Innlent | Morgunblaðið | 26.7.2026 | 15:10 Bar Jón Pál til grafar Guðmundur á æfingu í World Class í Breiðholti á fimmtudaginn, búinn að lyfta lóðum 65 ár af 80 ára ævi sinni. Í gær voru 50 ár liðin frá 8. sæti hans á Ólympíuleikunum í Montreal í Kanada þar sem hann átti í harðri rimmu við Frakkann Yvon Coussin. Þeir voru jafn þungir inn í keppni og lyftu jafn miklu en voru endurvigtaðir eftir lyftur og þar sem Frakkinn reyndist tíu grömmum léttari en Guðmundur hreppti hann 7. sætið en Guðmundur það áttunda af nítján keppendum. mbl.is/Árni Sæberg Atli Steinn Guðmundsson [email protected] Setja bókamerki „Ég er eiginlega 19. aldar maður, alinn upp fram að tíu ára aldri í kálgörðunum í Kringlumýrinni í Reykjavík. Þar var ekkert rafmagn og ekkert vatn, bara vatnshani úti, þannig var þetta fyrir 70 árum,“ segir Guðmundur Sigurðsson, lyftinga- og vaxtarræktarmeistari, fæddur 9. júní 1946 og stendur því á áttræðu. Saga Guðmundar er stórmerkileg og þeim lesendum Morgunblaðsins, sem ekki hafa sérstakan áhuga á lyftingum, er óhætt að lesa áfram því hér fer einnig saga af Reykjavík gamalla tíma, atvinnuháttum, þjóðaranda, sem við þekkjum að einhverju leyti í dag, ekki öllu, og grimmilegu hryðjuverki palestínsku hryðjuverkasamtakanna Svarts septembers á Ólympíuleikunum í München í Þýskalandi árið 1972 þar sem félagar Guðmundar úr keppnisliði Ísraels voru brytjaðir niður aðeins spölkorn frá þar sem þeir Óskar Sigurpálsson lyftingamaður lágu sofandi. En talandi um daginn í dag (í gær þegar þessi vefútgáfa viðtalsins birtist). Í dag, 25. júlí 2026, eru 50 ár síðan Guðmundur keppti í ólympískum lyftingum á Ólympíuleikunum í Montreal í Kanada sumarið 1976 og hafnaði þar í 7. til 8. sæti eftir gallharða viðureign við franska lyftingamanninn Yvon Coussin. Við skulum þó byrja þar sem allar góðar sögur byrja – á byrjuninni. „Þarna voru erfðafestubæir með kýr og hænsn og ég man eftir því að í verkfallinu '54 fengum við bara mjólk í fötum af næsta bæ. Á svæðinu hjá okkur voru fjögur eða fimm smáhýsi, þarna voru A-, B-, C- og D-gata, við vorum í B-götu 42 og svo þegar skipulaginu var komið á '57 urðum við að fara,“ segir Guðmundur frá en svæðið er um það bil þar sem Álftamýrin er nú, milli Kringlumýrarbrautar og Suðurlandsbrautar. Langlífi í báðum ættum Faðir Guðmundar var Sigurður Guðmundsson, Borgfirðingur sem vann við garðyrkju auk þess sem hann keyrði sendibíl hjá Nýju sendibílastöðinni en móðir hans, Aðalbjörg Bjarnadóttir, var af Viðfjarðarættinni og varð fjörgömul, 102 ára þegar hún lést árið 2020. „Amma mín í föðurættina, Lilja Þorbjarnardóttir, varð 101 árs, ég held hún hafi verið elsta kona á Íslandi, svo það er langlífi í báðum ættunum,“ segir Guðmundur, sjálfur áttræður sem fyrr segir og lyftir lóðum af kappi í World Class í Breiðholti, búinn að lyfta í 65 ár og hefur þar tæp 30 ár á blaðamann sem á 38 ára afmæli í lóðaríinu í desember komandi. „Við pabbi unnum saman, settum upp fyrirtæki þegar ég var tvítugur, vorum í byggingarframkvæmdum, steyptum fyrir Reykjavíkurborg, og ég lærði hjá honum hleðslu, gangstéttargerð og standsetningu á lóðum sem við vorum mikið í. Utan við þetta var hann svo að keyra sendibílinn,“ segir Guðmundur sem sjálfur sló ekki slöku við á vinnumarkaði um miðja síðustu öld. Evrópumeistaramótið í Constanza í Rúmeníu í apríl 1972. Guðmundur setti Íslandsmet í