Í aprílbyrjun kynnti ríkisstjórnin tímabundnar efnahagsaðgerðir sem ætlað var að koma böndum á viðvarandi verðbólgu. Tilefni þeirra voru miklar hækkanir á heimsmarkaðsverði jarðefnaeldsneytis vegna stríðsátaka við Persaflóa. Fyrirséð var að þær myndu auka enn frekar á verðbólgu hér á landi sem þegar hafði magnast vegna gjaldskrárhækkana hins opinbera um áramótin. Aðgerðirnar voru þríþættar. Langmikilvægasta þeirra var tímabundin lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti úr 24% í 11%. Jafnframt voru kynnt áform um eflingu verðlagseftirlits og að loka svokölluðu „hleðslugati“. Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra. © Anton Brink (Anton Brink) „Með þessu vilja stjórnvöld leggja sitt af mörkum og setja fordæmi fyrir atvinnulífið til að stemma stigu við verðhækkunum. Vonandi verður þetta líka áskorun til fleiri þarna úti í samfélaginu að við förum út í verðlækkunarsumar, að okkur takist að hemja verðbólguna í sumar af því að það er svo mikið í húfi,“ sagði Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra þegar aðgerðirnar voru kynntar. Handstýrðar aðgerðir Lækkun virðisaukaskattsins tók gildi 1. maí og rennur út 31. ágúst. Þessi tímamörk voru ekki valin af handahófi. Endurskoðunarákvæði kjarasamninga virkjast í haust ef verðbólga mælist yfir 4,7%. Markmiðið var augljóst; að halda verðbólgunni undir þeim mörkum og koma þannig í veg fyrir að ákvæðið virkjaðist og friður á vinnumarkaði raskaðist. Að því leyti hafa aðgerðirnar skilað árangri. Eldsneytisverð hefur lækkað frá því þær voru kynntar og samkvæmt nýjustu verðbólguspá Landsbankans lækkaði eldsneytisverð um þrjú prósent milli mánaða. En það eru fyrst og fremst innlendir þættir eins og kostnaðarhækkanir hins opinbera sem hafa haldið verðbólgunni uppi. Þrátt fyrir það telja flestir greinendur nú líklegt að forsenduákvæði kjarasamninganna muni bresta og verðbólga mælist yfir fimm prósentum í haust. Viðvarandi óreiða Þar með ræðst árangur aðgerðanna ekki lengur eingöngu af innlendri verðþróun heldur einnig af því hvernig stríðsátökin við Persaflóa þróast á næstu vikum. Vopnahléið sem náðist eftir hernaðaraðgerðir Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran í lok febrúar, undir heitinu Operation Epic Fury , virðist nú vera úr sögunni. Donald Trump Bandaríkjaforseti hefur fyrirskipað nýjar árásir á írönsk skotmörk eftir að írönsk stjórnvöld gerðu árásir á flutningaskip sem fóru um Hormússund. Klerkastjórnin í Teheran hefur svarað með árásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjunum. Markmið hernaðaraðgerðarinnar var að knýja fram hrun klerkastjórnarinnar eða að minnsta kosti skapa aðstæður til nýs kjarnorkusamkomulags á forsendum Washington. Hvorugt virðist hafa gengið eftir. Þvert á móti hefur stjórn Teheran í reynd náð yfirráðum yfir skipaumferð um Hormússund og á í viðræðum við stjórnvöld í Óman um varanlega gjaldtöku fyrir umferð um sundið. Þróunin skiptir verulegu máli langt út fyrir Miðausturlönd. Hormússund er ein mikilvægasta orkuflutningaleið heims og um fimmtungur olíu í heimsviðskiptum fer þar um. Röskun á skipaumferð þar hefur því nær samstundis áhrif á heimsmarkaðsverð olíu og þar með verðbólgu víða um heim, þar á meðal á Íslandi. Ólíklegt verður að teljast að þessi óvissa hverfi áður en tímabundin lækkun virðisaukaskatts ríkisstjórnarinnar rennur út í lok ágúst. Líklegra er að næstu mánuðir einkennist af áframhaldandi átökum með tímabundnum hléum og sveiflum í olíuverði. Nánar er fjallað um málið í Viðskiptablaðinu . Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér .