EFTIR ÁRNA SVERRISSON Ég vil byrja á því að þakka stjórnvöldum og Landhelgisgæslu Íslands fyrir fumlaus viðbrögð við að verjast fordæmalausum hótunum Paul Watson og fylgifólks hans um að stöðva löglegar hvalveiðar á yfirstandandi vertíð. Jafnframt skora ég á stjórnvöld að halda á lofti innanlands og á alþjóðavettvangi nauðsyn hvalveiða í ljósi þess hve fiskveiðar eru mikilvægar fyrir okkur Íslendinga. Við höfum mikla hagsmuni af því að hvalir séu veiddir til þess að halda jafnvægi í lífríki sjávar. Auk þess er sjálfsagt og eðlilegt að nýta afurðir hvala til matvælaframleiðslu, fóðurframleiðslu o.fl. Þar að auki skapar þessi atvinnuvegur fjölda starfa, skatttekjur til ríkisins, útsvar til sveitarfélaga ásamt gjaldeyristekjum. Stjórnvöld og stofnanir þeirra eiga að huga að nýtingu auðlinda okkar í nútíð og framtíð, standa með atvinnuvegunum og búa þeim lífvænleg skilyrði. Alþingi, ráðuneyti og eftirlitsstofnanir ríkisins eiga að vinna með fyrirtækjum með því að setja lög og reglur ásamt umgjörð sem fyrirtækin starfa innan. Þar þarf að gæta meðalhófs, leiðbeina og vinna með fyrirtækjum og fólkinu í landinu að því að gera hlutina á sem bestan hátt fyrir alla. Á undanförnum vertíðum hafa skipstjórar og áhafnir hvalveiðiskipanna ásamt starfsfólki Hvals hf. búið við óásættanleg skilyrði af hálfu yfirvalda, þrátt fyrir að hafa gert allt sem í þeirra valdi stendur til að uppfylla það sem fyrir þá er lagt. Það er engin leið að skilja af hverju stjórnvöld gera allt til að íþyngja starfseminni. Það þarf að eiga sér stað hugarfarsbreyting hjá stjórnvöldum. Þau þurfa að viðurkenna starfsemina, standa með henni og tryggja fyrirsjáanleika og eðlilega þróun veiða og vinnslu. Stjórnvöld verða að hætta að tala um að til standi að banna hvalveiðar. Við getum nýtt afurðirnar til manneldis, fóðurframleiðslu (mjöl) o.s.frv. Árni Sverrisson, formaður Félags skipstjórnarmanna. Allar lífverur jarðar búa yfir ákveðnum gáfum, allt frá þeim smæstu til þeirra stærstu. Að taka hvali út fyrir sviga með þeim hætti sem gert hefur verið er óskiljanlegt. Óheft fjölgun hvala mun að óbreyttu leiða til þess að fiskistofnum hnignar, sjávarútvegur dalar og hvalastofnar að lokum ekkert æti hafa. Við Íslendingar höfum mikla hagsmuni af því að lífríki í hafinu umhverfis Ísland sé í jafnvægi. Við nýtum fiskistofna samkvæmt vísindalegri ráðgjöf og algengt er veiði hvers fiskveiðiárs sé um 20% af viðmiðunarstofni. Hafrannsóknastofnun leggur til dæmis til að veiði á þorski verði á næsta fiskveiðiári um 200 þúsund tonn úr milljóna tonna stofni. En þorskur er langverðmætasti og mikilvægasti fiskistofn okkar. Sama gildir um aðra fiskistofna, veiðum er stýrt skv. vísindalegri ráðgjöf. Það skilja allir að lífverur hafsins þurfa fæðu til að lifa. Við tölum um fæðukeðju. Neðst í fæðukeðjunni eru plöntu- og dýrasvif, þörungar, svokölluð áta, bæði ljósáta og rauðáta. Á þessum lífverum lifa smærri fiskar. Stærri fiskar lifa á smærri fiskum og svo koll af kolli. Efst í fæðukeðjunni eru ýmsir hvalastofnar, skíðishvalir sem lifa að mestu á svifi, en innan um svifið eru aðrar fisktegundir, smáar og stórar, sem verða hvalnum að bráð. Einnig eru í hafinu tannhvalir sem lifa eingöngu á fiski, stærstur þeirra er búrhvalur en fjöldi þeirra er um 20 þúsund dýr. Ástæða þess að ég tel nauðsynlegt að veiða hvali er að hvölum hefur fjölgað mikið. Hvalir éta óhemjumagn af átu og fiski úr lífríkinu. Talið er að bara á Íslandsmiðum éti þeir yfir 6 milljón tonn, mest af átu en líka fiski. Hnúfubakar éta um 1,3 milljónir tonna. Athugið til samanburðar eru allar veiðiheimildir okkar 700 til 900 þúsund tonn á ári, þannig að