pressu, 145 kg í milliþungavigt, og þeir Óskar náðu báðir lágmörkum fyrir Ólympíuleikana um haustið. Ljósmynd/Aðsend „Ég fór að selja Vísi niðri í bæ þegar ég var sjö ára. Þá tók maður strætó niður í bæ, á þessum tíma fóru allir að vinna ungir. Þegar ég var ellefu ára 1957 var ég harðasti sölustrákurinn, fór að selja blaðið eftir skóla, ég var í Laugarnesskóla og svo labbaði maður yfir skurði og holt og tók strætó niður í Bankastræti þar sem Vísir var. Ég var í fjögur ár að safna mér fyrir nýju hjóli, þarna var ég kominn í Austurbæjarskólann, við fluttum úr kálgörðunum í Hlíðarnar, og ég man þegar ég fór niður í Örninn og keypti mér nýtt reiðhjól sem ég var búinn að safna fyrir stanslaust í fjögur ár,“ segir Guðmundur frá og man tímana tvenna, ef ekki þrenna. Í Austurbæjarskóla voru 850 krakkar þegar Guðmundur var ellefu ára og reiðhjólaeignin í skólanum var þrjú eða fjögur hjól, eitt í eigu Guðmundar en hin áttu embættismannasynir að hans sögn. Aldrei talað um fátækt „Það var aldrei talað um fátækt, allir höfðu úr litlu að spila, en maður varð fljótlega harður og fylginn sér þótt maður segi sjálfur frá,“ segir Guðmundur sem fór að spila fótbolta áður en leiðin lá inn í þá íþrótt sem varð hans alla ævi. „Við Simmi bróðir [Sigmundur Sigurðsson, landsliðsmaður í knattspyrnu,] fórum upp á Framvöll fyrir neðan Stýrimannaskólann að spila, ég var þá sjö ára og hann fimm. Þegar ég var fjórtán eða fimmtán ára urðum við Íslandsmeistarar í 4. flokki og það fannst mér hálfskrýtið að stefna íþróttayfirvalda þá var að ekkert var gert yfir veturinn, þú lagðist bara í dvala. Á þessum tíma var bara eitt íþróttahús í Reykjavík fyrir utan Hálogalandsbraggann, það var ÍR-húsið við Túngötu og þar var Guðmundur Þórarinsson frjálsíþróttamaður með þrekþjálfun yfir veturinn, þar voru allir helstu kapparnir og ég fór þarna til að ná mér í þrek fyrir fótboltann,“ rifjar Guðmundur upp, staddur um það bil á árinu 1960 í frásögn sinni. Og þarna, í íþróttahúsi ÍR við Túngötu, urðu vatnaskilin í íþróttalífi hans. „Ég ætlaði mér að vera kominn í form fyrir fótboltann um vorið og þarna kynntist ég Óskari Sigurpálssyni. Þá hafði ungverskur frjálsíþróttaþjálfari verið hér og verið að kenna Óskari sleggjukast og þarna var bara þrekþjálfun upp á gamla mátann, tveir og tveir saman að hlaupa og gera upphífingar og fleira til að byggja upp þrekið og kraftinn,“ segir Guðmundur. Óskar Sigurpálsson keppti einnig á tvennum Ólympíuleikum, í Mexíkó 1968 og svo héldu þeir Guðmundur saman á leikana í München 1972 þar sem þeir sváfu fastasvefni á meðan palestínskir hryðjuverkamenn myrtu fyrstu tvo ísraelsku keppendurna örskammt frá. Morgunblaðið/23. janúar 1979 Í ÍR-húsinu var til lyftingastöng sem var falin inni í áhaldaherberginu „og ég held að ég megi segja að Hallgrímur Jónsson kringlukastari, sem var í námi í Bandaríkjunum, hafi komið með stöngina. Á þessum tíma voru íþróttakanónur sem stjórnuðu öllu á Íslandi með harðri hendi og ég man að Jón Þorsteinsson og Benedikt G. Waage bönnuðu alla lyftingaþjálfun, sögðu að fólk væri að eyðileggja líkamann, og þessu var bara hlýtt nema hvað að við Óskar vorum að laumast í stöngina eftir æfingu, þetta hefur verið svona í ársbyrjun 1961 og þetta var eina stöngin á Íslandi,“ heldur lyftingamaðurinn gamalreyndi áfram af löngu horfnum frumdögum lyftinga á landinu. Blöðin helsta