Security News

Cybersecurity news aggregator

📰
INFO News Viðskiptablaðið

Langversta afkoma ríkisins í þrjú ár

Read Full Article →

Afkoma ríkisins var neikvæð um 182 milljarða króna á árinu 2025, fyrsta starfsári ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins, samkvæmt ríkisreikningi. Hallinn meira en þrefaldaðist frá kosningaárinu 2024, þegar hann nam 56 milljörðum króna, en oft eru stjórnmálamenn útgjaldaglaðari á kosningaári. Lakari afkoma hefur ekki mælst frá því að heildarsamstæða ríkisins var fyrst gerð upp með nýrri aðferð árið 2023, en þá var hallinn 81 milljarður. Vegna nýrrar aðferðar er ekki hægt að bera afkomu samkvæmt ríkisreikningi við árin á undan. Sjá einnig Tap ríkisins meira en þre­faldaðist milli ára Tekjur ríkisins námu 1.507 milljörðum króna og rekstrargjöld 1.646 milljörðum. Hrein fjármagnsgjöld námu 71 milljarði. Versnandi afkoma skýrist einkum af því að gjaldfærð breyting á lífeyrisskuldbindingu jókst um 93 milljarða króna milli ára, en skuldbindingin nam 1.105 milljörðum í árslok. Aðferðin er sú sama og hjá sveitarfélögunum, hækkun og lækkun lífeyrisskuldbindingar fer í gegnum rekstur. Ríkisreikningur er gerður á grundvelli IPSAS, alþjóðlegra reikningsskilastaðla fyrir opinbera aðila, eins og lög um opinber fjármál nr. 123/2015 kveða á um. Uppgjörið er á rekstrargrunni og sambærilegt við ársreikning fyrirtækis. Áherslan er á rekstrarafkomu og stöðu efnahags, að meta fjárhagslegan rekstrarárangur, skerpa ábyrgð stjórnenda og auka gagnsæi. Fjárlög, fjármálaáætlun og fjármálareglur laganna byggja hins vegar á GFS, alþjóðlegum hagskýrslustaðli. Honum er ætlað að meta efnahagsleg áhrif opinberrar fjármálastefnu á hagkerfið og megináherslan er á heildarafkomu sem mælikvarða á þau áhrif. Til að bera niðurstöðu ríkisreiknings saman við afkomumarkmið fjárlaga þarf því að aðlaga tölur reikningsins að hagskýrslustaðlinum. Munurinn Munurinn liggur einkum í því hvaða liðir teljast til afkomu. Matsbreytingar eigna og hlutdeild í afkomu félaga í eigu ríkisins hafa bein áhrif á afkomu samkvæmt IPSAS en ekki samkvæmt GFS. Arðgreiðslur ríkisfyrirtækja lækka bókfærðan eignarhlut samkvæmt IPSAS en teljast til tekna í framsetningu fjárlaga. Sala eignarhluta, til að mynda í Íslandsbanka, hefur ekki áhrif á afkomu á GFS-grunni heldur er fjármögnunarhreyfing. Þyngst vega þó lífeyrisskuldbindingarnar. Samkvæmt IPSAS fer breyting skuldbindingarinnar í gegnum rekstrarreikning og gjaldfærist beint á afkomu ársins en samkvæmt GFS er endurmat eldri skuldbindinga fært yfir eigið fé og snertir ekki heildarafkomuna. Þegar forsendur breytast, svo sem ávöxtunarkrafa, launaþróun eða ávöxtun lífeyrissjóða, getur gjaldfærslan hlaupið á tugum eða yfir hundrað milljörðum króna á einu ári án þess að nokkur útgreiðsla eigi sér stað. Þetta skýrir að mestu muninn á 178 milljarða halla A1-hluta á reikningsskilagrunni og 66 milljarða halla á grunni fjárlaga í fyrra.

Share this article