hvalir éta mörgum sinnum meira en við veiðum. Vísindamenn okkar segja að hvalastofnar þoli vel að stundaðar séu sjálfbærar veiðar. Enginn mótmælir því að sumir hvalastofnar í heimshöfunum voru ofveiddir á 19. og 20. öld sem leiddi til þess að Alþjóðahvalveiðiráðið bannaði hvalveiðar árið 1982. Síðan hafa hvalastofnar stækkað mikið og við Íslendingar ásamt Norðmönnum, Japönum og fleiri þjóðum veiðum hvali með löglegum fyrirvörum sem eru sérstaklega tilgreindir innan sáttmála Alþjóða hvalveiðiráðsins. Langreyður er eina stóra hvalategundin sem við veiðum í dag. Stofninn er talinn stærri en 40 þúsund dýr í Norður-Atlantshafi. En árið 1987 var stofnstærðin talin 15 þúsund dýr. Veiðar eru heimilaðar á 150 dýrum sem er innan við 0,4% af stofnstærð. Stofninn þolir vel veiði á fleiri dýrum. Fjöldi hvala í sjónum hefur áhrif Skipstjórar fiskiskipa hafa í ræðu og riti viðrað áhyggjur sínar af fjölgun hvala, einkum hnúfubaks sem var alfriðaður árið 1955. Í rúm 70 ár hefur hann verið friðaður, stofninn hefur margfaldast, frá því að vera um 1.000 dýr fyrir um 40 árum, í að vera nú á bilinu 10 til 15 þúsund dýr. Fyrir um 20 árum voru nánast engir hnúfubakar við Íslandsstrendur að vetri til. Nú háttar svo til að skipstjórar eiga í vandræðum vegna fjölda þeirra. Hvalirnir fylgja eftir loðnugöngunni og valda vandræðum og skaða á veiðarfærum. En aðaláhyggjur manna eru af áti hvalanna á loðnu sem er undirstöðufæða þorsks. Þorskur og ýsa hafa verið að léttast undanfarin ár, þ.e.a.s. hver einstaklingur innan hvers árgangs er léttari, td. er 6 ára þorskur sem veiðist núna léttari en áður. Við þurfum alvarlega að huga að eftirfarandi: Rannsaka áhrif fjölgunar hvalastofna á lífríki sjávar. Auka þarf rannsóknir á samspili tegunda, fjölstofnarannsóknir. Framleiðni sjávar á plöntusvifi, dýrasvifi (átu) er ekki óendanlega mikil. Magnið fer eftir ýmsu, sjávarhita, seltu sjávar, sólarljósi o.fl. Hvalir eru efstir í fæðukeðjunni. Stýra þarf fjölda þeirra og nýta afurðir þeirra. Erum við farin að sjá þess merki í lífríki sjávar að við veiðum ekki hvali? Það er staðreynd að hvölum hefur fjölgað mikið. Það er staðreynd að stofnstærð loðnu og fleiri fisktegunda er minni. Það er staðreynd að fallþungi þorsks og ýsu er minni. Hvalveiðar, eins og aðrar veiðar, eiga að byggjast á vísindalegri ráðgjöf, bestu þekkingu og sjálfbærni stofna, en ekki tilfinningarökum. Áhrif hvala á vistkerfið: Hvalir éta milljónir tonna af átu, loðnu og öðrum fisktegundum. Hvalveiðar eru nauðsynlegar til að gæta jafnvægis í fæðukeðjunni. Atvinna og samfélagsleg áhrif: Hvalveiðar og vinnsla afurða skapar störf, skatttekjur og gjaldeyristekjur, auk afleiddra starfa í viðhaldi og þjónustu. Hægt væri að stórauka afleidda starfsemi með þróun á matvælum til manneldis og einnig á fóðri. Dýravelferð og tækniframfarir: Andstæðingar hvalveiða hafa gagnrýnt að ekki sé hægt að deyða dýrin á mannúðlegan hátt, eins hratt og mögulegt er. Það er beinlínis rangt, við hvalveiðar eins og aðrar veiðar verða frávik í algerum undantekningartilfellum. Í veiðiskipunum er búnaður til að aflífa dýrin með rafmagni, en stjórnvöld hafa ekki gefið leyfi til þess að hvorki prófa búnaðinn né nota hann. Gagnrýni á stjórnsýslu: Öllum er ljóst að stjórnvöld og stofnanir þeirra hafa ekki verið að liðka til með hvalveiðum og vinnslu. Allt virðist gert til að gera leyfishöfum erfitt fyrir. Þessu þarf að breyta. Hvalaskoðun og ímynd: Sumir telja að hvalveiðar og hvalaskoðun fari ekki saman. Reynslan sýnir annað. Það er okkar að sannfæra ferðafólk og erlenda aðila um að sýna því skilning að hvalveiðar eru nauðsynlegar fyrir framtíð okkar á Íslandi.