Verðbólguálag á ís­lenskum skulda­bréfa­markaði tók nokkurn kipp eftir að ríkis­stjórnin kynnti fjár­laga­frum­varp sitt í gær. Sam­kvæmt gögnum Markaðsvið­skipta Arion banka var hækkunin mest á styttri enda markaðarins. Verðbólguálag til fjögurra ára hækkaði um 12 punkta, úr um 3,72% í 3,84%. Til fimm ára hækkaði álagið um rúm­lega 10 punkta og einnig varð greini­leg hækkun á lengri tíma­lengdum. Verðbólguálag er munurinn á ávöxtunar­kröfu óverð­tryggðra og verð­tryggðra ríkis­skulda­bréfa og er gjarnan notað sem vís­bending um verðbólgu­væntingar markaðarins, þótt áhættuálag og fleiri þættir hafi einnig áhrif. Fjár­lögin komu að ýmsu leyti ekki á óvart. Stjórn­völd höfðu áður boðað halla­laus fjár­lög og aukna skatt­heimtu. Eitt at­riði í frum­varpinu var þó síður til þess fallið að róa verðbólgu­væntingar. Í frum­varpinu segir: „Sem fyrr er gert ráð fyrir hækkun krónutölu­gjalda á milli ára. Miðað er við að gjöldin hækki um 5,2% sem er til samræmis við verðbólgu í árs­lok 2026 í þjóðhags­spá Seðla­banka Ís­lands sem liggur til grund­vallar frum­varpinu.“ Sjá einnig Hækka gjöld ríkisins um 5,2% Hækkunin skiptir máli í sam­hengi við stöðuna á vinnu­markaði. Vonir höfðu verið uppi um að hið opin­bera gæti tak­markað gjald­skrár­hækkanir við um 2,5% og þannig lagt sitt af mörkum til að skapa for­sendur fyrir áfram­haldandi kjara­samningum og lægri verðbólgu. Sú varð ekki raunin. Gunnar Örn Er­lings­son, for­stöðumaður skulda­bréfa­miðlunar hjá Arion banka, segir fátt í fjár­laga­frum­varpinu hafa komið markaðnum veru­lega á óvart, enda hafi halla­laus fjár­lög og skatta­hækkanir verið boðaðar fyrir­fram. „Hins vegar var þetta ekki það sem markaðurinn þurfti að heyra,“ segir Gunnar og vísar til þess að krónutölu­gjöld ríkisins eigi að hækka um 5,2% á næsta ári. Hann segir ein­hverja hafa gert sér vonir um að gjald­skrár­hækkanir hins opin­bera yrðu nær 2,5% og gætu þannig orðið inn­legg ríkisins í endur­skoðun kjara­samninga. Gunnar Örn Er­lings­son for­stöðumaður skulda­bréfa­miðlunar Arion banka © Aðsend mynd (AÐSEND) „Hið þveröfuga reyndist síðan raunin. Nú eru aðilar vinnu­markaðarins í miðri endur­skoðun kjara­samninga eftir að verðbólgu­for­sendur brást í ágúst. Þess vegna veltir markaðurinn fyrir sér hvernig inn­legg slíkar gjald­skrár­hækkanir leggjast í slíkar viðræður. Markaðurinn tekur eftir þessu og því er viðbúið að verðbólguálag hækki og verð­leggi þannig slíkar áhyggjur,“ segir Gunnar. Það kemur á viðkvæmum tíma þar sem aðilar vinnu­markaðarins eiga nú í sam­tali vegna endur­skoðunar kjara­samninga. Gjald­skrár­hækkanir hins opin­bera geta haft bein áhrif á verðlag en einnig óbein áhrif ef þær verða hluti af um­ræðu um for­sendur kjara­samninga og launa­kröfur. Viðbrögðin á skulda­bréfa­markaði benda að minnsta kosti til þess að fjár­festar hafi eftir kynningu fjár­laganna verðlagt meiri verðbólguáhættu en áður, sér­stak­lega næstu fjögur til sex árin. Á fjögurra ára tíma­lengd fór verðbólguálagið í um 3,84%, á fimm ára tíma­lengd í um 3,84% og til tíu ára í rúm­lega 3,8%. Fyrir helgi voru sam­svarandi tölur um 3,72%, 3,73% og 3,73%. Hreyfingin er ekki stór í sögu­legu sam­hengi, en hún gengur í gagnstæða átt við það sem stjórn­völd þurfa ef mark­miðið er að festa verðbólgu­væntingar neðar og skapa svigrúm fyrir lægri vexti. Þegar hið opin­bera hækkar eigin gjald­skrár um 5,2% á sama tíma og reynt er að ná verðbólgu niður og halda kjara­samningum stöðugum er því ljóst að markaðurinn fylgist grannt með því hvort fjár­lögin styðji við hjöðnun verðbólgu — eða geri verk­efnið erfiðara.