EFTIR ÖRN PÁLSSON Fyrir nokkru sendi ég frá mér grein „ Ufsinn – vannýttur stofn “. Þar vakti ég athygli á miklum verðmætum sem færu forgörðum vegna vanveiði á ufsa. Tugir þúsunda tonna vantaði á hverju ári upp á að heimildir skiluðu þeim afla sem leyfilegt var að veiða. Verðmæti þess afla kringum 40 milljarðar. Tímabilið náði yfir síðastliðin 5 fiskveiðiár. Til að draga úr þessari sóun hefur Landssamband smábátaeigenda lagt til að ufsaafli dagróðrabáta, sem veiddur væri á króka og í net teldist hvorki til krókaaflamarks né aflamarks. Við frekari skoðun á þeim mikla mismun á ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar og afla vöknuðu spurningar. Sú áleitnasta snerist um hversu gott væri að geyma fiskinn í sjónum og njóta ávaxtanna síðar meir í verðmætari fiski. Örn Pálsson, framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda. Vísindin hafa sagt okkur að fari veiði umfram ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar leiði það til lægri ráðgjafar á næstu árum og að stjórnun veiðanna teljist óábyrg svo fátt eitt sé upptalið. Það er því ekki nema von að spurt sé: Lýtur ufsinn einhverjum öðrum lögmálum en þorskur og ýsa? Ráðgjöfin fyrir yfirstandandi fiskveiðiár byggist á endurskoðaðri aflareglu. Í tækniskýrslu Hafró um ufsa frá 12. júní sl. segir: „ Árið 2025 var aflareglu stjórnvalda breytt og nú er aflamark sem sett 20% af stærð viðmiðunarstofns (ufsi fjögurra ára og eldri) án sveiflujöfnunar þar sem mat á viðmiðunarstofni er byggt á stofnþyngdum í stað aflaþyngda áður “. Hlutfall ráðgjafar á tímabilinu hefur að meðaltali verið 26% af veiðistofni, hæst í 30%. Hlutfall afla hefur hins vegar verið langt um lægra aðeins 18% og fór niður í 13% á síðasta fiskveiðiári. Þegar meðaltal aflatalna í ufsa á tímabilinu er skoðað kemur í ljós að þriðjung vantar upp á leyfilegan heildarafla (44% á fiskveiðiárinu 2024/2025) sem ákveðinn er samkvæmt ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar. Miðað við það sem geymt hefur verið í sjónum og sagt hefur verið um uppbyggingu fiskistofna hér við land hefði viðmiðunarstofninn átt að rjúka upp. Jafnframt hefði veiðanleiki átt að fylgja sömu formúlu, allt vaðandi í ufsa. Það hefur ekki gerst. Nýjasta útspil um ráðlagðan heildarafla er skerðing um 16%. Í skýrslunni segir „Afli á sóknareiningu (CPUE) hjá botnvörpuflotanum sýnir verulegan breytileika og hefur lækkað mikið frá hámarkinu 2018. Síðustu 3 ár hefur afli á sóknareiningu verið sá lægsti síðan 2011.“ Ráðlagður heildarafli hefur á engan hátt fylgt afla á sóknareiningu. Vísindamenn á hafi úti hafa bent á það í langan tíma. Ráðgjöfin í ár þokast nær upplifun þeirra. Höfundur er framkvæmdastjóri Landssambands smábátaeigenda.