Þrátt fyrir gríðarlega umræðu um gervigreind og hundruð milljarða dala fjárfestingu bendir margt til þess að stærsta fjárfestingarþema áratugarins sé enn aðeins á fyrstu metrunum. Margir fjárfestar og stjórnendur tala eins og byltingin sé þegar langt komin. Gögnin segja allt aðra sögu. Hversu margir nota gervigreind í raun? Goldman Sachs birti nýlega skýrslu um notkun á gervigreind sem dregur upp áhugaverða mynd. Skv. skýrslunni nota um 84% íbúa heimsins gervigreind ekki að neinu marki. Um 16% nota grunnútgáfur mállíkana án greiðslu, en aðeins 0,3% greiða fyrir öflugri útgáfur. Það sem vekur þó mesta athygli er að einungis um 0,04% heimsbyggðarinnar eru farin að nýta sér næsta stig tækninnar, það er að byggja eigin verkfæri, sjálfvirkni eða lausnir með aðstoð gervigreindar. Með öðrum orðum, þrátt fyrir allt umtalið er byltingin rétt að hefjast. Þessar tölur ná þó ekki utan um næsta þróunarskref, svokallaða gervigreindarþjóna (e. AI agents). Þar er um að ræða sérhæfð kerfi sem framkvæma verkefni með takmarkaðri aðkomu manna og sinna ákveðnum hlutverkum með sívaxandi sjálfstæði. Notkun þessara lausna er vart mælanleg í dag. Það sem gerir þessa þróun sérstaklega áhugaverða er að ólíkt mannfólki eru engin eðlislæg takmörk fyrir fjölda slíkra kerfa sem fyrirtæki geta nýtt samtímis. Fyrirtæki framtíðarinnar gætu starfað með hundruðum eða þúsundum sérhæfðra gervigreindarþjóna sem sinna afmörkuðum verkefnum samhliða starfsfólki. Afleiðingin gæti orðið margföldun stafræns vinnuafls fyrirtækja. Ekki sambærilegt við internetið Mikilvægt er að undirstrika að gervigreindarbyltingin er á allt öðrum skala en tilkoma internetsins. Internetið gerði okkur kleift að nálgast upplýsingar og eiga samskipti með skilvirkari hætti. Gervigreindin snýst hins vegar ekki aðeins um meiri skilvirkni heldur einnig um sjálfvirkni og sjálfstæða ákvarðanatöku innan skilgreindra ramma. Það opnar nýjar víddir. Áhrifin eru þegar farin að birtast á vinnumarkaði. Coinbase tilkynnti nýverið 14% niðurskurð þar sem Brian Armstrong forstjóri lýsti því berum orðum að gervigreind sé að margfalda afköst, verkefni sem áður tóku teymi vikur geta nú verið leyst á nokkrum dögum. Hér heima vísaði Íslandsbanki sérstaklega til „aukinnar nýtingar gervigreindar“ í tilkynningu um fækkun um 50 stöðugildi. Erlendis hafa JPMorgan, Citi, Bank of America, Goldman Sachs og Wells Fargo sagt upp samtals 15 þúsund manns og vísað til gervigreindar. Við erum að færast frá því að spyrja hvort gervigreind muni hafa áhrif á störf yfir í að sjá áhrifin birtast í rauntíma. Flöskuhálsinn er ekki eftirspurn, hann er reiknigeta Fyrir þá sem telja gervigreind vera bólu er rétt að benda á tvennt. Í fyrsta lagi hafa stærstu tæknifyrirtækin fjármagnað þessa uppbyggingu að stórum hluta með sterkri rekstrarafkomu og hóflegri skuldsetningu. Í öðru lagi er eftirspurn eftir reiknigetu langt umfram framboð. Uppgjör Microsoft, Meta, Amazon og Alphabet í lok apríl staðfestu þetta. Þrír af stærstu tæknirisunum hækkuðu fjárfestingaráform sín og samanlögð innviðafjárfesting er nú áætluð yfir 700 milljarða dala, nær tvöföld sú fjárfesting sem átti sér stað árið 2025. Sundar Pichai, forstjóri Alphabet, lýsti því yfir að fyrirtækið væri takmarkað af aðgengi að reikniafli. Anthropic, sem þróar Claude mállíkönin, hefur ítrekað þurft að takmarka afköst af sömu ástæðum og gerði nýverið samning við sameinað félag í eigu Elon Musk, SpaceX og xAI, um 300 MW af afkastagetu í Colossus 1 gagnaverinu til að mæta eftirspurn. Tækifærin sem markaðir sjá ekki Þetta undirstrikar eitt mikilvægasta fjárfestingarþema framundan. Tækifærin liggja ekki aðeins í gervigreindarlíkönunum sjálfum heldur einnig í fyrirtækjunum sem útvega aðföngin sem gera uppbygginguna mögulega, það er málma, hrávörur, vélbúnað, orkuinnviði og flutningskerfi. Kopar, úran, raforkuframleiðsla og tengdir innviðir gætu orðið meðal stærstu óbeinu haghafa gervigreindarkapphlaupsins á komandi árum. Framfarir á fyrri hluta ársins 2026 hafa verið með ólíkindum og margt bendir til þess að við stöndum frammi fyrir breytingum sem markaðir hafa enn ekki verðlagt að fullu. Saga tæknibreytinga kennir okkur að stærstu verðmætin skapast sjaldnast þegar samstaða ríkir um tækifærið, heldur þegar flestir átta sig ekki enn á því hversu snemma þeir eru í ferlinu. Margt bendir til þess að gervigreindarbyltingin sé enn á fyrstu metrunum. Höfundur er framkvæmdastjóri Visku sjóða