Deila Eins og fjallað var um á þessum vettvangi í liðinni viku ­hefur Morgunblaðið fjallað að undanförnu um þá staðreynd að enginn áhugi er meðal danskra og hollenskra ráðamanna á að samþykkja að Ísland, eitt aðildarríkjanna, fengi varanlegar undanþágur frá hinni sameiginlegu sjávar­útvegsstefnu ef til aðildar að Evrópusambandinu kæmi. Kveðið hefur við sama tón á írska þinginu og þau sjónarmið raunar einnig verið látin í ljós á vettvangi Evrópuþingsins. Þetta eru allt miklar fiskveiðiþjóðir sem hafa hagsmuni sem máli skipta þegar kemur að sjávarútvegi og í mörgum tilfellum eru þeir andsnúnir íslenskum hagsmunum. Þetta er ekki síst ­fréttnæmt sökum þess að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utan­ríkis­ráðherra hefur látið í veðri vaka að í samtölum hennar við ráðamenn aðildarríkjanna hafi komið fram ríkur vilji til þess að koma til móts við hagsmuni Íslendinga með alls kyns undanþágum, varan­legum undanþágum, sér­lausnum og aðlögunarfresti í sjávarútvegsmálum. Þetta er ekki síst ­fréttnæmt sökum þess að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utan­ríkis­ráðherra hefur látið í veðri vaka að í samtölum hennar við ráðamenn aðildarríkjanna hafi komið fram ríkur vilji til þess að koma til móts við hagsmuni Íslendinga með alls kyns undanþágum, varan­legum undanþágum, sér­lausnum og aðlögunarfresti í sjávarútvegsmálum. © Aðsend mynd (AÐSEND) Þetta tal hefur kveikt þá hugmynd hjá sumum að hugsan­lega væri hægt að komast lengra með sjávarútvegsmálin en síðast. Þá var ekki einu sinni hægt að opna þann kafla, þar sem íslensk stjórnvöld voru á engan hátt reiðu­búin að gangast undir hina sameiginlegu sjávarútvegsstefnu. Hinn möguleikinn er auðvitað sá að ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur sé reiðubúin að slá af fyrri kröfum komi til aðildarviðræðna við Evrópusambandið. Um það er ekkert vitað, enda stendur ekki til að leyfa Íslendingum að kíkja ofan í þann pakka sem geymir samningsmarkmið ríkis­stjórnarinnar í aðildarviðræðum við ESB. Eins og fram hefur komið í Morgunblaðinu hafa hollensk stjórnvöld alfarið hafnað því að Rob Jetten forsætisráðherra eða fulltrúar hans hafi sagt íslenskum stjórnvöldum að Ísland gæti fengið undanþágur, sérlausnir eða varanlega undanþágu frá sameiginlegri fiskveiðistefnu ESB. *** Þessi eindregna afstaða hollenskra stjórnvalda, auk línunnar frá Dublin og Kaupmannahöfn, setur þjóðaratkvæðagreiðsluna í allt annað samhengi, eins og öllum má vera augljóst. Hin áleitna spurning er hvers vegna ríkisstjórnin vill blása lífi í aðildarviðræður sem runnu út í sandinn á sínum tíma. Hvað hefur breyst? Augljóst er að engin breyting hefur orðið á afstöðu mikilvægra aðildarríkja ESB þegar kemur að aðild Íslands og sjávarútvegsmálunum. Í þessu ljósi verður að teljast undarlegt að fréttastofa Ríkis­útvarpsins hafi enn ekkert fjallað um þennan flöt málsins og ekki sýnt honum nokkurn áhuga. Væntanlega verður engin breyting þar á fyrr en Patrekur Jaime tekur málið upp í hinu sérstaka hlaðvarpi Sama viðtalið um ESB, sem er framlag ríkismiðilsins til málefnalegrar umræðu um aðild í aðdraganda atkvæðagreiðslunnar í ágúst. *** Meira af ríkismiðlinum. Í síðustu viku náðist samkomulag milli framkvæmdastjórnar ESB og íslenskra stjórnvalda um að framlengja sérlausn Íslands vegna millilandaflugs innan viðskiptakerfis sambandsins með losunarheimildir (ETS) um þrjú ár, eða til ársins 2030. Björn Malmquist, fréttaritari Ríkisútvarpsins í Brussel, skrifaði frétt um þetta á vef ríkismiðilsins. Framsetning hans var býsna ólík fréttum annarra miðla. Fyrirsögn á fréttaskýringu hans um málið var þessi: ETS-undanþágur fyrir flugsamgöngur framlengdar um þrjú ár fyrir Ísland. Í kjölfarið segir í fréttinni: „Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins ­leggur til að undanþága Íslands varðandi losunarheimildir í ETS-kerfinu verði framlengd um þrjú ár. Undanþágan átti að renna út um næstu áramót. Stjórnvöld hafa þrýst á um framlengingu eða varanlega lausn.