200 mílur | Morgunblaðið | 8.9.2026 | 10:30 Upplýsingar úr hafi eru okkar gullkista „Á traustum hafrannsóknum að byggja og fiskað samkvæmt því,“ segir Eggert Benedikt Guðmundsson. mbl.is/Sigurður Bogi Sigurður Bogi Sævarsson [email protected] Setja bókamerki „Nýting á auðlindum hafsins á að vera sjálfbær og án þess að ganga á höfuðstól náttúrunnar. Í því skyni þarf vísindalegt starf. Fylgjast þarf vel með stöðu fiskistofna og lífríkinu almennt í hinu stóra samhengi, þar sem hlýnun andrúmsloftsins hefur mikil og vaxandi áhrif,“ segir Eggert Benedikt Guðmundsson sem í ágústlok var skipaður forstjóri Hafrannsóknastofnunar. Hann hafði sinnt því starfi síðustu mánuði settur í embættið. Hann er því orðinn mörgu kunnugur í fjölbreyttu starfi stofnunarinnar, þar sem gildir að hrapa að engu heldur rannsaka og kynna svo niðurstöðurnar svo taka megi skynsamlegar ákvarðanir. Miðar áfram í þekkingarleit „Þekking okkar á ástandi sjávar og stöðu fiskistofnanna verður sífellt betri, enda er stöðugt verið að safna ítarlegri gögnum og vinna úr þeim. Við getum eðlilega ekki svarað því nákvæmlega hver staðan í sjónum er og svo verður líka aldrei. En okkur miðar nokkuð áfram í þekkingarleit,“ segir Eggert Benedikt og heldur áfram: „Hjá Hafrannsóknastofnun er til gríðarstór gagnabanki með upplýsingum úr haf- og fiskifræðinni sem ná langt aftur í tímann. Þetta er okkar gullkista. Nú er unnið að því að koma sem mestu af þessum gögnum á staðlað form, samhliða því sem nýrra gagna er aflað. Þetta opnar til dæmis möguleika til að gervigreindin geti unnið úr þeim og komið með niðurstöður og ályktanir sem nýst geta í nútímanum. Hvað á að fara langt aftur í úrvinnslu upplýsinga verður að skoðast hverju sinni, en að tímalínur séu langar og að úr miklu sé að moða er alltaf til bóta í rannsóknum. Við fylgjumst líka með lífríki í ám og vötnum og metum sömuleiðis áhrif sjókvíaeldis á umhverfið.“ Kvíar á Arnarfirði. Eldi á laxi er nú orðið helsti atvinnuvegur Vestfjarða. Sótt í sjóinn með nýju sniði. mbl.is/Sigurður Bogi Vísindin aldrei 100% Áætlað er að sjávarútvegur skili beint í kringum 350 til 400 milljörðum króna á ári inn í íslenska hagkerfið. Þetta eru um 20% af öllum útflutningstekjum landsins og um 40% af vöruútflutningi, en um 98% af öllu íslensku sjávarfangi er flutt út á erlenda markaði. Iðnaður og ferðaþjónusta skila sömuleiðis miklu í þjóðarbúið, sem breytir þó ekki því að í sjávarútveginum er fjöregg Íslands falið og því gildir að draga ekki meira en drottinn gefur, eins og í gömlum húsgangi er kveðið. Og einmitt í því felst mikilvægi starfs Hafrannsóknastofnunar, sem meðal annars gefur út ráðgjöfina um leyfilegan hámarksafla fiskveiðiársins sem hefst jafnan 1. september. Hjá Hafró er margt undir á hverjum tíma og nú styttist í að mælingar fyrir næstu loðnuvertíð hefjist. Rannsóknartúr er tekinn á haustin og annar í byrjun nýs árs og strax eftir hann er veiðiráðgjöf gefin út. Nú þegar liggja fyrir fyrstu vísbendingar um stöðu loðnustofnsins og þær gefa tilefni til að ætla að næsta vertíð geti orðið í ríflegra lagi. „Sjálfsagt verður ráðgjöf um leyfilegan hámarksafla aldrei 100% nákvæm. Svo langt munu vísindin aldrei ná. En rannsóknirnar eru ítarlegar og hvað varðar bolfiskinn þá er grunnurinn í vor- og haustralli, þar sem rannsóknaskip og togarar fara saman til veiða í vísindaskyni. Svo koma margar