kennslugagnið Þeir kunnu hins vegar ekkert í faginu og þar kom eina íþróttavöruverslun Reykjavíkur, Hellas á Skólavörðustíg, inn í myndina. „Ég man nú ekki hvað hann hét karlinn sem var með hana en við fórum til hans og fengum hann til að panta fyrir okkur lyftingablöð, Strength & Health frá York í Pennsylvaníu í Bandaríkjunum, og fórum að skoða myndirnar og stauta okkur áfram í ensku. Svo kom Health & Strength sem var ensk útgáfa af þessum blöðum,“ rifjar Guðmundur upp. Þegar blöðin voru komin til sögunnar fóru þeir Óskar vestur í KR þar sem ungir menn voru að uppgötva lyftingar. „Þeir voru aðeins eldri en við, menn eins og Björn Lárusson, Bogi Sigurðsson, Friðrik Guðmundsson og Hallgrímur Jónsson. Þeir voru að æfa í KR með einhverja frumstæða heimatilbúna stöng, fóru svo að koma aðeins yfir til okkar og þessu fór aðeins að vaxa fiskur um hrygg sumarið 1961 og þá um haustið er svo stofnuð deild í ÍR, fyrst var hún nú bara að nafninu til, og Gunnar Huseby frjálsíþróttakappi, sem var hættur að keppa, varð síðast Evrópumeistari 1950, hann byrjar að lyfta þarna, hafði þá aldrei lyft neitt, hugsaðu þér, hann var samt svona rosalegur snerpu- og kraftakarl frá náttúrunnar hendi og þarna verður rosaleg vakning,“ segir Guðmundur. Þeir Óskar hafi mjög fljótlega farið að taka þetta nýja sport alvarlega og farið af krafti í ólympískar lyftingar. „Þegar fór að líða veturinn gleymdi ég bara fótboltaþjálfuninni og var farinn að stunda lyftingar þarna um vorið og hætti bara í boltanum. Við biðum eftir blöðunum hvern einasta mánuð og ég man að við fórum til Bjarna Sveinssonar sem þýddi Atlas-kerfið. Hann hafði verið að skrifa greinar um vaxtarrækt, til dæmis í Barnablaðið Æskuna, var enskumaður og hann þýddi fyrir okkur.“ Guðmundur rifjar upp að til sé hópmynd frá árdögum deildarinnar í ÍR sem sýni um það bil níu manna hóp ásamt stönginni frægu, líklega tekin 1962, sem hugsanlega hafi birst í Alþýðublaðinu eða Þjóðviljanum, blöðum sem fóru snemma að skrifa um lyftingar á Íslandi. „Ég er bara vanur íslenskri ýsu og skyri,“ segir Guðmundur. Honum leist ekki alls kostar á fæðuframboðið á Ólympíuleikunum í Montreal og enn síður á að þurfa að hanga þar dögum saman í sjóðandi sumarhita fram að keppni. Þeir feðgar voru að steypa Miklubrautina og Guðmundur vildi fá að fara út rétt fyrir sinn keppnisdag. Ekki féll það í góðan jarðveg hjá íþróttafulltrúa ríkisins. mbl.is/Árni Sæberg Peter Carleton, alias Kári Marðarson Inn í þessa atburðarás alla fléttast sagan af Kára Marðarsyni, hinum bandaríska Peter Carleton sem lyfti grettistaki meðal annars í að snúa lyftuheitum í ólympískum lyftingum yfir á íslensku. „Hann var í námi í norrænum fræðum í háskólanum, tók sér nafnið Kári Marðarson upp á íslensku og var mjög þekktur hérna, skrifaði pistla um listir og málfar, tók fyrir íslensk skáld, Stein Steinarr og fleiri, og hann þýddi öll þessi lyftingahugtök, hugsaðu þér það. Hann var Kaliforníumeistari sjálfur, kom til okkar '62 og við lærðum rosalega mikið af honum, hann var alveg frábær,“ segir Guðmundur frá. Carleton, eða Kári, kom á æfingar til þeirra nýbökuðu íslensku lyftingamannanna upp í ÍR og deildi þar af visku sinni. „Það var enginn sérstakur þjálfari, við vorum bara sjálflærðir og fengum bara punkta hingað og þangað. Af og til fórum við suður á Keflavíkurflugvöll, við höfðum heyrt af lyfturum þar