Innlent | Morgunblaðið | 14.2.2026 | 6:55 Legurými staðið til boða í mánuði Rúmin standa tóm á Klíníkinni á meðan deildir spítalans eru yfirfullar og sjúklingar eru frammi á gangi. mbl.is/Karítas Að jafnaði fimmtán til tuttugu legurými hafa staðið ónotuð á degi hverjum í Klíníkinni Ármúla undanfarna mánuði. Læknamiðstöðin, sem fer ört vaxandi, hefur haft tök á því að lyfta undir með Landspítalanum, stytta bið eftir skurðaðgerðum, létta álaginu af bráðamóttökunni og jafnvel aðstoða við fráflæðisvandann, en þessi samstarfsmöguleiki hefur ekkert verið nýttur. Í nóvember sendu forsvarsmenn miðstöðvarinnar bréf á bæði spítalann og heilbrigðisráðuneytið um hvernig Klíníkin gæti veitt stofnuninni liðsinni. Í gær dró loks til tíðinda þegar bæði spítalinn og ráðuneytið lýstu áhuga á að ræða grundvöll samstarfs. Í millitíðinni hafa sjúklingar legið á göngum stofnunarinnar, bráðalegudeildir staðið yfirfullar, sjúklingar verið vistaðir í bílskúr spítalans og starfsmenn bráðamóttökunnar sent frá sér neyðarkall – starfsmenn sem sumir hverjir hafa nú greinst með berkla. „Ef þetta heldur áfram þá bugast starfsfólkið á bráðamóttökunni og hvar stöndum við þá? Ég segi þetta með höndina á hjarta – við erum ekki samkeppnisaðili Landspítalans. Það skiptir okkur öll máli sem störfum hér á Klíníkinni að Landspítalinn sé vel virkur og sinni sínu starfi. Við erum bara komin á þann stað að við verðum öll að hjálpast að og það þarf að nýta öll úrræðin sem eru til staðar í kerfinu og bæta þau. Þá held ég að það sé mikið betra að einbeita sér að heilbrigðisþjónustu en hótelrekstri,“ segir Hjálmar Þorsteinsson, forstöðumaður lækninga og sérfræðingur í bæklunarlækningum hjá Klíníkinni, við Morgunblaðið. Skurðaðgerðir henta best Klíníkin Ármúla tók til starfa fyrir tíu árum en hún er eina einkarekna skurðaðgerðaþjónusta landsins sem hefur leyfi til reksturs legudeildar. Á henni starfa í dag hátt í hundrað starfsmenn, fjórar skurðstofur eru þar til reiðu og 33 legurými. Miðstöðin bætti í sumar við sig fimm þúsund fermetrum af húsnæði í Ármúla, sem samið var um árið 2022. Starfsemin er hægt og rólega að byggjast upp, starfsmannahópurinn að stækka, og er nú stefnt á að opna tvær skurðstofur í viðbót, sem gerist hugsanlega í ágúst. „Ástæðan fyrir því að Klíníkin getur boðið upp á legurýmin er sú að við erum ekki búin að skala starfsemina upp,“ útskýrir Kristján Jón Jónatansson framkvæmdastjóri Klíníkurinnar. Enn sé óákveðið hvers konar aðgerðir verði framkvæmdar í skurðstofunum tveimur og á meðan eru legurýmin, sem eiga að nýtast í tengslum við þá starfsemi, laus. „Við höfum otað þessari hugmynd að Landspítalanum, alveg frá því á síðasta ári. Við erum ekki með allt starfsfólk klárt en ég veit líka, ég þekki mitt starfsfólk, það væru allir boðnir og búnir að koma og aðstoða, leggja þetta auka á sig, ef kallið kæmi,“ bætir hann við. Hvaða þjónustu getið þið veitt þannig að þið léttið undir með spítalanum? „Það þarf að vera samtal um það hvað hentar best fyrir Landspítalann. Við erum búin að byggja þessa einingu í kringum okkar skurðstofur. Skurðsjúklingar eru það sem við kunnum best og erum best í. Slík þjónusta myndi passa auðveldast inn í okkar starfsemi. Þar eru margar leiðir í þessu,“ segir Hjálmar og nefnir að hægt væri að gera samkomulag um að Klíníkin tæki að sér viss bráðatilvik þar sem þörf væri á skurðaðgerð, til að mynda vegna beinbrots. Þannig gæti sjúklingur farið með sjúkrabíl á bráðamóttökuna þar sem hann fengi greiningu og ef svo bæri undir yrði hann sendur beint á Klíníkina þar sem aðgerð yrði framkvæmd. Sjúklingurinn myndi síðan klára meðferðina hjá Klíníkinni, ekki spítalanum. Þannig þyrfti viðkomandi ekki að bíða á bráðamóttökunni eftir því að komast í aðgerð og síðar vera í legu á spítalanum. Þá gæti Klíníkin tekið við sjúklingum sem komast ekki að á hjúkrunarheimilum en þurfa ekki á spítalainnlögn að halda, og þannig aðstoðað við fráflæðisvandann. Kristján og Hjálmar eru þó sammála um að þjónusta læknamiðstöðvarinnar myndi nýtast best fyrir skurðaðgerðir, og þá fyrst og fremst bæklunaraðgerðir. „Forstjóri Landspítalans [Runólfur Pálsson] sagði á fimmtudag að bara það sem af væri þessu ári, þá hefði þurft að fresta 29 skurðaðgerðum, þau frestuðu í fyrra 123. Í þessu sama viðtali talaði hann jafnframt um að fresta enn frekar aðgerðum til að nýta legurýmin undir bráðamóttökuna,“ bendir Kristján á. Hvað eruð þið með mikið svigrúm núna til að taka við sjúklingum? Þetta er ekki bara spurning um pláss heldur líka starfsfólk. „Við erum með 33 legurými í það heila hér í húsinu, við erum með tvær aðskildar legudeildir. Við erum að jafnaði með í notkun, miðað við starfsemina í dag, tólf legurými á degi hverjum. Þannig að við erum með 15 til 20 rými daglega sem við getum nýtt í þetta verkefni,“ segir Kristján. Hvað gætuð þið verið fljót að bregðast við kallinu? „Það er nefnilega málið, við gætum gert það með stuttum fyrirvara,“ segir hann. Kostar að gera ekkert Hjálmar segir ákveðna tregðu í kerfinu þegar kemur að því að finna lausnir og koma á samstarfi. En af hverju er þetta að gerast svona hægt? „Er þetta ekki bara spurning um fjármagn,“ svarar Kristján og heldur áfram: „En við verðum líka að horfa á þetta frá fleiri áttum. Það kostar líka að gera ekki neitt. Þegar menn eru að spara fjármagn og fólk sem kemst ekki í aðgerð verður óvinnufært og dettur af vinnumarkaði, það er bæði beinn og samfélagslegur kostnaður sem hlýst af því,“ segir Kristján. Væruð þið reiðubúin að taka við sjúklingum í næstu eða þarnæstu viku? „Númer eitt, tvö og þrjú er alla vega að samtalið fari af stað. Svo fer þetta svolítið eftir því hver ósk ríkisins er. En ég get alveg sagt það – að það eru hreinar línur, ef það er vilji ríkisins að koma í samstarf og reyna að leysa úr þessu með þeim úrræðum sem við höfum, þá gerum við allt sem í okkar valdi stendur til þess að það gerist mjög fljótt,“ segir Kristján og Hjálmar tekur undir. „Það er ekkert eðlilegt þegar það er verið að lýsa ástandinu [á bráðamóttökunni], að það séu ekki rýmingarleiðir sem eru færar og það eru lausir súrefniskútar í rýmum þar sem getur komið upp bruni. Þú þarft að koma fólki út og þetta fólk er oft ekki sjálft færanlegt. Ég held að við þurfum ekki að rökræða það, ástandið á bráðamóttökunni er á engan hátt boðlegt. En það er ekki að ástæðulausu. Það er fullt af ákvörðunum sem gera það að verkum að ástandið er eins og það er,“ segir Hjálmar og heldur áfram: „Við rákum sólarhrings hjartamóttöku, Hjartagáttina, henni var lokað og öllum stefnt niður á bráðamóttöku. Það er fullt af ákvörðunum sem eru búnar að leiða til þess að við erum á þessum stað í dag. Þetta er ekki bara tilviljun.