aðrar rannsóknir og útreikningar inn í dæmið. Á þeim byggist ráðgjöf okkar sem er yfirfarin til dæmis í jafningjamati fiskifræðinga hjá ICES, Alþjóðahafrannsóknaráðinu, áður en hún er kynnt. Þetta er ferli þar sem margir koma að málum og þarna skiptir samráð við fólk í sjávarútveginum miklu máli. Fjöldi sjómanna, til dæmis skipstjórar, getur lagt margt gott til í umræðum,“ segir Eggert. Súrnun sjávar er áhyggjuefni Alls starfa um 200 manns hjá Hafrannsóknastofnun, þar af um 120 á höfuðstöðvunum í Hafnarfirði. Greitt úr netum og sá guli gripinn. Í túr á Eyjabátnum Kap VE, sem Vinnslustöðin gerir út. mbl.isÓskar Pétur Friðriksson Stofnunin er með starfsstöðvar og rannsóknarsetur á Hvanneyri, Hvammstanga, Ísafirði, Akureyri, Neskaupstað, Vestmannaeyjum, Selfossi og Grindavík og að auki áhafnir rannsóknaskipanna Árna Friðrikssonar HF og Þórunnar Þórðardóttur HF. Auk rannsókna á hafinu kringum landið er einnig fylgst með lífríki og veiði í ám og vötnum og fiskeldi; atvinnuvegi sem margir hafa mjög sterkar skoðanir á „Í dag er ástand hafsins mikið að breytast vegna hlýnunar. Sýrustigið í sjónum hækkar því hann dregur til sín mikið af því koltvíoxíði sem losað er út í andrúmsloftið. Efnakerfi sjávar breytist og þar með lífríkið. Súrnun sjávar er ekki minna áhyggjuefni en hlýnun andrúmslofts. Allt þetta þarf að skoðast í samhengi, svo sem tengsl milli tegunda og vistkerfið í heild. Stundum er til dæmis spurt hvort ráðlegt sé, þegar þorskurinn er að horast, að sækja svo mikið í loðnuna sem sé mikilvæg fæða þess gula. Þetta eru allt álitaefni sem þarf að vega og meta samkvæmt þeim aðferðum sem vísindafólk okkar kann og getur unnið út frá, séu gögn og mælingar til staðar,“ segir forstjórinn. Fiskað var samkvæmt rannsóknum Eggert tiltekur að sér sé margt kunnuglegt hjá Hafró frá þeim tíma þegar hann var forstjóri HB Granda sem nú heitir Brim. Samstarf milli sjávarútvegsins og vísindanna hafi alltaf verið traust og veiðiráðgjöfin nokkuð sem stóla mátti á. „Þegar ég stýrði stóru sjávarútvegsfyrirtæki var loðnuvertíðin alltaf mjög stór breyta í rekstrinum en vissulega háð mikilli óvissu. Botnfiskurinn var hins vegar stöðugri enda sótt á sjóinn eftir því hvaða kvóti var til staðar. Því sögðu mér reyndari menn í greininni, eins og Haraldur Sturlaugsson á Akranesi, að í apríl sæist gjarnan hvernig reksturinn kæmi út það árið. Auðvitað gat svo alltaf eitthvað gerst og breytt málavöxtum, til dæmis í efnahagslífinu, en stóra myndin lá fyrir strax að vori meðal annars vegna þess að á traustum hafrannsóknum var að byggja og fiskað samkvæmt því.“ Hver er hann? Eggert Benedikt Guðmundsson er fæddur árið 1963. Hann lauk meistaranámi í rafmagnsverkfræði frá Háskólanum í Karlsruhe í Þýskalandi árið 1990, MBA-prófi árið 1997 frá IESE-viðskiptaháskólanum í Barcelona og stjórnunarnámi (AMP) árið 2012 frá sama skóla. Eggert hefur fjölbreytta reynslu úr atvinnulífinu og var forstjóri HB Granda hf. á árunum 2005 til 2012. Eftir það var hann forstjóri N1 í þrjú ár. Frá 2022 til 2025 starfaði hann sem leiðtogi á sviði sjálfbærrar þróunar í forsætisráðuneytinu og áður forstöðumaður Grænvangs, samstarfsvettvangs stjórnvalda og atvinnulífs um grænar lausnir. Hann hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum, m.a. sem formaður Leikfélags Reykjavíkur og í ýmsum fyrirtækjum. Hann var jafnframt lengi