Evrópa á nú aðeins þrjú félög í hópi 50 verðmætustu skráðu fyrir­tækja heims. Fyrir þremur árum voru þau níu. Þetta kemur fram í út­tekt danska við­skipta­blaðsins Børsen, sem byggir á sögu­legum gögnum frá Companies­market­cap. Þar kemur fram að hollenski ör­gjör­va­búnaðar­fram­leiðandinn ASML, breski bankinn HSBC og sviss­neska lyfja­fyrir­tækið Roche séu einu evrópsku félögin sem eftir standa í hópi 50 verðmætustu skráðra fyrir­tækja heims. Novo Nor­disk, sem lengi var verðmætasta félag Evrópu og eitt stærsta skráða félag heims, er fallið út úr hópnum. Á sama tíma hafa yfir­burðir bandarískra félaga aukist. Fimm stærstu tækni­fyrir­tæki Bandaríkjanna, Nvidia, App­le, Alp­habet, Micros­oft og Amazon, standa nú ein og sér undir um 16% af heildar­verðmæti hluta­bréfa­markaða heimsins. „Samþjöppunin á hluta­bréfa­markaði milli Evrópu og Bandaríkjanna hefur aldrei verið meiri,“ segir Mor­ten Niel­sen, hluta­bréfasér­fræðingur hjá Jyske Bank, í sam­tali við Børsen. Hann segir þróunina sögu­lega. Bandaríkin hafi byggt upp risa á sviði tækni og gervi­greindar sem Evrópa eigi erfitt með að keppa við. Gervi­greindin ræður för Skýringin liggur fyrst og fremst í tækni­geiranum. Verðmætustu félög heims eru nánast öll bandarísk tækni­fyrir­tæki og hafa hækkað mikið í verði vegna væntinga um vöxt í gervi­greind, skýja­lausnum, ör­gjörvum og gagna­verum. „Tækni­geirinn ræður för. Það er aðeins eitt evrópskt félag í hópi 40 stærstu fyrir­tækja heims. Það er ASML. Að öðru leyti er Evrópa í raun ekki með sterka stöðu í tækni, og það skýrir að miklu leyti hvers vegna bandarísk hluta­bréf eru stærst,“ segir Natali­a Setlak, aðal­greinandi hjá AL Syd­bank. Hún bendir á að evrópskur hluta­bréfa­markaður sé mun meira tengdur iðnaði, fjár­málum og heil­brigðisþjónustu en tækni. Það séu sterkir geirar, en ekki þeir sem fjár­festar telji nú lík­legasta til að knýja framtíðar­vöxt. ASML er verðmætasta skráða félag Evrópu og gegnir lykil­hlut­verki í fram­leiðslu­keðju ör­gjörva. Félagið fram­leiðir háþróaðan búnað sem notaður er við fram­leiðslu smárása. En jafn­vel ASML er aðeins brot af stærð Nvidia. Sam­kvæmt Børsen er ASML metið á um 686 milljarða dala, eða um 14% af markaðsvirði Nvidia. Nvidia er verðmætasta skráða félag heims og metið á um fimm billjónir dala. Ódýrari bíll með minni vél Evrópsk hluta­bréf eru þó ekki endi­lega ó­að­laðandi. Þvert á móti benda sér­fræðingar á að þau séu al­mennt mun lægra metin en bandarísk hluta­bréf. Evrópsk félög eru að jafnaði metin á um 19-faldan hagnað, en bandarísk félög á um 31-faldan hagnað. Mor­ten Niel­sen segir að evrópski hluta­bréfa­markaðurinn geti því haldið í þá rök­semd að hann sé ódýrari. „Það má líta á evrópska hluta­bréfa­markaðinn eins og ódýran bíl. Hann fæst vissu­lega á góðu verði, en þegar litið er undir húddið er þar ekki stór vél og þetta er ekki bíllinn sem allir flykkjast að,“ segir hann. Með öðrum orðum: Verðmatið er hagstæðara í Evrópu en bandarísku félögin bjóða upp á meiri vöxt og sterkari af­komusögu. Það hefur vegið þyngra hjá fjár­festum en lægra verð í Evrópu. Varnar­mál duga ekki ein og sér Margir fjár­festar höfðu bundið vonir við að Evrópa myndi sækja í sig veðrið á hluta­bréfa­markaði, meðal annars vegna aukinna fjár­festinga í varnar­málum og inn­viðum. Varnarfélög á borð við Rhein­metall hafa hækkað mikið á síðustu árum. Sér­fræðingar sem Børsen ræðir við segja þó að það dugi ekki til að jafna leikinn við bandarísku tæknirisana. „Sem danskur fjár­festir gæti maður hugsað að Rhein­metall væri stórt fyrir­tæki. En í saman­burði við Nvidia er það ekkert. Þegar Rhein­metall var í há­marki var félagið metið á um 100 milljarða evra. Nvidia er metið á fimm billjónir dala,“ segir Oskar Bern­hardt­sen, fjár­festingasér­fræðingur hjá Saxo Bank. Hann segir evrópsk félög fyrst og fremst eiga mögu­leika á að sækja í sig veðrið ef gervi­greindar­sagan fer að valda fjár­festum von­brigðum. Þá gætu þeir leitað aftur í stöðugri geira, svo sem lyfja­fyrir­tæki, fjár­mála­fyrir­tæki og iðnað, þar sem Evrópa stendur sterkar. Natali­a Setlak tekur undir það. Hún segir að ef væntingar til gervi­greindar bresti gæti það reynst evrópskum hluta­bréfum hag­fellt. Aðals­viðs­myndin sé þó áfram sú að gervi­greindar­geirinn haldi áfram að skila vexti. Þarf meiri fjár­festingu og sveigjan­legra reglu­verk Mor­ten Niel­sen segir að endur­koma Evrópu á hluta­bréfa­markaði krefjist einkum tvenns: meiri fjár­festingar í inn­viðum og sveigjan­legra stjórn­mála- og reglu­um­hverfis. Vonir hafi staðið til þess að Þýska­land myndi koma mikilli fjár­festingar­hrinu af stað, en nú þegar árið 2026 sé hálfnað sjáist að áformin hafi tafist. Sér­fræðingarnir telja þó ólík­legt að evrópsk félög hverfi alveg úr hópi stærstu fyrir­tækja heims. Til þess séu nokkur þeirra of alþjóð­leg og of mikilvæg í sínum geirum. Þar er ASML skýrasta dæmið. Félagið hefur nær ein­okunar­stöðu í háþróuðum lit­hograp­hy-vélum sem notaðar eru við fram­leiðslu á full­komnustu smárásum heims. „Við eigum að vera mjög ánægð með að hafa ASML,“ segir Mor­ten Niel­sen. Natali­a Setlak segist ekki heldur búast við því að Evrópa hverfi alveg af listanum yfir stærstu skráðu félög heims. Hún gerir hins vegar ekki ráð fyrir að valda­hlut­föllin breytist í bráð. Evrópa á enn stór og sterk fyrir­tæki. En á meðan gervi­greindar­bylgjan heldur áfram að lyfta bandarískum tækni­risum verður bilið milli Wall Street og evrópskra hluta­bréfa­markaða erfitt að brúa.