Á síðasta ári fjárfestu stóru tæknirisarnir í Bandaríkjunum rúmlega 400 milljörðum dollara í innviði gervigreindar, þ.e. gagnaver, vélbúnað og reikniafl. Það jafngildir vergri landsframleiðslu Danmerkur. Á þessu ári stefnir árleg fjárfesting í hátt í 700 milljarða dala og gæti náð 1.300 milljörðum á heimsvísu árið 2030 samkvæmt greiningaraðilum. Þetta er stærsta einkafjárfesting í sögu mannkyns. Til að átta sig á umfanginu dugar að horfa til raforkuþarfarinnar. Samkvæmt Alþjóðaorkumálastofnuninni (IEA) notuðu gagnaver um allan heim 415 terawattstundir af raforku árið 2024. Árið 2030 spáir stofnunin því að orkunotkunin nái 945 terawattstundum, jafn mikið og Japan notar á ári. Raforkuþörf gervigreindargagnavera sexfaldast á tímabilinu, úr 68 í 430 terawattstundir, sem er meira en öll raforkuþörf Frakklands. Sett í íslenskt samhengi jafngildir aukin orkuþörf vegna gervigreindar á tímabilinu um áttatíu Kárahnjúkavirkjunum. Hraðari þróun en lögmál Moores Það er ekki að ástæðulausu sem tæknirisarnir hyggja á þessar gríðarlegu fjárfestingar. Þróun gervigreindar virðist fylgja ákveðnum lögmálum. Fram að þessu hefur það sýnt sig að ef reikniafl og gagnamagn er aukið við þjálfun gervigreindar verður hún hæfileikaríkari. Það átta sig ekki allir á því, en gervigreind hefur tekið gríðarlegum framförum frá því að ChatGPT kom fyrst fram á sjónarsviðið í lok árs 2022. Þessar framfarir koma ekki endilega fram þegar maður biður um uppskriftir að pottréttum, en þær birtast skýrt þegar kerfin eru látin takast á við raunveruleg fagleg viðfangsefni. Í byrjun ársins 2022 féll öflugasta gervigreindarlíkanið á stærðfræðiprófi fyrir 5. bekk í grunnskóla með um fjóra í einkunn. Um tveimur og hálfu ári síðar náði öflugasta líkanið 7 í einkunn á prófi á háskólastigi. Rúmu ári síðar náðu öflugustu líkönin árangri sem jafngildir gullmedalíu á ólympíuleikunum í stærðfræði. Það liðu sem sagt rétt rúm þrjú ár frá því að hún féll á stærðfræðiprófi fyrir 10 ára börn þar til gullinu var náð á ólympíuleikunum. Framfarirnar eru gríðarlegar og einskorðast ekki við stærðfræði. Telja mætti upp sambærileg dæmi af nánast hvaða fagsviði sem er. Á sama tíma geta bestu gervigreindarlíkönin unnið sífellt lengur að sama verkefninu. Árið 2020 réð gervigreind aðeins við verkefni sem hún gat leyst á nokkrum sekúndum. Ef hún var látin vinna lengur missti hún þráðinn og klúðraði verkefninu. Í dag geta bestu líkönin unnið samfellt að verkefnum sem taka hátt í klukkutíma og sú þróun sýnir engin merki þess að hægja á. Ef ferillinn heldur má búast við að gervigreind geti í lok þessa árs unnið samfellt í heilan vinnudag eða lengur. Samhliða þessu lækkar kostnaðurinn við notkun gervigreindar hratt. Árið 2021 kostaði um 8.000 krónur að fá milljón orða úr gervigreind. Í dag kostar sama gæðastig um 8 krónur, sem er þúsundföld lækkun á þremur árum. Sumir hafa nefnt þessa verðhjöðnun LLMflation og benda á að þessi kostnaðarlækkun sé hraðari en lögmál Moores sem knúði tölvubyltinguna. Verkefni sem svaraði ekki kostnaði að sjálfvirknivæða í fyrra eru orðin arðbær í dag, og það sem þykir dýrt í dag verður hagkvæmt á morgun. Frá því að greina yfir í að framkvæma Ég starfa sjálfur við hugbúnaðarþróun, ráðgjöf og fræðslu um gervigreind hjá fyrirtækinu Mynstru. Á síðasta ári hélt ég um 60 námskeið og vinnustofur um efnið, en samt komu framfarir gervigreindar mér talsvert á óvart hér í kringum áramótin. Stóra stökkið sem er að eiga sér stað núna er að gervigreindin er að færast úr því að vera einungis tól sem svarar spurningum eða greinir gögn yfir í að vera tól sem framkvæmir. Hún getur notað mörg af þeim tólum sem við notum á skrifstofunni: búið til glærur, skrifað skýrslur, greint gögn og séð um samskipti. Hún er meira að segja orðin betri en ég í Excel — og ég er mjög góður í Excel! Ég vinn daglega með gervigreindaraðstoðarmönnum í tvenns konar hlutverkum. Annars vegar nota ég sérhæfða erindreka í hugbúnaðargerð — kerfi sem taka við forritunarverkefnum og vinna að þeim samfellt, jafnvel tímunum saman. Hins vegar hef ég sett upp persónulegan aðstoðarmann