Hvaða skoðun sem menn kunna að hafa á því hvort hagsmunum Íslands sé best borgið innan vébanda Evrópusambandsins eða ekki er grundvallaratriði að málið sé rætt út frá efnahagslegum staðreyndum en ekki tilfinningum. Áhugafólk um að íslensk stjórnvöld ljúki aðildarviðræðunum sem ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttir stofnaði til á sínum tíma birti myndskeið á samfélagsmiðlum í síðustu viku. Hópurinn kallar sig Sjá og í myndbandinu fullyrðir Margrét Rós Sigurðardóttir, varaborgarfulltrúi Viðreisnar, að kaupmáttur sé mun meiri í Svíþjóð en á Íslandi. Þá fullyrðingu rökstyður hún með því að bera saman hversu margar mjólkurfernur er hægt að kaupa fyrir lágmarkslaun í Svíþjóð annars vegar á Íslandi hins vegar. Var sá samanburður í myndskeiðinu Íslandi mjög í óhag – enda var stuðst við verð sem á sér enga stoð í veruleikanum og er 62% hærra en mjólkin kostar úti í búð um ­þessar mundir. Myndskeiðið var fjarlægt af samfélagsmiðlum samdægurs eftir að Viðskipta­blaðið fjallaði um þessa meinlegu villu í framsetningu. Vísir fylgdi málinu eftir. Í frétt miðilsins um málið segir orðrétt: „Margrét Rós segir að þrátt fyrir að ekki hafi verið farið rétt með mjólkurverð breyti það ekki tilgangi myndskeiðs­gerðarinnar. Aðalatriðið hafi verið að sýna fram á að þótt laun séu lægri í Svíþjóð, þá fari minni peningur í mat þar en á Íslandi, byggt á persónulegri reynslu hennar af búsetu þar.“ Er þetta boðlegur málflutningur? Óháð „persónulegri reynslu einstaklinga“ úti í bæ tala hinar efnahagslegu stað­reyndir sínu máli. Ráðstöfunar­tekjur eru mun hærri á Íslandi og verðlag sem hlutfall af ráðstöfunartekjum er mun hagstæðara hér á landi en í Svíþjóð – og í raun í evrópsku samhengi. „Persónuleg reynsla“ einhverra einstaklinga, sem vita ekki einu sinni hvað mjólkin kostar úti í búð hér á landi, breytir engu um þessar staðreyndir. Þetta myndskeið er lýsandi fyrir málflutning þeirra sem telja að hagsmunum Íslands sé best borgið með því að ganga í Evrópusambandið. Fyrir því kunna að vera einhver skynsamleg rök en þau hafa hreinlega ekki heyrst í aðdraganda komandi þjóðaratkvæðagreiðslu. Þeir sem tala fyrir aðild þurfa að útskýra fyrir þeim sem efast hvers vegna ríku landi á borð við Ísland sem stendur í fremstu röð í öllum evrópskum samanburði þegar kemur að verðmætasköpun, lífskjörum, velsæld og jöfnuði er betur borgið sem örþjóð í ríkjabandalagi sem á sjálft í miklum erfiðleikum sem ekki sér fyrir endann á? Hvers vegna eiga íslenskir skattgreiðendur að borga tugi milljarða á ári hverju til þess að tilheyra ríkjabandalagi með afar óljósum ávinningi svo ekki sé sterkar að orði kveðið? Hvaða vandamálum stöndum við Íslendingar frammi fyrir sem við getum ekki leyst án aðkomu Brusselvaldsins? Þeir sem tala fyrir aðild þurfa enn fremur að útskýra fyrir öðrum hvers vegna nú sé rétti tíminn til þess að ljúka aðildarviðræðunum sem ríkisstjórn Jóhönnu og Steingríms J. Sigfússonar hóf og sigldu í strand örfáum árum síðar. Ástæða þess að hvorki gekk né rak með þær viðræður var að ekki var hægt að opna lykilkafla fyrir hagsmuni Íslendinga á borð við kaflana um sjávarútvegsmál og innanríkismál. Það hefur ekkert komið fram sem ­gefur til kynna að hægt verði að opna sjávar­útvegskaflann annað en óljóst tal ráðherra í ríkisstjórninni um að samningsstaða okkar sé svo sterk um þessar mundir og íþróttatal Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttir utanríkisráðherra um að „menn verði að setja kassann út“. Staðreynd málsins er sú að ráðamenn í Danmörku, Hollandi og á Írlandi hafa lýst því yfir opinberlega að ekki komi til greina að Ísland fái undanþágu frá hinni sameigin­legu fiskveiðistefnu sambandsins komi til aðildar. Ef menn telja sér trú um það að þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snúist bara um einhvern pakkaleik verða þeir sömu að gera sér grein fyrir því að allir vita hvað er í þeim pakka. Afar litlar líkur eru á því að íslenska þjóðin myndi taka við slíkum pakka á endanum. Þá stendur eftir spurningin til hvers eigi að taka frá orku stjórnkerfisins næstu árin í samningaviðræður sem allir vita að munu á endanum sigla í strand. Það er að segja nema samnings­markmið núverandi ríkisstjórnar séu önnur en þeirrar sem hóf vegferðina, en sem kunnugt er hafa ráðherrar ríkisstjórnarinnar verið ófáanlegir til að upplýsa almenning um þann þátt málsins. Þessi leiðari birtist í Viðskiptablaðinu sem kom út 22. júlí 2026.