Fjár­málaáætlun ríkis­stjórnarinnar fyrir árin 2027 til 2031 byggir á for­sendum sem þegar hafa brostið og því sé óskiljan­legt að ekki eigi að upp­færa hana áður en hún verður samþykkt. Þetta segir Guðlaugur Þór Þórðar­son, þing­maður Sjálf­stæðis­flokksins, í að­sendri grein í Morgun­blaðinu í dag. Hann segir fjár­málaáætlun ríkisins eiga að vera eitt mikilvægasta hag­stjórnar­tæki stjórn­valda. Hún eigi að sýna hvernig stjórn­völd hyggist for­gangs­raða, halda utan um út­gjöld, tryggja sjálf­bærni ríkis­fjár­mála og skapa trúverðug­leika gagn­vart heimilum, fyrir­tækjum og þeim sem fjár­magna ríkis­sjóð. „Þess vegna er al­var­legt þegar fjár­málaáætlun er lögð fram á for­sendum sem liggur fyrir að hafa þegar brostið,“ skrifar Guðlaugur. Hann bendir á að þrennt hafi breyst frá því að fjár­málaáætlunin var lögð fram og allt hafi það bein áhrif á af­komu ríkis­sjóðs. Í fyrsta lagi hafi hag­vaxtar­horfur versnað. Fjár­málaáætlunin hafi gert ráð fyrir 2,2 til 2,4% hag­vexti á tíma­bilinu 2027 til 2031, en nýjasta spá Seðla­bankans geri ráð fyrir 1,8% hag­vexti árið 2027. Minni hag­vöxtur þýði minni um­svif í hag­kerfinu og veikari tekju­grunn ríkis­sjóðs. Guðlaugur gagn­rýnir að fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið hafi ekki lagt fram upp­fært mat á því hversu mikið lakari hag­vaxtar­horfur lækki tekjur ríkisins. Í öðru lagi hafi at­vinnu­leysis­horfur versnað. Í nefndaráliti meiri­hluta fjár­laga­nefndar komi fram að spá Seðla­bankans um at­vinnu­leysi árið 2027 hafi hækkað úr 4,3% í 5,0%. Þar komi einnig fram að hvert stig í at­vinnu­leysi geti vegið 9 til 10 milljarða króna í út­gjöldum ríkis­sjóðs. Að mati Guðlaugs þýðir hækkun at­vinnu­leysis­spárinnar um 0,7 stig að staða ríkis­sjóðs versni um 6,3 til 7,0 milljarða króna á út­gjalda­hliðinni, áður en tekið er til­lit til áhrifa á skatt­tekjur. Í þriðja lagi hafi Alþingi sjálft breytt einni af for­sendum fjár­málaáætlunarinnar. Í henni var gert ráð fyrir sparnaði vegna frum­varps um styttingu bótatíma­bils at­vinnu­leysis­trygginga. Breytingar á frum­varpinu í meðförum Alþingis leiði hins vegar til þess að gjöld ríkis­sjóðs lækki ekki jafn mikið og áætlunin gerði ráð fyrir. Þar muni 1,2 milljörðum króna árið 2027 og 3,7 milljörðum króna ár­lega til loka áætlunar­tíma­bilsins. Guðlaugur segir að áður en fjár­laga­vinnan fyrir árið 2027 sé hafin blasi því við að af­koman hafi versnað. Aðeins tvö út­gjalda­leg at­riði, aukið at­vinnu­leysi og minni sparnaður vegna breytinga á at­vinnu­leysis­tryggingum, geti numið 7,5 til 8,2 milljörðum króna árið 2027. Þá sé ótalinn tekju­missir vegna minni hag­vaxtar. Þetta skipti miklu máli vegna þess að mark­mið ríkis­stjórnarinnar um halla­laus fjár­lög árið 2027 byggi á afar litlu svigrúmi. Í fjár­málaáætluninni sé gert ráð fyrir aðeins 1,1 milljarðs króna af­gangi A1-hluta ríkis­sjóðs árið 2027, eða um 0,0653% af áætluðum heildar­tekjum. Minnstu frávik geti þurrkað þann af­gang út. Sjá einnig Aukinn halli hjá hinu opinbera „Nú liggur fyrir að frávikin eru ekki lítil. Þau eru marg­föld áætlaður af­gangur,“ skrifar Guðlaugur. Hann