Áherslur nýrrar stjórnar jafnaðarmanna, Sósíalíska þjóðarflokksins, Moderaterne og Radikale Venstre undir forystu Mette Frederiksen í Danmörku eru allrar athygli ­verðar. Eins og rakið hefur verið ítarlega á vef Viðskiptablaðsins hefur danska ríkis­stjórnin boðað víðtækar skattalækkanir á heimili og fyrirtæki og þá stendur til að ráðast í aðgerðir sem er ætlað að greiða fyrir fjárfestingu almennings í hlutabréfum. Vissulega ber að líta á þessar áherslur í ljósi þess að um minnihlutastjórn er að ræða sem stjórnmálaflokkarnir Enheds­listen og Alternati­vet hyggjast verja falli. Eigi að síður er þetta ágætis áminning fyrir ríkisstjórn Krist­rúnar Frostadóttur um að það eru fleiri leiðir færar við stjórn efnahagsmála en að hækka sífellt skatta, gjöld og álögur á fólk og fyrirtæki. Enn sem komið er hefur ríkis­stjórn Íslands ekkert annað fram að færa í þessum efnum. Þegar ríkisstjórnin lagði fram fjárlagafrumvarpið fylgdi því fyrirheit um að skattar yrðu ekki hækkaðir á „venjulegt fólk“. Staðreyndin var hins vegar sú að fjárlögin fólu í sér skattahækkanir um að minnsta kosti 25 milljarða á fólk og fyrirtæki. Eins og Viðskiptaráð benti á fól lögfesting fjárlaga þessa árs í sér að skattar voru hækkaðir um 56 milljarða króna frá árinu 2024. Af þeirri upphæð leggjast tæplega 17 milljarðar beint á almenning en ríflega 20 milljarðar til viðbótar eru blandaðir skattar sem lenda bæði á einstaklingum og fyrirtækjum. Rétt er að hafa í huga að skattbyrðin á Íslandi var þegar meðal þeirrar þyngstu sem þekkist í vestrænum ríkjum áður en þessar hækkanir bættust við. Slík skattlagning dregur úr verðmætasköpun, veikir samkeppnisstöðu atvinnulífsins og skerðir að lokum lífskjör. Þótt skattahækkanir geti í sumum tilvikum dregið úr eftirspurn og þar með verðbólgu hefur reynslan hér á landi sýnt að áhrifin eru tak­mörkuð þegar ríkisútgjöld halda áfram að aukast. Enda er verðbólgan eftir sem áður mikil og þrálát um ­þessar ­mundir. Stjórnvöld eiga sinn þátt í því og eins og bent hefur verið á væri hún undir viðmiðum kjarasamninga ef ekki hefði komið til gjaldahækkana ríkisstjórnarinnar um áramótin. Ekkert bendir til þess að ríkisstjórn Kristrúnar ætli að hverfa frá þessari skattahækkanapólitík. Þegar fjármálaáætlun ríkisstjórnarinnar var lögð fram í mars kom í ljós að ­ætlunin er að hækka bankaskattinn enn frekar, með tilheyrandi kostnaði fyrir heimili og fyrirtæki. Þá má lesa milli lína fjármálaáætlunarinnar um áform um frekari skattahækkanir á fleiri ­sviðum. Þó að sumir þessara skatta á undanförnum árum hafi verið kynntir undir formerkjum umhverfisverndar og orkuskipta, svo einhver dæmi séu nefnd, er markmið þeirra í reynd það sama og áður: að fylla upp í fjárlagagatið sem myndast hefur vegna viðstöðulausrar útþenslu ríkisbáknsins allt frá því að heimsfaraldurinn skall á. Hagfræðingar hafa bent á að tekjuáætlanir ríkisstjórnarinnar hvíli á veikum grunni og það, ásamt versnandi horfum í efnahagslífinu, gerir að verkum að ákaflega ólíklegt er að ríkisstjórnin nái markmiði sínu um hallalaus fjárlög. Sú vantrú endurspeglast meðal annars í þeirri staðreynd að erfiðlega gengur að koma böndum á verðbólguvæntingar á skuldabréfamarkaðnum. Hvað ætlar ríkisstjórnin að gera þegar hún horfist í augu við þá staðreynd? Hækka skatta enn frekar? Sú leið er löngu gengin til þurrðar. Nú er kominn tími til að ráðast í raunverulega hagræðingu í ríkisrekstri, draga úr umsvifum hins opinbera og skapa svigrúm til skattalækkana. Verkefnin blasa við hvert sem litið er. Þessi leiðari birtist í Viðskiptablaðinu sem kom út 10. júní 2026.