Eins og ítrekað hefur verið bent á á ­þessum vettvangi undanfarin misseri hafa forsendur þeirra fjármálaáætlana sem ríkis­stjórn Kristrúnar Frostadóttur ­hefur lagt fram verið í besta falli bjartsýnislegar og ákaflega ólíklegt að markmiðið um hallalaus fjárlög á næsta ári náist. Þetta er að raungerast eins og nýjar tölur Hagstofunnar um afkomu hins opinbera á fyrsta ársfjórðungi sýna glögglega. Hagstofan áætlar að hún hafi verið neikvæð um 23,7 milljarða króna, sem jafngildir 1,8% af vergri landsframleiðslu tímabilsins. Fjárlög þessa árs gera ráð fyrir um tuttugu milljarða króna halla en leiddar hafa ­verið líkur að því á þessum vettvangi að hann verði nær sextíu milljörðum þegar árið er yfirstaðið. Vissulega mun fjörutíu milljarða króna arðgreiðsla Kerecis vegna sölu á hugverka­rétti til móðurfélagsins skipta máli í þessu samhengi en hún breytir engu um hvert ríkisfjármálin stefna. Stjórnar­andstaðan hefur bent á þetta í umræðum um fjármála­áætlunina á Alþingi að undanförnu og sagt hana byggja á forsendum sem nú þegar eru brostnar. Hagvöxtur fer minnkandi og það ­veikir tekjugrunn ríkissjóðs. Á sama tíma fer atvinnuleysi vaxandi, sem hefur áhrif á útgjaldavöxtinn, sem og aðrar um­deildar aðgerðir ríkisstjórnarinnar á borð við það að tekjutengja bótagreiðslur almannatrygginga. Þróunin hefur hins vegar verið á einn veg að undanförnu: Horfur hafa ­versnað og fátt bendir til viðsnúnings á ­næstunni. Fjármálaáætlunin hefur því að öllum líkindum fjarlægst raunveruleikann, að minnsta kosti til skemmri tíma. Það bil sem fjármálaráðherra þarf að brúa til að skila hallalausum fjárlögum fyrir árið 2027 hefur breikkað. Stjórnarliðar hafa nú þegar svarað þeirri spurningu hvernig hið breikkandi bil í ríkis­fjármálunum verði brúað: með enn frekari skattahækkunum. Samtök fyrirtækja í fjármálaþjónustu stóðu ­fyrir ­opnum fundi í síðustu viku undir yfirskrift­inni „Enn hærri skattar, ­fyrir hvern?“ Þar tók Arna Lára Jóns­dóttir, þingmaður Samfylkingarinnar og for­maður efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis, þátt í pallborðsumræðum. Arna Lára sagði á fundinum: „Á fjárlögum er nú kominn um 800 ­milljarða halli og við verðum að bregðast við með því að sækja meiri tekjur og þá er ekkert óeðlilegt að horfa þangað sem ­gengur vel, og það gengur bara vel í fjármálakerfinu.“ Athygli vekur að lausnin sem formaður efnahags- og viðskiptanefndar sér við 800 milljarða uppsöfnuðum halla ríkissjóðs er ekki að endurskoða útgjaldahliðina ­heldur að „sækja meiri tekjur“. Vandinn er skilgreindur sem tekjuvandamál fremur en útgjaldavandamál. Með öðrum orðum virðist stóra planið hjá ríkisstjórninni vera að sækja peningana þar sem þeir eru og skeyta litlu um efnahagsleg áhrif skattlagningar­innar. Planið virðist vera að mæta versnandi afkomu ríkissjóðs með frekari skattahækkunum. Hættan við slíka nálgun er sú að hún dregur úr fjárfestingu, atvinnu­sköpun og hagvexti og veikir þar með þann tekjugrunn sem á að standa undir ríkisútgjöldunum. Ríkisstjórnin er þannig að heyja sömu baráttu og Sýsifos var dæmdur til forðum. Winston Churchill líkti því eitt sinn við mann sem stæði ofan í fötu og reyndi að lyfta sér upp með því að toga í handfangið þegar þjóð reynir að skattleggja sig til aukinnar velmegunar. Það er einmitt það sem ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur er að gera. Það er ein af þrálátustu mýtum stjórnmálaumræðunnar að hægt sé að láta „fyrir­tækin borga“ aukin ríkisútgjöld. Hagfræðin kennir hins vegar að fyrirtæki eru ekki endanlegir greiðendur skatta. Þau eru aðeins umgjörð utan um starfsmenn, viðskiptavini og eigendur. Þegar skattar eru hækkaðir á ­fyrirtæki birtast þeir að lokum sem hærra verð, lægri laun, færri störf eða minni ávöxtun. Hagfræðingar kalla þetta skattbyrði. Spurningin er ekki hvort fyrirtækið greiði skattinn heldur hver einstaklingurinn er sem ber kostnaðinn þegar upp er staðið. Þess vegna er villandi þegar stjórnmálamenn tala eins og hægt sé að skattleggja banka, útgerð eða önnur fyrirtæki án þess að áhrifin berist út í hagkerfið. Reikningurinn lendir alltaf á fólki. Ríkisstjórnin virðist trúa því að hægt sé að skattleggja sig til hallalausra fjárlaga. Reynslan bendir til hins gagnstæða. Þegar upp er staðið eru það ekki fyrirtækin sem borga. Það eru Íslendingarnir sem gera það. Þessi leiðari birtist fyrst í Viðskiptablaðinu sem kom út 17. júní 2026.