Lögregla hefur enn ekki nýtt heimild til að setja rafræn ökklabönd á eltihrella. Stundum vita þolendur ekki hver gerandinn er – og dæmi eru um að einn og hinn sami hrelli fjölda fólks. „Við erum að fá svona 60-80 mál á ári,“ segir Marta Kristín Hreiðarsdóttir, deildarsérfræðingur hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Fjöldi mála segir ekki alla söguna – því í einu máli geta falist mörg brot. „Ef það er t.d. einn gerandi en fimm einstaklingar, þá teljast það sem fimm brot,“ segir Marta Kristín. Fara á milli og finna sér nýja þolendur „Svo erum við líka með dæmi um að sami einstaklingurinn fer á milli, gerandinn fær sér nýjan og nýjan brotaþola.“ Eru þetta raðeltihrellar? „Já og nei. Ég veit ekki hvort það að segja rað sé rétt, því það er ekki þannig að hann taki við næsta þegar einn hættir. Hann getur verið með marga í takinu.“ Fimmta hvern dag, allan ársins hring, fær lögreglan á höfuðborgarsvæðinu að meðaltali eitt eltihrellamál inn á sitt borð. Dæmi eru um fjöldaeltihrella og stundum eru engin tengsl á milli þolanda og geranda. Nýta ekki heimild til að setja ökklabönd á eltihrella Karlar eru hátt í 90% gerenda og konur um 70% þolenda. Framan af voru mál sem þessi ekki skráð sérstaklega hjá lögreglu en það breyttist 2021 þegar ákvæði um umsáturseinelti var bætt inn í hegningarlögin. Tölur um fjölda þeirra sem hafa verið ákærðir og/eða dæmdir fyrir brot sem þessi liggja ekki fyrir og lögregla hefur enn ekki nýtt heimild síðan í vor til að fylgjast rafrænt með eltihrellum. En hver hrellir hvern? „Milli 50-60% mála eru mál sem við myndum flokka sem heimilisofbeldi. Langstærstur hluti þeirra mála eru fyrrverandi makar eða núverandi makar og það er oft í kringum sambandsslit,“ segir Marta Kristín. Foreldrar hrella börn og börn hrella foreldra Þá fær lögregla til sín mál þar sem foreldrar reyna að hafa óvelkomin samskipti við börn sín. Og öfugt - því lögregla fær til sín mál þar sem börn áreita foreldra sína með ýmsum hætti. Og svo eru það hin 40-50 % – þar sem fólk tengist ekki fjölskylduböndum. „Það getur t.d. verið á milli nágranna, vinnufélagi, vinur, það getur verið viðskiptavinur fyrirtækja. Það getur verið áreiti gagnvart opinberum starfsmönnum vegna starfa þeirra,“ segir Marta Kristín. Ýmsar aðferðir Birtingarmyndir ofbeldisins eru margar. Gerandi gæti t.d. sent þolanda tugi, jafnvel mörg hundruð tölvupósta á dag eða hringt ítrekað í hann. Þá er algeng aðferð að stofna gerviaðganga á samfélagsmiðlum, elta fólk, sitja um heimili þess og senda gjafir eða aðrar óumbeðnar sendingar. Þá er ýmis konar rakningarbúnaður gjarnan notaður til að hrella fólk, hann festur á bíla þess og lausamuni og fylgst með fólki með ýmsum smáforritum. „Þetta hefur gífurleg áhrif á hversu öruggur þú upplifir þig,“ segir Marta Kristín. Stundum ekki vitað hver gerandinn er Spurð hvort lögregla þekki til tilvika þar sem gerandinn er óþekktur, þ.e.a.s. að ekki sé vitað til þess að tengsl séu á milli geranda og þolanda, segir hún svo vera. „Í sumum tilvikum eru engin eða mjög lítil tengsl á milli og í einhverjum tilvikum er ekki vitað hver gerandinn er.“ Er þessi málaflokkur, þessi tegund brota, tekinn nógu alvarlega í samfélaginu? „Það má alltaf gera betur þar,“ segir Marta Kristín.