sem sinnir ýmsu öðru. Hann hefur fengið sitt eigið netfang, vaktar tölvupóstinn minn og getur afgreitt ákveðin erindi sjálfstætt eða áframsent svör sem ég yfirfer. Hann getur átt samskipti við mig í gegnum spjallforrit, smíðað sérsniðin innri kerfi og jafnvel átt frumkvæði að því að stofna aðganga fyrir mig á vefsíðum ef hann metur það svo að það sé mér til gagns. Þetta er kjarninn í næstu byltingu. Gervigreindin verður að samstarfsmanni sem getur ferðast á milli kerfa og klárað verkefni. Samstarfsmanni sem getur notað sömu viðmót og við. Hann getur opnað vafra, skráð sig inn, fyllt út eyðublöð eða talað beint við kerfi fyrirtækja. Tilfinningin í vinnunni hefur breyst og manni fer að líða eins og maður sé að missa af ef gervigreindin er ekki einhvers staðar að vinna fyrir mann á meðan maður er á fundi eða í öðrum verkefnum. Er starfið þitt útsett? Mín upplifun er ekki einsdæmi. Rannsóknir sýna að gervigreind er þegar farin að hafa áhrif á vinnumarkaðinn. Nýleg rannsókn Anthropic, sem er að baki gervigreindinni Claude, mældi hvaða störf eru mest útsett fyrir gervigreind byggt á raunverulegum notkunargögnum. Niðurstöðurnar eru áhugaverðar. Efst á listanum eru forritarar, þar sem um 75% verkefna eru þegar unnin að einhverju leyti með gervigreind. Þar á eftir koma þjónustufulltrúar, gagnaskráningarfólk, fjármálasérfræðingar, markaðs- og sölufólk. Þetta eru hlutverk sem finnast í hundruðum íslenskra fyrirtækja. Á hinn bóginn eru um 30% starfsfólks í störfum þar sem gervigreind hefur nánast engin áhrif. Þar má nefna kokka, iðnaðarmenn, umönnunarstörf og önnur störf þar sem líkamleg viðvera og handverk skiptir mestu. Þetta er í vissum skilningi andstæða fyrri tæknibylgja; þá beindust áhrifin að verkamannastéttinni og iðnaðarfólki en nú beinast þau fyrst og fremst að þekkingar- og skrifborðsstörfum. Hvað um atvinnuleysið? Engin kerfisbundin aukning hefur orðið á atvinnuleysi hjá þeim starfsstéttum sem eru mest útsettar. Gervigreind hefur ekki leitt til uppsagnabylgju en undir yfirborðinu eru merki um breytingar. Ráðning ungs fólks á aldrinum 22 til 25 ára í útsett störf hefur dregist saman um rúmlega 14% frá því ChatGPT kom á markað. Fyrirtæki ráða færri inn í þessi hlutverk. Reynsla skilar árangri Rannsóknirnar leiða einnig í ljós að reynsla skiptir máli. Notendur sem hafa unnið með gervigreind í sex mánuði eða lengur ná mælanlega betri árangri, þeir eru um 10% afkastameiri en þeir sem eru nýbyrjaðir, jafnvel þegar leiðrétt er fyrir tegund verkefna. Reyndir notendur takast á við flóknari verkefni, nota gervigreindartólin meira til vinnu frekar en til persónulegra erinda og ná meiru út úr samskiptum sínum við gervigreindina. Þetta bendir til þess að kunnátta í notkun gervigreindar sé raunveruleg færni sem þróast með tíma, ekki eitthvað sem maður annaðhvort kann eða kann ekki. Bilið brúað Bilið á milli þess sem gervigreind getur gert og þess sem hún er notuð til í dag er enn mjög stórt. Tæknin nær fræðilega til miklu fleiri verkefna en fyrirtæki hafa innleitt. Þetta bil er bæði tækifæri og ógn. Fyrirtækin sem brúa það fyrst, sem finna leiðir til að nýta gervigreind í þjónustu, sölu, greiningu og daglegum rekstri, munu ná samkeppnisforskoti sem erfitt verður að vinna upp. Skilaboð til íslensks atvinnulífs Gervigreind mun hafa mikil áhrif á íslenskt atvinnulíf. Fyrirtæki sem bíða þar til tæknin er fullkomin eða þar til samkeppnisaðilinn hefur innleitt hana munu þurfa að hlaupa hratt til að verða ekki varanlega eftir á. Gögnin sýna að ávinningurinn af gervigreind eykst með reynslu. Því fyrr sem fyrirtæki byrja að þjálfa fólk sitt og prófa sig áfram, því sterkari stöðu munu þau hafa þegar áhrifin verða ótvíræð. Þetta snýst ekki um að skipta fólki út fyrir vélar, heldur um að efla mannauðinn til að gera meira og betur. Í þessu kapphlaupi er dýrasta ákvörðunin sem fyrirtæki getur tekið sú að taka enga ákvörðun. Höfundur er stofnandi og framkvæmdastjóri Mynstra. Greinin birtist í veglegu tímariti Frjálsrar verslunar , er ritinu er ítarleg umfjöllun um gervigreind. Hægt er að kaupa ritið hér .