Staða Íslands er öfundsverð í flestu samhengi. Laun eru með þeim hæstu í heimi, kaupmáttur er mikill, erlend eignastaða þjóðarbúsins hefur sjaldan verið sterkari, lífeyrissjóðskerfið er vel fjármagnað og skuldsetning ríkissjóðs er hófleg. Á þetta bendir Jón Sigurðsson, forstjóri fjárfestingarfélagsins Stoða, í bréfi sem sent var til hluthafa ásamt hálfsársuppgjöri félagsins á dögunum. Í ljósi þessarar sterku stöðu segir Jón miður hversu oft umræðan beri þess merki að hér sé allt í kaldakoli. Þrátt fyrir þessa sterku stöðu, og að hluta til vegna hennar, sé verðbólga og vaxtastig þó of hátt. Á undanförnum árum hefur Jón, ásamt því að fara yfir gang mála hjá félögunum sem mynda meginþorra eignasafns Stoða, farið yfir sýn sína á efnahagsmálin hér á landi og fjallað um málefni sem hafa áhrif á almenna hagsæld. Í bréfinu kveðst hann hafa orðið var við meiri umræðu um mörg þessara málefna, sem skýrist að hluta til af þjóðaratkvæðagreiðslunni í lok mánaðar um hvort hefja skuli aðildarviðræður við Evrópusambandið. Því telji hann rétt að fjalla um nokkur þessi atriði. Skorta virðist vilja frá stjórnvöldum Jón gefur lítið fyrir útskýringar stjórnvalda um að ástæða hárrar verðbólgu og vaxta sé fákeppni, óeðlilega mikill hagnaður fyrirtækja og mikil fólksfjölgun sem rekja megi til vaxtar í lágframleiðni atvinnugreinum. Vissulega sé vöruverð oft hátt en það skýrist í mörgum tilfellum af háum opinberum gjöldum, tollum og virðisaukaskatti. Vaxtastig taki svo mið af stýrivöxtum auk þess sem íslenskir bankar búi við mun þyngri skattlagningu og eiginfjárkröfur en erlend fjármálafyrirtæki. Allt séu þetta atriði sem stjórnvöld geti haft bein áhrif á en skorta virðist vilja til að breyta þeim. „Þegar arðsemi íslenskra fyrirtækja er skoðuð er ekkert sem bendir til þess að um ofsagróða sé að ræða. Þvert á móti hefur arðsemi og samkeppnisstaða íslenskra fyrirtækja átt undir högg að sækja, meðal annars vegna aukinnar gjaldtöku hins opinbera, hárra launa og hás vaxtastigs. Skort á aukinni framleiðni má frekar rekja til aukinna umsvifa ríkisins, styttingar vinnuvikunnar og stöðnunar í framleiðni hins opinbera,“ bendir Jón á. Verðbólga hafi reynst þrálátari en væntingar stóðu til og mælst 5,3% í júlí samanborið við 3,7% í nóvember sl. Sú þróun sé vonbrigði enda hafi eitt helsta markmið ríkisstjórnarinnar verið að ná verðbólgu aftur niður í 2,5% verðbólgumarkmiðið. Það skipti þó töluverðu máli að horft sé til þess sem skýrir hækkunina. Greining á undirliðum verðbólgunnar sýni að hækkunina megi nær alfarið rekja til þátta sem séu óháðir innlendri eftirspurn á tímabilinu, svo sem hækkunar opinberra gjaldskráa, hækkunar flugfargjalda, útsöluáhrifa og hækkandi hrávöruverðs í kjölfar átakanna við Persaflóa. Verðbólgan sé því að verulegu leyti afleiðing ytri aðstæðna og ákvarðana hins opinbera fremur en of mikillar eftirspurnar í hagkerfinu. Jafnframt hafi aðferðafræði við mælingu á húsnæðislið í vísitölu neysluverðs líklega verið breytt á versta mögulega tímapunkti. „Mikilvægt er að dýpka umræðu um aðferðafræðina og skoða hvaða leið er best til að meta þær verðhækkanir sem raunverulega eru að eiga sér stað í hagkerfinu. Það skýtur að minnsta kosti skökku við að húsnæðiskostnaður mælist enn til töluverðrar hækkunar, meðal annars vegna aukins vægis húsaleigu í verðbólgumælingum, á sama tíma og sölutími fasteigna lengist, framboð eykst og raunvirði fasteignaverðs lækkar. Hækkandi húsaleiga er síðan drifin áfram að miklu leyti af háu vaxtastigi sem getur þannig unnið gegn markmiðinu um að ná verðbólgu niður.“ Nánar er fjallað um málið í Viðskiptablaðinu sem kom út í morgun. Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér .