Verðbólgu­horfur hafa versnað veru­lega frá síðustu spá Seðla­bankans og skammtíma­verðbólgu­væntingar hafa hækkað. Þetta kemur fram íPeninga­málum og skýrir hvers vegna peninga­stefnu­nefnd Seðla­bankans ákvað að hækka vexti um 0,25 pró­sentur í gær, þrátt fyrir að hag­kerfið væri farið að kólna. Í yfir­lýsingu nefndarinnar segir að verðbólga hafi verið yfir 5% það sem af er ári og mælist nú 5,2%. Þar segir einnig að verðbólgu­væntingar hafi hækkað, einkum til skamms tíma. Spáir 5,5% verðbólgu í lok árs Stærsta talan í nýrri spá Seðla­bankans er að verðbólga er nú talin verða 5,5% á fjórða árs­fjórðungi. Í febrúar­spánni var gert ráð fyrir 3,8% verðbólgu á sama tíma. Á þriðja árs­fjórðungi er nú spáð 5,2% verðbólgu, saman­borið við 4,0% í febrúar. Á öðrum árs­fjórðungi er spáð 5,0% verðbólgu, í stað 4,2% áður. Þetta er mikil breyting á skömmum tíma og þýðir að verðbólgan verður þrálátari en Seðla­bankinn taldi fyrir aðeins þremur mánuðum. Bankinn gerir nú ráð fyrir að verðbólga fari undir 4% um mitt næsta ár og nái ekki verðbólgu­mark­miði fyrr en í byrjun árs 2028. Olía, flug­far­gjöld og mat­væli Breytingin skýrist ekki af einum þætti. Seðla­bankinn segir verðbólgu­horfur hafa versnað í kjölfar átakanna við Persaflóa. Bein áhrif hærra olíu­verðs hafi þegar komið fram í hærra elds­neytis­verði, en við bætast óbein áhrif í gegnum hærri flug­far­gjöld, hærra alþjóð­legt mat­væla­verð og aukinn flutnings­kostnað. Á sama tíma er inn­lend verðbólga enn mikil. Undir­liggjandi verðbólga hefur aukist og var 4,4% í apríl, eftir að hafa verið um 4% lengst af í fyrra. Þetta er ástæðan fyrir því að Seðla­bankinn getur ekki ein­fald­lega horft fram hjá olíu­skellinum sem tíma­bundnum utan­á­liggjandi áfallaþætti. Þegar verðbólga hefur verið mikil lengi og væntingar hækka aukast líkur á að kostnaðar­hækkanir berist áfram út í verðlag og launa­kröfur. Væntingar heimila hærri en markaðarins Í Peninga­málum kemur fram að markaðsaðilar vænta þess að verðbólga verði 3,9% eftir eitt ár. Það er 0,2 pró­sentum hærra en í janúarkönnun Seðla­bankans. Eftir tvö ár vænta markaðsaðilar 3,1% verðbólgu, óbreyttrar frá síðustu könnun. Heimili og fyrir­tæki eru svartsýnni. Stjórn­endur fyrir­tækja vænta 4% verðbólgu eftir tvö ár og heimili gera ráð fyrir 4,7% verðbólgu. Báðir mæli­kvarðar hafa hækkað um hálfa pró­sentu frá sama tíma í fyrra. Hækki verðbólgu­væntingar getur það gert verðbólguna þrálátari, þar sem fyrir­tæki verð­leggja frekar inn kostnaðar­hækkanir og launafólk gerir meiri kröfur í kjara­samningum. Kjara­samningarnir verða próf­raun Verðbólgu­spáin hefur beina tengingu við vinnu­markaðinn. Í Peninga­málum kemur fram að miðað við spá bankans séu 70% líkur á að verðbólga verði meiri en 4,7% á þriðja árs­fjórðungi. Það er viðmið sem skiptir máli fyrir for­senduákvæði kjara­samninga og er tvöfalt lík­legra en í febrúar­spá bankans. Í hnot­skurnar­kafla Peninga­mála segir að grunn­spáin geri ráð fyrir að endur­skoðunarákvæði kjara­samninga virkist í ágúst en að samningum verði ekki sagt upp. Verði þeim hins vegar slitið og samið um meiri launa­hækkanir geti það leitt til þess að efna­hags­um­svif gefi meira eftir og verðbólga verði enn þrálátari. Seðla­bankinn er í raun að segja að verðbólgan sé nógu há til að kjara­samningarnir fari í upp­nám, en vonast til að aðilar vinnu­markaðarins bregðist ekki þannig við að verðbólgu­vandinn lengist enn frekar. Til­búin að hækka meira Peninga­stefnu­nefndin var skýr í yfir­lýsingu sinni. Hún telur rétt að hækka vexti vegna verri verðbólgu­horfa og hárra verðbólgu­væntinga. Hún segist jafn­framt til­búin að herða taum­haldið enn frekar til að tryggja hjöðnun verðbólgu að mark­miði, þótt það gæti hægt enn frekar á efna­hags­um­svifum. Það er harður tónn. Seðla­bankinn sér fram á minni hag­vöxt og meira at­vinnu­leysi en áður, en telur samt að verðbólguáhættan sé það mikil að ekki sé hægt að slaka á. Niður­staðan er sú að verðbólgan er aftur orðin aðal­vandinn í hag­spánni. Ekki vegna þess að hag­kerfið sé of heitt, heldur vegna þess að ytri kostnaðar­skellir, miklar launa­hækkanir og hækkaðar væntingar geta haldið verðbólgunni of lengi yfir mark­miði.