„Við lítum á þetta sem ljós eða birtu út í almættið,“ segir Ingibjörg Eiríksdóttir ljósmóðir og brjóstagjafaráðgjafi um ljósmóðurstarfið. Landspítalinn stóð fyrir heiðursmálþingi í tilefni starfsloka hennar. Hún var sérfræðiljósmóður við spítalann og ef miðað er við þau erindi sem flutt voru þar er óhætt að segja að hún hafi markað djúp spor í faginu, verið fyrirmynd og áhrifavaldur. Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson ræddu við Ingibjörgu í Mannlega þættinum. „Ég var sjálf svo hissa, ég átti ekki von á þessu,“ segir Ingibjörg um að haldið hafi verið málþing við starfslok hennar. Flutt voru erindi þar sem Ingibjörg var kölluð leiðtogi og samstarfskona í blíðu og stríðu, henni var hrósað fyrir fagmennsku og mannlega nálgun og sögð fyrirmynd og áhrifavaldur. Sótti strax um ljósmæðranámið eftir hjúkrunarfræði Ingibjörg fann fljótt að þetta væri sú braut sem hana langaði að feta. „Ég á sjálf fimm börn. Þegar ég kláraði hjúkrunarfræðinámið var ég komin með þrjú börn og í náminu kynnist maður sængurlegunni, kvennadeildinni og öllu sem snýr að meðgöngu og fæðingu og brjóstagjöf. Það bara heillaði mig það mikið að um leið og ég útskrifaðist úr hjúkrun þá sótti ég strax um ljósmæðranámið.“ „Þetta er sérstakur heimur. Þetta er svo gefandi og jákvætt. Það er samt gaman að vinna á sjúkradeildum en þetta er annars eðlis.“ Þær ljósmæðurnar kalla það forréttindi að fá að starfa við að koma börnum í heiminn og fylgja þeim eftir. „Ekki spurning.“ Orðið ljósmóðir ratar einnig oft á lista yfir fallegustu orð íslenskrar tungu. „Ljósmóðurljósið segjum við. Við gefum stundum gjafir til skjólstæðinga eða ættingja og vina og þá gefum við oft kertaljós. Við lítum á þetta sem ljós eða birtu út í almættið.“ Alltaf borið marga hatta Ingibjörg hefur starfað sem ljósmóðir í 39 ár og hefur líka sinnt fjölmörgum öðrum störfum. Nú hefur hún sagt upp sinni föstu stöðu á Landspítalanum og segir vera komið að tímamótum. „Ég er líka hætt að kenna því ég hef alla tíð kennt. Ég er búin að vera með svo marga hatta.“ Hún hafi ekki áttað sig á því sjálf fyrr en sonur hennar benti henni á hve margt hún hefur gert. „Ég hef verið með námskeið fyrir foreldra, alltaf öll árin. Verið í þessum heimavitjunum eftir fæðingu og brjóstaráðgjöf heima og á spítalanum.“ Hún er þó ekki alveg hætt því hún verður áfram í heimavitjunum og heldur námskeið fyrir foreldra um brjóstagjöf. „Ég hef líka verið með námskeið fyrir tvíburaforeldra í nokkra áratugi, er eina ljósmóðirin sem hefur verið með svoleiðis.“ Dásamleg breyting að konur fái að fara strax heim Margt vatn hefur runnið til sjávar frá því Ingibjörg hóf störf sem ljósmóðir og hún fagnar flestum þeim breytingum. Til að mynda fara nú flestar konur beint heim eftir fæðingu en hér áður fyrr lágu þær sængurleguna í nokkra daga á spítalanum. „Það er bara dásamlegt,“ segir Ingibjörg. „Það var 1993 sem mæðurnar byrjuðu að fara heim í heimaþjónustu og ljósmóðir fer heim á hverjum degi í nokkra daga og sinnir móðurinni. Þetta bara gjörbreytti, sáum við, líðan mæðranna.“ Mæðrum líði mun betur, þær hvílist meira og brjóstagjöfin gangi mun betur. „Þetta var mjög jákvætt skref sem var tekið.“ Síðan þá hefur sífellt verið að bæta við heimaþjónustuna svo að allar mæður gætu notið hennar eftir þörfum. „Það er mismunandi eftir heilsu mæðranna.