Náttúru­auðlindir Ís­lands myndu ekki sjálf­krafa njóta sér­stakrar verndar gagn­vart reglum Evrópu­sam­bandsins á þeim grund­velli að þær teljist hluti af þjóðar­auð­kenni landsins. Þetta kemur fram í nýrri álits­gerð um forræði á náttúru­auðlindum í ljósi reglna Evrópuréttar sem unnin var að beiðni for­sætis­ráðu­neytisins. Höfundar hennar eru dr. Gunnar Þór Péturs­son, dr. Haf­steinn Dan Kristjáns­son og dr. Margrét Einars­dóttir, pró­fessorar við Laga­deild Háskólans í Reykja­vík. Í sátt­málum ESB er kveðið á um að sam­bandið skuli virða þjóðar­auð­kenni aðildarríkjanna, sem felst í stjórn­skipu­legu og stjórn­mála­legu grunn­skipu­lagi þeirra. Jafn­framt ber ESB að virða lykil­hlut­verk ríkjanna, meðal annars varðandi þjóðaröryggi. Ekki for­dæmi fyrir auðlindum Álits­gerðin tekur sér­stak­lega til skoðunar hvort hægt væri að byggja vernd ís­lenskra náttúru­auðlinda á þessari reglu. Niður­staðan er varfærin. „Ekki verður ráðið af dóma­fram­kvæmd hingað til að ráð­stafanir varðandi náttúru­auðlindir falli undir þjóðar­auð­kenni.“ Stjórnarskrárákvæði dugi ekki eitt og sér Höfundarnir segja að þjóðar­auð­kenni í þessum skilningi sé bundið við stjórn­skipu­legt og stjórn­mála­legt grunn­skipu­lag ríkisins. Þeir úti­loka þó ekki að hægt væri að styrkja stöðu til­tekinna auðlinda­mála með stjórnar­skrár­bindingu. „Mögu­lega væri unnt að gera ákveðin at­riði að slíku auð­kenni með því að stjórnar­skrár­binda þau,“ segir í álits­gerðinni. En þar fylgir mikilvægur fyrir­vari: „Hafa verður þó í huga að ekki allt sem kemur fram í stjórnar­skrám aðildarríkjanna rúmast innan ákvæðisins.“ Stjórnar­skrár­á­kvæði um ís­lenskar náttúru­auðlindir myndi því ekki eitt og sér tryggja að þær féllu undir hug­takið þjóðar­auð­kenni í ESB-rétti. Þjóðaröryggi þarf að vera raun­veru­legt Álits­gerðin fjallar einnig um mögu­leikann á að rétt­læta sér­stakar ís­lenskar reglur með þjóðaröryggi. Þar séu mörkin þröng. Ekki sé nóg að vísa al­mennt til þjóðaröryggis. Sýna þurfi fram á að ógn sé raun­veru­leg, fyrir hendi eða fyrir­sjáan­leg og nægi­lega al­var­leg. Höfundarnir telja þó ekki úti­lokað að til­teknar ráð­stafanir, til dæmis á sviði orkumála, geti fallið undir ákvæðið ef þær tengjast með nægi­lega sterkum hætti innra eða ytra öryggi ríkisins. Álits­gerðin gefur því ekki til­efni til að líta svo á að ís­lenskar náttúru­auðlindir fengju sjálf­krafa sér­staka stöðu gagn­vart ESB-rétti vegna þjóðar­auð­kennis. Slík vernd yrði háð mun þrengra mati á því hvort viðkomandi hags­munir væru raun­veru­lega hluti af stjórn­skipu­legu grunn­skipu­lagi eða lykil­hlut­verki ís­lenska ríkisins.