gagn­rýnir meiri­hluta fjár­laga­nefndar fyrir að leggja ekki til að fjár­málaáætlunin verði upp­færð. Í nefndaráliti meiri­hlutans sé raunar viður­kennt að ekki liggi fyrir heild­stætt mat á öllum þeim for­sendu­breytingum sem orðið hafi frá því að áætlunin var lögð fram. Samt sé lagt til að hún verði samþykkt óbreytt. „Það er óskiljan­legt,“ skrifar Guðlaugur. Hann segir fjár­málaáætlun ekki vera óska­lista heldur trúverðugan grunn fjár­laga. Ef for­sendur bresti þurfi að bregðast við. Annars glatist trúverðug­leiki ríkis­fjár­mála og með honum veikist baráttan við verðbólgu og háa vexti. Guðlaugur segir mark­mið ríkis­stjórnarinnar um halla­laus fjár­lög árið 2027 í sjálfu sér gott en góð mark­mið þurfi að styðjast við raun­hæfar for­sendur og raun­veru­legar að­gerðir. Hann gagn­rýnir ríkis­stjórnina jafn­framt fyrir að tala um aðhald og stöðug­leika en boða á sama tíma skatta­hækkanir og samþykkja út­gjaldaákvarðanir sem auki sjálf­virkni í ríkisút­gjöldum. Sér­stak­lega varar hann við lög­festri vísitölu­tengingu al­manna­trygginga. Bætur al­manna­trygginga nemi um 30% af út­gjöldum ríkis­sjóðs og þegar svo stór hluti út­gjalda hækki sjálf­krafa eftir verðlagi eða launum minnki svigrúm Alþingis til að for­gangs­raða. Guðlaugur segir það ekki sama og að standa vörð um vel­ferðar­kerfið. Þvert á móti geti slík sjálf­virkni grafið undan sjálf­bærni þess til lengri tíma. Skattahækkanir enda í verðlagningu Þá gagn­rýnir hann fyrir­hugaðar skatta­hækkanir, meðal annars lækkun endur­greiðslu­hlut­falls virðis­auka­skatts vegna íbúða­bygginga, hækkun sértækra skatta á fjár­mála­fyrir­tæki og hækkun virðis­auka­skatts á hluta ferðaþjónustu. Hann segir lægra endur­greiðslu­hlut­fall vegna íbúða­bygginga geta þrengt að upp­byggingu á húsnæðis­markaði á sama tíma og húsnæðis­kostnaður sé eitt stærsta áhyggju­efni heimila. Hærri skattar á fjár­mála­fyrir­tæki hverfi ekki út í loftið heldur skili sér að lokum í verðlagningu fjár­magns til heimila og fyrir­tækja. Þá geti hærri skattar á ferðaþjónustu komið fram í hærra verði, minni eftir­spurn eða lakari rekstrar­for­sendum, sér­stak­lega utan höfuð­borgar­svæðisins og utan háannar. „Skatta­hækkanir eru ekki sjálf­krafa tekjuöflun. Þær geta dregið úr um­svifum, fjár­festingu, at­vinnu og verðmæta­sköpun. Það er sér­stak­lega vara­samt þegar hag­kerfið er að kólna,“ skrifar Guðlaugur. Hann segir Sjálf­stæðis­flokkinn hafa lagt fram til­lögur sem byggist á lægri álögum, ein­földun, aukinni skil­virkni, sam­einingu stofnana, bættri lausa­fjár­stýringu, aðhaldi í rekstri og sölu ríkis­eigna til að greiða niður skuldir og lækka vaxta­byrði ríkis­sjóðs. Að mati Guðlaugs á Alþingi ekki að af­greiða fjár­málaáætlun sem byggir á úreltum for­sendum. Minni­hlutinn fari fram á að fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neytið upp­færi töflur áætlunarinnar með hlið­sjón af nýrri efna­hags­spá, þannig að Alþingi og þjóðin sjái raun­veru­lega stöðu opin­berra fjár­mála. „Þjóðin á rétt á því að sjá stöðuna eins og hún er, ekki eins og ríkis­stjórnin vonar að hún verði,“ skrifar Guðlaugur.