Þingmönnum Norðausturkjördæmis fækkar um þrjá og þingmönnum Norðvesturkjördæmis um einn ef tillögur starfshóps um endurskoðun kosningakerfisins ná fram að ganga. Á móti fjölgar þingmönnum í Kraganum – nágrannasveitarfélögum Reykjavíkur – um fjóra. Þingmannafjöldi Reykvíkinga og Suðurkjördæmis yrði óbreyttur. Starfshópnum var falið að koma með tillögur að því hvernig mætti jafna vægi atkvæða á landinu, án þess að þurfa að ráðast í stjórnarskrárbreytingar. Fréttastofa óskaði eftir tillögum starfshópsins. Hverjir skipuðu starfshópinn? Ólafur Þ. Harðarson, prófessor í stjórnmálafræði, var formaður hópsins. Þorkell Helgason, prófessor í stærðfræði. Hann hefur um árabil verið helsti sérfræðingur þjóðarinnar (og stjórnvalda) í kosningakerfum. Stutt er síðan hann gaf út bókina Kosningafræðarinn , heildaryfirlit yfir aðferðir við sætaúthlutun. Sigrún Helga Lund, prófessor í tölfræði. Hópurinn leggur til mikla fjölgun jöfnunarsæta, úr 9 í 27, (en fækkun kjördæmakjörinna sæta á móti) og telur að með því megi tryggja fullt jafnræði atkvæða. Það er, að þingsætaskipting flokka yrði í öllum tilvikum sú sama og ef landið væri eitt kjördæmi. Eins og rakið var í frétt RÚV um kosningakerfið í fyrra hefur fjöldi jöfnunarsæta ekki dugað til að tryggja jafnræði í nýlegum þingkosningum, árin 2013, 2016, 2017 og 2021. Eftir því sem pólitíska landslagið hefur breyst og stjórnmálaflokkum fjölgað verður erfiðara að rétta hlut flokka með níu jöfnunarsætum, eins og nú er. Hvað er jöfnunarsæti? Jöfnunarsæti er þingsæti sem er ráðstafað til flokks til að reyna að tryggja að þingsætafjöldinn hans á landsvísu sé í samræmi við atkvæðafjölda. Alls eru níu jöfnunarsæti á Alþingi, sem er skipt á milli kjördæmanna. Tökum dæmi af flokki sem hefur fengið 10% atkvæða á landsvísu. Hann ætti líklegast „skilið“ að fá að minnsta kosti sex þingmenn (því 10% af 63 eru 6,3). Ef hann fær aðeins fimm kjördæmakjörna þingmenn, á hann að líkindum að fá eitt jöfnunarsæti – til að rétta af stöðuna. Jöfnunarsætið getur í raun lent í hvaða kjördæmi sem er. Árangur annarra flokka, og atvik sem má telja algjörar tilviljanir, hafa áhrif á það. Þannig getur flokkur lent í því að fá jöfnunarsæti í allt öðru kjördæmi en hann ætti það „mest skilið“. Gott dæmi er Samfylkingin árið 2016, sem fékk þrjá þingmenn, alla í landsbyggðarkjördæmum. Í síðustu þingkosningum, árið 2024 dugði það þó til. Það er, þingsætaskiptingin var sú sama og ef landið hefði verið eitt kjördæmi (með 5% þröskuldi). Ólafur Þ. Harðarson, prófessor í stjórnmálafræði og formaður starfshópsins, hefur margsinnis sagt að fjölga þyrfti jöfnunarsætum til að tryggja að þau þjóni tilgangi sínum til fulls. Víða um land er þó ótti við frekari samþjöppun valds á suðvesturhorninu. Tillögurnar þrjár eru hér að neðan: