Það var ekki áreynslulaust að horfa á viðtal Elísabetar Ingu Sigurðardóttur fréttamanns við Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra sem sýnt var í Íslandi í dag á Sýn í síðustu viku. Yfirlætið leyndi sér ekki. Í viðtalinu spyr Elísabet Inga forsætis­ráðherrann hvers vegna leiðtogar ríkis­stjórnarinnar viðurkenni hreinlega ekki að skattar hafi verið hækkaðir í valdatíð hennar. Kristrún svaraði: „Af því við erum ekki að hækka skatta, Elísabet. Við erum ekki að hækka virðis­auka­skatt, nema reyndar við erum að hækka eða taka ívilnun úr lægra skattþrepi á baðlón í landinu. Baðlón eru að borga lægri skatta en almennar vörur í virðisauka. Sumir kalla það hækkun, aðrir kalla það að hætta að fá afslátt af öðrum verðum. Þetta er allt leikur að orðum.“ Og hélt svo áfram: „Við erum ekki að hækka fjármagns­tekjuskatt. Við gætum alveg rætt það hvort við ættum að breyta þessu skattstigi og ég þori alveg að taka þá umræðu.“ Þetta er allt saman leikur að orðum, segir forsætisráðherrann, sem í kjölfarið opnar á þann möguleika að hækka fjár­magns­tekjuskatt en fyrr í viðtalinu hafði hún boðað aukna gjaldtöku á ferðaþjónustuna. Þegar hefur verið boðað að bankaskattur verði hækkaður og ofangreindar hækkanir bætast við allar hinar sem ríkisstjórnin hefur innleitt á starfstíma sínum. Ríkisstjórnin hefur reynt að skýla sér bak við það að hún sé ekki að hækka skatta á „venjulegt fólk“, eins og það hefur verið orðað. Það er gömul mýta í stjórnmálaumræðunni að hægt sé að auka ríkisútgjöld með því einfaldlega að „láta fyrirtækin borga“. Fyrirtæki eru hins vegar ekki endanlegir skattgreiðendur heldur farvegur fyrir fólk – starfsmenn, viðskiptavini og eigendur. Þegar skattar á fyrirtæki hækka hverfur kostnaðurinn ekki inn í eitthvert svarthol. Hann skilar sér að lokum í hærra vöruverði, lægri launum, færri störfum, minni fjárfestingu eða lakari ávöxtun. Þetta er það sem hagfræðingar nefna skattbyrði: Spurningin er ekki hvort fyrirtæki greiði skattinn í fyrstu heldur hver einstaklingurinn er sem endar með reikninginn. Þess vegna er villandi þegar stjórnmála­menn tala eins og hægt sé að leggja nýja skatta á banka, sjávarútveg eða önnur fyrirtæki án þess að það hafi áhrif á almenning. Skattar leggjast á fólk, jafnvel þótt þeir séu innheimtir hjá fyrirtækjum. Enn virðist ríkisstjórnin einbeitt í því að halda sig við stefnu skattahækkana. Það er eins og ráðherrar ríkisstjórnarinnar geri sér enga grein fyrir í hvaða stöðu efnahagslífið er komið. Eins og fram kemur í nýrri könnun Seðlabanka Íslands og Samtaka atvinnulífsins um stöðu og horfur í efnahagslífinu meðal stjórnenda í stærstu fyrirtækjum landsins ríkir mikil svartsýni um framhaldið. Aðeins um 5% stjórnenda telja aðstæður í efnahagslífinu góðar en um 64% telja þær slæmar og leita þarf aftur til dimmustu daga heimsfaraldursins til að sjá álíka mælingu. Eins og segir í frétt á vef SA um könnunina hafa horfur um eftirspurn einnig gefið eftir en vísitölur innlendrar sem og erlendrar eftirspurnar eru nú báðar undir 100 stigum, sem þýðir að meirihluti svarenda á von á því að bæði innlend og erlend eftirspurn muni dragast saman á næstu sex mánuðum, í fyrsta skipti frá haustinu 2020. Sú rósrauða mynd sem dregin er upp af stöðunni í nýjustu ríkisfjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar stenst engan veginn. Hallinn á fjárlögum verður mun illviðráðanlegri en þar kemur fram. Því miður bendir viðtal fréttamanns Sýnar við forsætisráðherra til þess að ráðherrar ríkisstjórnarinnar geri sér enga grein fyrir þeirri stöðu sem komin er upp og ætli áfram að setja kíkinn fyrir blinda augað og telja sér trú um að skattahækkunaráætlunin sé að virka. Þegar fyrirtæki draga saman seglin, eftirspurn veikist og svartsýni eykst er óvenjulegt að stjórnvöld bregðist við með aukinni skattheimtu. Sú stefna getur vart talist annað en að aka efnahagsstefnunni út í skurð. Þessi leiðari birtist fyrst í Viðskiptablaðinu sem kom út 1. júlí 2026.