“ Biðtíminn margfaldast Fulltrúar Landspítalans heimsóttu Klíníkina á síðasta ári og fengu þar kynningu á aðstöðunni sem þar var í boði. Í kjölfar heimsóknarinnar sendi læknamiðstöðin bréf á bæði spítalann og ráðuneytið í nóvember þar sem hugmyndir voru settar fram um hvernig hún gæti létt undir með spítalanum. Kom þar m.a. fram að Klíníkin gæti tekið við skurðaðgerðum Landspítalans. Viðbrögðin við bréfinu voru þó ekki mikil. Í viðtali við Morgunblaðið á fimmtudaginn sagði Gunnar Ágúst Beinteinsson, framkvæmdastjóri rekstrar- og mannauðssviðs Landspítalans, að biðin eftir hjálp á bráðamóttökunni hefði margfaldast á síðustu árum. Þannig hefðu að jafnaði tíu til tuttugu beðið eftir þjónustu á bráðamóttökunni fyrir þremur til fjórum árum, en í dag væri fjöldinn á bilinu fimmtíu til sextíu. Á sama tíma væru ríflega 110 manns á spítalanum sem ættu í raun að vera á hjúkrunarheimilum, ekki á sjúkrahúsi. Hann sagði spítalann aldrei hafa séð álíka tölur. „Spítalinn er nánast búinn að gera allt sem hann getur. Við erum bæði búin að fjölga þeim sem bíða á bráðamóttökunni og allar deildir, bráðalegudeildir, eru á rauðu stigi. Fyrir tíu dögum fóru þær yfir rauða stigið af því að við urðum að biðja þær um að taka enn fleiri, þá vorum við með fólkið í bílskúrnum á bráðamóttökunni,“ sagði Gunnar. Þann sama dag sagði Runólfur Pálsson forstjóri Landspítala í kvöldfréttum Sýnar að til skoðunar væri að leigja hótelrými tímabundið til að létta undir með starfsemi bráðamóttökunnar. „Ég ætla að vera hreinskilinn. Mér var misboðið,“ segir Hjálmar, spurður hvernig það hafi verið að hlusta á þann málflutning, í ljósi þess að hvorki Landspítalinn né ráðuneytið hafði þá svarað bréfi Klíníkurinnar. Í gær höfðu svo fulltrúar Landspítalans og heilbrigðisráðuneytisins loks samband. Samkvæmt upplýsingum Morgunblaðsins hafa bæði ráðuneytið og fulltrúi Landspítalans lýst áhuga á að ræða grundvöll samstarfs. Verða hugmyndirnar ræddar frekar þessa helgi. Á meðan standa legurýmin tóm. „Ég held að við þurfum að horfast í augu við það sem þjóð að ástandið í dag er dýrasti kosturinn. Það er bara þannig,“ segir Hjálmar. Kristján Jón Jónatansson framkvæmdastjóri Klíníkurinnar og Hjálmar Þorsteinsson, forstöðumaður lækninga og bæklunarlæknir. mbl.is/Karítas Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Innskráning Gleymt lykilorð? Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Setja um 200.000 íslenskar rósir á markað í febrúar Hefur hannað vörur úr roði í 40 ár Berklar „morðenglar mannkyns“ Þjóðin þarf breiða sátt, ekki úlfúð Eldheit og ástfangin íslensk pör Samferða þjóðinni til farsældar Endurskoða ber umferðarskipulag við Höfðabakka Fleira áhugavert Hvernig mun framtíð Evrópu og Bandaríkjanna líta út? Fleiri vistheimilabörn