“ Ísland er ekki á neinni „undanþágu“ frá ETS-kerfinu, heldur er um að ræða sérlausn sem var veitt til þess að gefa Íslendingum svigrúm til að aðlaga sig að kerfinu. Þrátt fyrir þessa „undanþágu“ hafa íslensk fyrirtæki þurft að greiða milljarða vegna ETS-kerfisins og sér ekki fyrir endann á því. Í ágætri frétt Agnars Más Mássonar um málið á Vísi er haft eftir Þorgerði Katrínu utan­ríkisráðherra: „Þetta eyðir mikilli óvissu fyrir flugið okkar og sýnir að mínu mati svart á hvítu að Evrópusambandið er til­búið til að koma til móts við sérstakar aðstæður þegar þær eru til staðar og það hlustar á markvissa hagsmunagæslu þegar hún er sett fram eins og við gerðum í nákvæmlega þessu.“ Það er óneitanlega sérstakt að utanríkisráðherrann tali um þetta sem merki um vilja ESB til að taka tillit til sérstakra aðstæðna hér á landi, þar sem einungis er um að ræða framlengingu á fresti sem veittur var til endanlegrar aðlögunar að ETS-kerfinu. Enda spyr Agnar Már utanríkisráðherrann hvers vegna varanleg lausn hafi þá ekki fundist nú. Í fréttinni segir: „Spurð hvers vegna ekki hafi fengist varanleg lausn svarar hún: „Hvort sem okkur líkar það betur eða verr, þá erum við fyrir utan Evrópusambandið. En það sem við náðum þá fram er þessi framlenging sem var ekki sjálfgefin.“ Hún segir að ef Íslendingar kjósi hinn 29. ágúst að hefja aðildarviðræður við ESB á ný verði þetta eitt af áherslumálunum við samningaborðið. „Þá verður þetta auðvitað eitt af okkar áhersluatriðum, að fá varanlega lausn í þágu íslenskra hagsmuna og sem tekur tillit til þeirra aðstæðna sem við búum við og okkar atvinnulífs,“ segir Þorgerður Katrín.“ Fyrst utanríkis­ráðherrann er reiðubúin að segja nú að eitt af áhersluatriðum íslenskra stjórnvalda í aðildar­viðræðum við Evrópusambandið verði að fá varanlega lausn frá ETS-kerfinu, væntan­lega einnig fyrir skipaflutninga, ætti að vera sjálfsagt mál að hún upplýsi hverjar áhersl­urnar verði í öðrum málaflokkum, og þá sérstaklega þeim sem ekki var hægt að opna í aðildar­viðræðunum sem runnu út í sandinn á sínum tíma, svo sem þeim sem snerta landbúnað og sjávarútveg. *** Heimsmeistaramótinu í knattspyrnu lauk á sunnudagskvöld þegar Spánn tryggði sér titilinn í annað sinn í sögunni og Argentínumenn, með Lionel Messi í fararbroddi, sátu eftir með sárt ennið. Fréttastofa ríkismiðilsins hlóð í lauflétta upphitun fyrir leikinn í hádegisfréttum á sunnudaginn með því að ræða við Viðar Halldórsson, prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands, um mótið. Viðtalið var stórkostlegt. Félagsfræðiprófessorinn er ósammála þeim sem þótti mótið hafa verið skemmtilegt. „Ég er ekki sammála því, ég held að það sé margt í þessu móti sem hafi ekki verið sérstaklega gott,“ sagði ­Viðar og kvað VAR-­dómgæsluna hafa valdið sér miklum heila­brotum. Hann kvartaði jafnframt yfir alls konar samsæris­kenningum „sem hafa farið á flot um að einhverjum sé hampað á kostnað annarra“. © EPA (EPA) Það er eins og Viðari og fréttamanni RÚV hafi verið mikið í mun að halda einmitt slíkum samsæriskenningum á lofti. Í endursögn á vef RÚV segir: „Það er kannski ekki endilega mikið traust til staðar. Við sjáum það í öllum ­þessum samsæriskenningum. Þær bera þess merki að það er ekki traust vegna þess að fólk hefur ekki trú á því að það sé allt með felldu.“ Sem dæmi um lífseiga samsæriskenningu er nefnd sú kenning að FIFA vilji að Argentínumenn vinni mótið til að fullkomna arfleifð Lionels Messi. Þetta sjáist á dómgæslunni, en ekki síður leikjaniðurröðuninni, en bent hefur verið á að leið Argentínumanna í úrslitin hafi verið þægilegri en gengur og gerist. Og auðvitað gátu félags­fræðiprófessorinn og fréttamaðurinn ekki staðist að sækja samlíkingu til Ólympíuleikanna í Berlín á tímum Adolfs Hitlers og Þriðja ríkisins: „Pedro Sánchez, forsætisráðherra Spánar, ­verður einnig á leiknum. Talsverð spenna hefur ríkt milli hans og Trumps undanfarna mánuði, sem sagðist meðal annars vilja reka Spán úr NATO. Viðar segir erfitt að segja til um hvað gerist þegar leiðtogarnir mætast í kvöld. „Það hefur andað köldu milli þeirra. Sánchez er búinn að vera gagnrýnandi Trumps og Trump hefur skotið á hann oft og tíðum. Trump verður líklega í kringum Infantino þegar hann afhendir sigurlaunin og það verður kannski vandræðalegra fyrir hann ef Spánn vinnur heldur en Argentína. Þetta gerðist nú líka á Ólympíuleikunum 1936 þegar Hitler mætti ekki til að taka í höndina á Jesse Owens, en það er önnur saga.““ Fjölmiðlarýni er einn af föstum ritstjórnardálkum Viðskiptablaðsins. Þessi pistill birtist fyrst í blaðinu sem kom út 22. júlí 2026.