Þrátt fyrir að stuðnings­menn aðildar Ís­lands að ESB hafi lofað þjóðinni miklum efna­hags­legum ávinningi gegn því að Evrópu­sam­bandið fari með stóran hluta löggjafar­valds og hluta dóms­valds hér­lendis benda hreyfingar á fjár­málamörkuðum ekki til þess að fjár­festar geri ráð fyrir upp­töku evru hér­lendis á næstu árum. Sér­fræðingar á fjár­mála­markaði sem Við­skipta­blaðið ræddi við segja enga stefnu sjáan­lega í við­skiptum með krónu eða skulda­bréf sem bendi til þess að markaðsaðilar telji evruna handan við hornið. Það eru aðrir kraftar að verki á ís­lenska markaðinum um þessar mundir, en fjár­festar virðast hafa litla trú á því að Ís­land sé að fara að taka upp evru á næstu fimm árum að minnsta kosti. Fjár­festar á gjald­eyris­markaði eru ekki sammála um hvort krónan muni veikjast eða styrkjast verði niður­staðan sú að hefja aðildar­viðræður við ESB. Flestir virðast þó gera ráð fyrir að gengið verði fremur stöðugt óháð niður­stöðunni. Raun­gengi krónunnar er hátt um þessar mundir og ytri skil­yrði ís­lenska hag­kerfisins hagstæð. Til að mynda er verð á meðal annars fiski­mjöli og áli sögu­lega hátt, sem styður við út­flutnings­tekjur og þar með gengi krónunnar. Við þurfum að lækka vexti sjálf til að taka upp evru. Fjölmargir stuðnings­menn ESB hafa lofað lágum vöxtum eða ítrekað borið saman húsnæðislána­vexti er­lendis og hér­lendis og komist að þeirri niður­stöðu að með upp­töku evru yrðu vextirnir hér þeir sömu. Ekki jafn­margir hafa tekið það fram að til að taka upp evru þurfa ríki meðal annars að upp­fylla Maastricht-skil­yrðin um verðbólgu, ríkis­fjár­mál og langtíma­vexti. Þá þarf gjald­miðillinn að hafa verið í evrópska gengis­sam­starfinu ERM II í að minnsta kosti tvö ár án al­var­legrar spennu eða gengis­fellingar. Langtíma­vextir ríkis mega þar að auki ekki vera meira en tveimur pró­sentu­stigum hærri en í þeim þremur ESB-ríkjum sem standa sig best hvað verðstöðug­leika varðar. Þetta er mikilvægt vegna þess að röð at­burða verður þá önnur en stundum mætti ætla af um­ræðunni. Ís­land getur ekki fyrst tekið upp evru og notað síðan evruna til að leysa verðbólgu- og vaxta­vandann. Landið þarf að ná veru­legum árangri við að koma verðbólgu, langtíma­vöxtum og efna­hags­legu ójafn­vægi niður áður en upp­taka evru kemur til greina. Stór hluti þeirrar efna­hags­legu aðlögunar sem nauð­syn­leg er til að komast inn í evru­sam­starfið þarf að eiga sér stað áður en evran kemur til sögunnar. Kon­ráð S. Guðjóns­son hag­fræðingur hefur bent á þetta í ný­legri greiningu á þróun vaxta í ríkjum sem hafa gengið í ESB. Hann skoðaði síðustu fjórar stækkanir sam­bandsins og komst að því að vaxta­munur við evru­svæðið hefði vissu­lega minnkað í meiri­hluta til­vika, en breytingin væri langt frá því sjálf­virk og að jafnaði fremur lítil. Í ríkjunum sem gengu inn árið 2004 minnkaði langtíma­vaxta­munurinn að meðaltali um tæpt hálft pró­sentu­stig þegar þrjú ár fyrir inn­göngu voru borin saman við þrjú ár eftir hana. Í öðrum til­vikum minnkaði munurinn ekki eða jókst. Niður­staða Kon­ráðs er að vaxta­stig ráðist fyrst og fremst af efna­hags­aðstæðum og hag­stjórn hvers ríkis. „Meðulin eru þau sömu hvort sem gjald­miðillinn heitir króna eða evra,“ skrifar hann og á þar við þau hag­stjórnar­tæki sem þarf að beita til að ná niður verðbólgu og vöxtum. Áður en Ís­land gæti tekið upp evru þyrfti landið, að hans mati, ein­mitt að sýna í verki að það gæti náð hvoru tveggja niður. Nánar er fjallað um málið í Viðskiptablaðinu . Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér.