. „Það er pólitísk áhersla þessarar ríkisstjórnar að skila hallalausum fjárlögum 2027. Við munum skila hallalausum fjárlögum 2027 sama hvað það kostar. Við ætlum að standa við það markmið,“ sagði forsætisráðherra í fyrirspurnartíma á þinginu fyrr í þessum mánuði. Gott og vel. En höfum hugfast að fjárlög verða ekki hallalaus af óskhyggjunni einni eða með því að forsendur fjármálaáætlunar séu úr hófi bjartsýnar. Fjárlögin verða ekki hallalaus ef ríkisstjórnin kemur sér hjá því að uppreikna fjármálaáætlun þegar fyrir liggur að forsendur hennar eru brostnar. Niðurstaðan mun skipta öllu máli. Þegar ríkið eyðir meira en það aflar gufar kostnaðurinn ekki upp. Hann kemur fram síðar í hærri sköttum, minna svigrúmi til þjónustu, meiri vaxtabyrði eða lakari skilyrðum fyrir atvinnulífið sem á að standa undir lífskjörunum í landinu. Þetta þekkja heimilin og fyrirtækin vel. Þau geta ekki rekið sig til lengdar á góðum áformum. Þau þurfa að láta tekjur og gjöld mætast. Sama krafa hlýtur að gilda um ríkið. Þess vegna er ábyrg fjármálastjórn ekki spurning um að lofa upp í ermina á sér „sama hvað það kostar.“ Hún sést í því hvort stjórnvöld hafi kjark til að forgangsraða áður en vandinn vex og halda aftur af útgjöldum þegar þess þarf. Það er forsenda þess að hægt sé að standa vörð um velferðina til framtíðar. Þetta er kjarninn í stefnu okkar Sjálfstæðismanna. Ábyrgð í ríkisfjármálum er ekki andstæða góðrar þjónustu heldur forsenda hennar. Ríkið getur ekki staðið vörð um velferðina til lengdar ef það venur sig á að eyða fyrst og leita svara síðar. Kostnaðurinn hverfur ekki heldur birtist annars staðar, til dæmis hjá heimilunum, fyrirtækjunum og að lokum hjá framtíðarkynslóðum. Þess vegna skiptir þessi umræða máli nú. Sveitarstjórnarkosningarnar minntu okkur á að fólk vill stjórnmál sem eru nær daglegu lífi þess, stjórnmálamenn sem hlusta, forgangsraða og skila árangri. Sú krafa er eðlileg í sveitarfélögunum, þar sem fólk finnur fljótt hvort reksturinn gengur upp. En hún er ekki síður eðlileg gagnvart ríkinu. Þar er ábyrgðin meiri, fjárhæðirnar hærri og afleiðingarnar víðtækari. Höfundur er formaður Sjálfstæðisflokksins. Greinin birtist fyrst í Viðskiptablaðinu .