“ Taka þátt í gleðinni með foreldrum Ingibjörg segir það forréttindi að fá að fylgja barni eftir, koma heim til foreldranna og sjá það í umhverfi sínu. „Við erum að taka þátt í gleðinni með foreldrunum.“ Brjóstagjöfin geti verið vandasöm og þar þurfi oft að taka á ýmsu. „Maður er líka mannlegur. Þannig að það er bæði gleðin og svo er ýmislegt sem maður þarf að takast á við. En maður er meðtekinn, ef maður getur orðað það þannig. Við vinnum þetta saman með foreldrunum og við virðum auðvitað óskir hverrar mömmu og foreldra.“ „Svo er það náttúrulega toppurinn; þegar okkur tekst að laga ef eitthvað þarf að laga þannig að allir séu sáttir. Maður þarf alltaf að hugsa: Hvað vill mamman? Hvað treystir hún sér til og hvað getur hún og foreldrarnir fyrir sig og sitt litla barn.“ Tekst yfirleitt að takast á við vandamálin Hún segist alltaf stíga spor móðurinnar í gegnum allt brjóstagjafaferlið. „Fyrir margar er þetta bara nýr heimur. Þetta eru oft ungar konur sem eru búnar að vera í námi og að takast á við alls konar í lífinu og eru kannski ekki alveg búnar að hafa tíma til að kynna sér. Svo allt í einu eru þær komnar í nýjan heim þegar litla barnið er komið og þær komnar heim. Þá getur ýmislegt komið upp á sem við þurfum að takast á við.“ „Okkur tekst það yfirleitt,“ segir Ingibjörg. Eftir að mæður fóru að fara svo snemma heim af fæðingardeildinni hefur tíðni brjóstagjafar stóraukist hér á landi. „Ég held að það sé áhrifaþáttur. Þær fá einstaklingshæfa þjónustu og ég held að það spili svolítið stóran þátt í þessu.“ Þarf að viðhalda réttindunum á tíu ára fresti Ingibjörg tók sitt fyrsta próf í brjóstagjafaráðgjöf árið 2001 en það er alþjóðlegt og tekið á sama tíma alls staðar í heiminum. „Fyrstu brjóstagjafaráðgjafar á Íslandi tóku sitt próf 1999. Það byggir auðvitað á rannsóknum. Hlutirnir fóru að breytast eftir 1980-2000 með alls konar rannsóknum um heilsu barna og mæðra tengdum brjóstagjöf.“ Hún segir fræðin hafa breyst að miklu leyti upp úr aldamótum. „Við fórum að vita meira, læra meira og rannsóknir undirbyggja þessa vinnu sem við erum að vinna. Til að halda réttindum þá verðum við brjóstagjafaráðgjafar að taka prófið á tíu ára fresti. Við verðum að endurnýja því hlutirnir breytast og við sjáum það. Það eru nýjar rannsóknir og ný þekking.“ „Móðirin hefur allt um þetta að segja“ Samkvæmt alþjóðaleiðbeiningum er talað um að allt að tveggja ára aldri barns sé æskilegt að hafa það á brjósti. Barnið sé þá löngu byrjað að borða en fái brjóstamjólk með. Það hafi heilsufarslega jákvæð áhrif á þroska barnsins sem fái þá mótefni og önnur næringarefni frá móðurinni sem hjálpi því að vaxa og dafna. Eins hafi það jákvæð áhrif á heilsu móðurinnar. „Það er engin spurning að það er win win fyrir bæði.“ Ingibjörg segir allt ferlið miðað við hverja móður fyrir sig. „Við verðum að gera það. Móðirin hefur allt um þetta að segja.“ „Ég segi alltaf við mæður: Hlustaðu á hjarta þitt og fylgdu þínu hjarta, hvað þú vilt gera. Því mömmurnar finna þetta svolítið sjálfar. Þetta er ekki einfalt og enginn er eins.“ „Þetta er ekki einfalt og enginn er eins,“ segir Ingibjörg sem hefur starfað sem ljósmóðir í næstum 40 ár. Hún segir að það séu forréttindi að fá að taka á móti barni. Hún lauk nýverið störfum og haldið var málþing henni til heiðurs. Rætt var við Ingibjörgu Eiríksdóttur í Mannlega þættinum á Rás 1. Þáttinn má finna í spilaranum hér fyrir ofan.