formaður Karlakórs Reykjavíkur. Fáðu aðgang að þessari grein Með áskrift færðu fullan aðgang að öllum læstum greinum Árvakurs — vandað, fjölbreytt og traust efni, hvar og hvenær sem er. Þannig styður þú íslenska fjölmiðlun og hjálpar okkur að halda áfram að segja sögurnar sem skipta máli. Tryggðu þér aðgang núna. Skoða áskriftarleiðir Innskráning Gleymt lykilorð? Kennitala: Lykilorð: Ertu ekki með notendaaðgang? Fara í nýskráningu . Fáðu þér áskrift til að lesa áfram Þú ert innskráð(ur) sem ... en ert ekki með áskrift. Aðgangur að þessari frétt í fullri lengd krefst áskriftar að Morgunblaðinu, rafræns aðgangs á borð við vikupassa eða séráskriftar að viðkomandi efnisflokki á mbl.is. Kynntu þér áskriftarleiðirnar Ég er nú þegar áskrifandi Ég er ekki með notendaaðgang Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Blogga um frétt Nánar um málið í Morgunblaðinu Áskrifendur: Lesa blaðið hér Mest lesið Í gær Í vikunni „Algjört rof“ milli fólks og sjávarútvegs Eru að byrja á norsk-íslensku síldinni Þrjú skip Fisk Seafood með 291 tonn Meitlaði í texta tíma sem er horfinn Ennþá sumartíð fyrir austan Andlát: Óli Hjálmar Ólason Skýr rammi styðji við sjálfbærni Sér möguleika í vetrarsiglingum Íslenskur þari og hefðir Hong Kong Metár í vændum hjá fiskeldinu Meitlaði í texta tíma sem er horfinn Þrjú skip Fisk Seafood með 291 tonn Ennþá sumartíð fyrir austan Íslenskur þari og hefðir Hong Kong Skýr rammi styðji við sjálfbærni Metár í vændum hjá fiskeldinu Ný Hafbjörg væntanleg næsta sumar Áhöfn verður að hafa gilt vottorð Leiðangursskip flýja VSK-kerfið Dómsdagsspárnar stóðust ekki Andlát: Óli Hjálmar Ólason Dómsdagsspárnar stóðust ekki Leiðangursskip flýja VSK-kerfið Meitlaði í texta tíma sem er horfinn „Algjört rof“ milli fólks og sjávarútvegs Andanefju rak á land Strandveiðisjómenn brosa hringinn Áhöfn verður að hafa gilt vottorð Sér möguleika í vetrarsiglingum Íslenskur þari og hefðir Hong Kong Fleira áhugavert Segir ríkisstjórnina ekki sýna gott fordæmi Skorað á Þorgerði að segja af sér Bilið breikkar mest á Íslandi Lækkar heimildir en tímalínan helst óbreytt Afurðaverð » Afurð Dags. Meðalverð Þorskur, óslægður 7.9.26 726,91 kr/kg Þorskur, slægður 7.9.26 706,80 kr/kg Ýsa, óslægð 7.9.26 526,16 kr/kg Ýsa, slægð 7.9.26 554,52 kr/kg Ufsi, óslægður 7.9.26 355,80 kr/kg Ufsi, slægður 7.9.26 362,26 kr/kg Djúpkarfi 5.8.26 331,00 kr/kg Gullkarfi 7.9.26 250,53 kr/kg Litli karfi 1.9.26 5,00 kr/kg Blálanga, óslægð 6.9.26 232,00 kr/kg Fleiri tegundir » Nýjustu landanir » 8.9.26 Straumnes ÍS 240 Handfæri Þorskur 966 kg Samtals 966 kg 8.9.26 Elías Magnússon ÍS 9 Handfæri Ufsi 511 kg Þorskur 147 kg Langa 51 kg Karfi 6 kg Samtals 715 kg 8.9.26 Toppskarfur ÍS 417 Sjóstöng Þorskur 210 kg Ufsi 50 kg Samtals 260 kg 8.9.26 Lómur ÍS 410 Sjóstöng Þorskur 222 kg Samtals 222 kg 8.9.26 Kjói ÍS 427 Sjóstöng Þorskur 71 kg Samtals 71 kg Skoða allar landanir » Mest lesið Í gær Í vikunni „Algjört rof“ milli fólks og sjávarútvegs Eru að byrja á norsk-íslensku síldinni Þrjú skip Fisk Seafood með 291 tonn Meitlaði í texta tíma sem er horfinn Ennþá sumartíð fyrir austan Andlát: Óli Hjálmar Ólason Skýr rammi styðji við sjálfbærni Sér möguleika í vetrarsiglingum Íslenskur þari og hefðir Hong Kong Metár í vændum hjá fiskeldinu Meitlaði í texta tíma sem er horfinn Þrjú skip Fisk Seafood með 291 tonn Ennþá sumartíð fyrir austan